Νέα ανάλυση για τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η Άγκυρα υποτίμησε την επιρροή της Αιγύπτου στη Λιβύη – Οι επιφυλάξεις των ΗΠΑ για τις κινήσεις της Άγκυρας

Την εκτίμηση ότι η Τουρκία υπερεκτίμησε τη δυνατότητά της να επηρεάσει τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις στη Λιβύη και υποτίμησε τον ρόλο περιφερειακών δυνάμεων, ιδιαίτερα της Αιγύπτου, διατυπώνει ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Ραμαντάν αλ Ναφάτι, σε δηλώσεις του στην αραβόφωνη έκδοση του The New Arab (Al-Araby Al-Jadeed).

Στο δημοσίευμα της 27ης Οκτωβρίου 2026, με τίτλο «Αδιέξοδο στις λιβυκές διαπραγματεύσεις στην Άγκυρα: Το πρόβλημα της κατανομής της εξουσίας παραμένει», ο καθηγητής εξετάζει τους λόγους για τους οποίους οι συνομιλίες μεταξύ των αντίπαλων λιβυκών παρατάξεων, που πραγματοποιήθηκαν υπό τουρκική αιγίδα, ολοκληρώθηκαν χωρίς συμφωνία.

Ο αλ Ναφάτι υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν και ότι το αποτέλεσμά τους δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλώς ως προσωρινή εμπλοκή.

Κατά την εκτίμησή του, τόσο η βιασύνη του Σαντάμ Χαφτάρ όσο και η προσπάθεια της Τουρκίας να αξιοποιήσει την πρόοδο που είχε σημειωθεί προηγουμένως μέσω των αμερικανικών και των Ηνωμένων Εθνών δεν ήταν κατάλληλα υπολογισμένες.

Η Άγκυρα και η επιρροή της Αιγύπτου

Ο καθηγητής εκτιμά ότι η Άγκυρα δεν υπολόγισε σωστά τα όρια της επιρροής της στη Λιβύη, ούτε τη δυνατότητα άλλων περιφερειακών δυνάμεων να επηρεάζουν τις αποφάσεις των αντίπαλων λιβυκών στρατοπέδων.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην Αίγυπτο, η οποία αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 και έχει εκφράσει ανησυχίες για τις επιπτώσεις του στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τον αλ Ναφάτι, ακόμη και στην Τρίπολη, όπου η Τουρκία διατηρεί πολιτική επιρροή και στρατιωτική παρουσία, δεν εκτιμήθηκαν επαρκώς οι ευαισθησίες της συγκυρίας και η δυνατότητα της Αιγύπτου να επηρεάζει τους υπολογισμούς των λιβυκών δυνάμεων.

Η επίσκεψη Καλίν στην Τρίπολη και οι επαφές Ντμπεϊμπά με το Κάιρο

Ο αλ Ναφάτι υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση της Τρίπολης δέχθηκε πιέσεις από την Τουρκία προκειμένου να ανταποκριθεί στην πρωτοβουλία για την ενοποίηση των λιβυκών στρατιωτικών θεσμών.

Σημειώνει ότι η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, στις 20 Οκτωβρίου, συνέπεσε με την παρουσία του επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, στην Τρίπολη.

Κατά τον καθηγητή, η επίσκεψη Καλίν είχε ως στόχο να ασκηθεί πίεση στον πρωθυπουργό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, ώστε να συμμετάσχει προσωπικά στις διαπραγματεύσεις.

Ο ίδιος εκτιμά ότι, καθώς διαφαινόταν η αποτυχία των συνομιλιών, ο Ντμπεϊμπά επέλεξε να ενισχύσει τις επαφές του με το Κάιρο.

Το The New Arab αναφέρει ότι ο Λίβυος πρωθυπουργός είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών, Χασάν Ρασάντ, κατά την οποία εξέφρασε την πρόθεση της κυβέρνησής του να λάβει υπόψη τις αιγυπτιακές ανησυχίες, περιλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα θαλάσσια σύνορα και τις οικονομικές ζώνες στη Μεσόγειο.

