Από τα παλιοσίδερα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο - Τα οικονομικά συμφέροντα πίσω από τη στροφή Χαφτάρ προς την Τουρκία

Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή επαναφέρει την αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα της ισπανικής εφημερίδας El País, το οποίο αναφέρεται στις αντιδράσεις Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, στα οικονομικά συμφέροντα πίσω από την προσέγγιση της Τουρκίας με την οικογένεια Χαφτάρ και στις πιθανές επιπτώσεις για τις υποθαλάσσιες ενεργειακές υποδομές.

Στο δημοσίευμα της 27ης Οκτωβρίου 2026, ο ανταποκριτής της εφημερίδας στην Κωνσταντινούπολη, Αντρές Μουρένθα, αναφέρει ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής να επικυρώσει τη συμφωνία του 2019 αναζωπύρωσε τη διαμάχη για τον έλεγχο θαλάσσιων περιοχών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος απορρίπτουν τη συμφωνία, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταδικάσει την επικύρωσή της.

Η αναφορά στην Κύπρο και στον Great Sea Interconnector

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η αντιπαράθεση για τα σχέδια κατασκευής υποθαλάσσιων ενεργειακών υποδομών.

Το El País σημειώνει ότι η διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες μπορεί να δυσχεράνει την υλοποίηση έργων που διέρχονται από περιοχές τις οποίες η Ελλάδα και η Κύπρος θεωρούν ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα τους, ενώ η Τουρκία προβάλλει δικές της διεκδικήσεις.

Μεταξύ των έργων που κατονομάζει είναι ο αγωγός φυσικού αερίου EastMed και ο Great Sea Interconnector, ο οποίος προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας.

Η ισπανική εφημερίδα επισημαίνει ότι η Κύπρος παραμένει η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είναι ηλεκτρικά διασυνδεδεμένη με το ευρωπαϊκό δίκτυο.

Στο ίδιο πλαίσιο, υπενθυμίζει την προειδοποίηση που είχε απευθύνει στις αρχές Οκτωβρίου το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, σύμφωνα με την οποία η τοποθέτηση καλωδίων και αγωγών, καθώς και οι επιστημονικές έρευνες σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ότι ανήκουν στην υφαλοκρηπίδα της, πρέπει να πραγματοποιούνται κατόπιν συντονισμού με τις τουρκικές αρχές.

Το El País αναφέρει επίσης ότι η Τουρκία έχει προειδοποιήσει πως δεν θα επιτρέψει δραστηριότητες χωρίς τη συγκατάθεσή της στις περιοχές που διεκδικεί.

Τουλάχιστον επτά συναντήσεις του Σαντάμ Χαφτάρ με Τούρκους αξιωματούχους

Σημαντικό μέρος του δημοσιεύματος αφιερώνεται στην προσέγγιση της Τουρκίας με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης και ειδικότερα με τον Σαντάμ Χαφτάρ, γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.

Σύμφωνα με το El País, κατά τους τελευταίους 18 μήνες έχουν πραγματοποιηθεί τουλάχιστον επτά συναντήσεις, στη Λιβύη ή στην Τουρκία, μεταξύ του Σαντάμ Χαφτάρ και υψηλόβαθμων Τούρκων κυβερνητικών και στρατιωτικών αξιωματούχων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραήμ Καλίν.

Δύο από τις συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στο περιθώριο τουρκικών εκθέσεων στρατιωτικού εξοπλισμού.

Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι η Τουρκία είχε υποστηρίξει στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης, συμβάλλοντας στην απόκρουση της επίθεσης των δυνάμεων του Χαλίφα Χαφτάρ.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η Άγκυρα έχει αναπτύξει σχέσεις και με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης.

Το εμπόριο παλιοσιδήρου και οι τουρκικές επενδύσεις

Το El País συνδέει την προσέγγιση των δύο πλευρών και με την ανάπτυξη οικονομικών σχέσεων.

Επικαλούμενο προηγούμενη δημοσιογραφική έρευνά του, αναφέρει ότι η αύξηση των εισαγωγών παλιοσιδήρου από την ανατολική Λιβύη προς την Τουρκία συνέβαλε στη δημιουργία εμπορικών επαφών μεταξύ των δύο πλευρών.

Το παλιοσίδηρο αποτελεί σημαντική πρώτη ύλη για την τουρκική χαλυβουργία, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ανακύκλωση μετάλλων.

Σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα, Λίβυοι ειδικοί που είχαν μιλήσει στην προηγούμενη έρευνά της ανέφεραν ότι οι εμπορικές σχέσεις συνέβαλαν στη βελτίωση των πολιτικών επαφών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον τουρκικό όμιλο Tosyali, μία από τις σημαντικότερες χαλυβουργίες της Τουρκίας, ο οποίος κατασκευάζει στη Βεγγάζη μονάδα παραγωγής σιδήρου άμεσης αναγωγής.

Το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με τη Libya United Steel Company, της οποίας ο πρόεδρος, σύμφωνα με το El País, συνδέεται με την οικογένεια Χαφτάρ.

Η εφημερίδα αναφέρει ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση σχεδιάζεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη μονάδα αυτού του είδους παγκοσμίως.

Οι πολιτικές φιλοδοξίες του Σαντάμ Χαφτάρ

Το δημοσίευμα εξετάζει επίσης τη σύνδεση της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου με τις πολιτικές φιλοδοξίες του Σαντάμ Χαφτάρ.

Επικαλούμενο τον Λίβυο αναλυτή Ανάς Ελ Γκομάτι, αναφέρει ότι ο νέος πρόεδρος της λιβυκής Βουλής, Σαλιχίν Αμπντούλ Ναμπί, ο οποίος προώθησε την επικύρωση της συμφωνίας, διαθέτει την υποστήριξη του Σαντάμ Χαφτάρ.

Αντίθετα, ο προηγούμενος πρόεδρος της Βουλής, Αγκίλα Σάλεχ, διατηρούσε στενές σχέσεις με την Αίγυπτο και είχε αντιταχθεί στο μνημόνιο.

Ο Ελ Γκομάτι υποστηρίζει ότι ο Σαντάμ Χαφτάρ επιδιώκει την πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη της Τουρκίας προκειμένου να αναλάβει την προεδρία της Λιβύης, στο πλαίσιο σχεδίου ενοποίησης της χώρας με αμερικανική διαμεσολάβηση.

Κατά τον αναλυτή, η επικύρωση του μνημονίου προσφέρει στην Άγκυρα έναν σημαντικό λόγο να συνεχίσει να στηρίζει τον Σαντάμ Χαφτάρ.

Οι αντιδράσεις Ελλάδας, Κύπρου και Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το El País καταγράφει τις αντιδράσεις που προκάλεσε η επικύρωση της συμφωνίας, με ιδιαίτερη αναφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απέρριψε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Παράλληλα, εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, κάλεσε τις εμπλεκόμενες χώρες να σεβαστούν τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών της ΕΕ, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο.

Η ισπανική εφημερίδα σημειώνει ότι η Τουρκία δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και απορρίπτει την ελληνική προσέγγιση για την επήρεια των νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Αναφέρει, επίσης, ότι ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ανακοίνωσε την επανέναρξη των συνομιλιών με την Αίγυπτο για την επέκταση ανατολικότερα της συμφωνίας οριοθέτησης που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 2020.

Από την πλευρά του, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν υπερασπίστηκε τη συμφωνία με τη Λιβύη, χαρακτηρίζοντάς την απολύτως νόμιμη από νομική και πολιτική άποψη.

Το El