Γιατί ο Σαντάμ Χαφτάρ στράφηκε προς το Κάιρο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερμηνεία του αλ Ναφάτι για την επίσκεψη του Σαντάμ Χαφτάρ στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα μετά τις συνομιλίες στην Άγκυρα.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η ηγεσία Χαφτάρ αντιλήφθηκε ότι η προθυμία της να συζητήσει την κατάργηση της θέσης του γενικού διοικητή των ενόπλων δυνάμεων δεν της εξασφάλισε τα ανταλλάγματα που ανέμενε από την Τουρκία.

Κατά την ανάλυσή του, η οικογένεια Χαφτάρ επιδίωξε αρχικά να προβάλει εικόνα εσωτερικής συνοχής, με την κοινή παρουσία του Χαλίφα Χαφτάρ και των γιων του σε στρατιωτική εκδήλωση στη Βεγγάζη.

Ακολούθως, ο Σαντάμ Χαφτάρ μετέβη στο Κάιρο, σε μια κίνηση που ο αλ Ναφάτι ερμηνεύει ως προσπάθεια αποκατάστασης των σχέσεων με την Αίγυπτο.

Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι η αιγυπτιακή υποστήριξη αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά στηρίγματα που η ηγεσία Χαφτάρ δεν επιθυμούσε να χάσει, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η προσέγγιση με την Τουρκία δεν είχε αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Οι αμερικανικές επιφυλάξεις και η στάση των Ηνωμένων Εθνών

Ο αλ Ναφάτι συνδέει την αποτυχία των διαπραγματεύσεων και με τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ηνωμένων Εθνών.

Κατά την εκτίμησή του, οι αμερικανικές επιφυλάξεις για την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελούν ένδειξη ότι η Άγκυρα δεν είχε εξασφαλίσει προηγουμένως την υποστήριξη της Ουάσιγκτον για τις κινήσεις της.

Παράλληλα, αναφέρεται στην απουσία δημόσιας τοποθέτησης των Ηνωμένων Εθνών για τις διαπραγματεύσεις στην τουρκική πρωτεύουσα.

Ο καθηγητής θεωρεί ότι τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν πως η Τουρκία επιχείρησε να κινηθεί αυτόνομα, επιδιώκοντας να αποκτήσει ισχυρότερο ρόλο στη λιβυκή πολιτική διαδικασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανικές και οι υπό την αιγίδα του ΟΗΕ πρωτοβουλίες δεν είχαν οδηγήσει σε συνολική συμφωνία.

Η διαφωνία για τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων

Αναφερόμενος στις συνομιλίες μεταξύ του Σαντάμ Χαφτάρ και του εκπροσώπου της κυβέρνησης της Τρίπολης, Αμπντουλσαλάμ αλ Ζούμπι, ο αλ Ναφάτι επισημαίνει ότι το βασικό εμπόδιο ήταν ο έλεγχος της μελλοντικής ενιαίας στρατιωτικής διοίκησης.

Κατά την ερμηνεία του, η συνάντηση του αλ Ζούμπι με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου, Μοχάμεντ αλ Μένφι, αμέσως μετά την επιστροφή του στην Τρίπολη, αποτέλεσε πολιτικό μήνυμα.

Ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι ο πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου κατέχει, σύμφωνα με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, τη θέση του ανώτατου διοικητή των ενόπλων δυνάμεων.

Εκτιμά ότι η συνάντηση κατέδειξε την πρόθεση της Τρίπολης να διατηρήσει τις αρμοδιότητες του Προεδρικού Συμβουλίου και να μην αποδεχθεί αλλαγές που θα περιόριζαν τον ρόλο του στη μελλοντική στρατιωτική δομή.

Τα επόμενα βήματα στη λιβυκή πολιτική διαδικασία

Ο αλ Ναφάτι υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις στην Άγκυρα ανέδειξαν τα όρια της προσέγγισης που είχε αναπτυχθεί τους προηγούμενους μήνες μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης.

Όπως εξηγεί, οι προηγούμενες συμφωνίες για τον ενιαίο κρατικό προϋπολογισμό και οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις είχαν δείξει ότι ήταν δυνατή η συνεργασία σε συγκεκριμένα πεδία.

Ωστόσο, οι διαφωνίες επανεμφανίστηκαν όταν τέθηκε το ζήτημα της τελικής εξουσίας λήψης αποφάσεων στο εσωτερικό μιας ενιαίας στρατιωτικής διοίκησης.

Ο καθηγητής εκτιμά ότι η αποτυχία των συνομιλιών ενδέχεται να δυσκολέψει την επιστροφή των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, θεωρεί πιθανό οι αντίπαλες λιβυκές παρατάξεις να στραφούν εκ νέου στη διαδικασία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, καθώς, κατά την εκτίμησή του, δεν διαφαίνεται αυτή τη στιγμή άλλη σαφής εναλλακτική για την επίλυση των διαφορών τους.

Χωρίς συμφωνία οι συνομιλίες στην Άγκυρα για την ενοποίηση της Λιβύης – Οι διαφωνίες με τον Σαντάμ Χαφτάρ

Χωρίς οριστική συμφωνία ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Άγκυρα, στις 23 και 24 Οκτωβρίου, μεταξύ εκπροσώπων των αντίπαλων στρατοπέδων της Λιβύης, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Τουρκίας να προωθήσει την ενοποίηση των στρατιωτικών και πολιτικών θεσμών της χώρας.

Σύμφωνα με άλλο ρεπορτάζ του The New Arab, που δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2026 και υπογράφει ο δημοσιογράφος Μοχάμεντ Σεΐχ Γιουσέφ, οι διαπραγματεύσεις προσέκρουσαν σε διαφωνίες σχετικά με τη δομή της ενιαίας στρατιωτικής διοίκησης και τη σχέση της με την πολιτική εξουσία.

Το δημοσίευμα επικαλείται λιβυκές πηγές με γνώση των συνομιλιών, οι οποίες αναφέρουν ότι, παρά τις συγκλίσεις που καταγράφηκαν σε ορισμένα ζητήματα, δεν επιτεύχθηκε καθοριστική πρόοδος.

Οι διαφωνίες μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης

Στις διαπραγματεύσεις συμμετείχαν ο Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτής διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης και γιος του Χαλίφα Χαφτάρ, και ο Αμπντουλσαλάμ αλ Ζούμπι, υφυπουργός Άμυνας της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, με έδρα την Τρίπολη.

Οι δύο αξιωματούχοι έφθασαν στην Άγκυρα το βράδυ της Παρασκευής, προκειμένου να συμμετάσχουν σε διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της τουρκικής κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τις πηγές του The New Arab, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε σχέδιο συμφωνίας για την ενοποίηση των λιβυκών θεσμών. Ωστόσο, οι δύο πλευρές διαφώνησαν ως προς το εύρος της συμφωνίας.

Η μία προσέγγιση προέβλεπε τον περιορισμό της διαδικασίας σε στρατιωτικές και τεχνικές ρυθμίσεις, ενώ η άλλη περιλάμβανε και ζητήματα ανώτατων πολιτικών αξιωμάτων, μεταξύ των οποίων το Προεδρικό Συμβούλιο.

Παρά τις διαφωνίες, οι αντιπροσωπείες κατέληξαν σε γενικές συνεννοήσεις για τη δομή ενός ενιαίου στρατιωτικού θεσμού.

Αποφασίστηκε, επίσης, να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις με τις αντίστοιχες ηγεσίες στην Τρίπολη και τη Βεγγάζη πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ δεν είχε καθοριστεί ημερομηνία νέας συνάντησης.

Η τουρκική πρωτοβουλία και το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Το The New Arab συνδέει τη νέα τουρκική διπλωματική πρωτοβουλία με την προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει την επιρροή της στη Λιβύη και να διασφαλίσει το μέλλον της συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε με την κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019.

Η συμφωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την Κύπρο, την Ελλάδα, την Αίγυπτο και άλλες χώρες της περιοχής, εξαιτίας των αντικρουόμενων διεκδικήσεων για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή στις 20 Οκτωβρίου αποτελεί, σύμφωνα με τον Τούρκο ερευνητή και συγγραφέα Τζαχίτ Τουζ, τον οποίο επικαλείται το δημοσίευμα, ένδειξη της βελτίωσης των σχέσεων της Άγκυρας με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης. Ο Τουζ υποστηρίζει ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει τη Λιβύη ως ενιαίο κράτος και αντιτίθεται στη μονιμοποίηση της διαίρεσής της.

Όπως αναφέρει, στις προτεραιότητες της Άγκυρας περιλαμβάνονται η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της Λιβύης, η συγκρότηση ενιαίας διοίκησης και η αξιοποίηση των φυσικών πόρων προς όφελος του λιβυκού πληθυσμού.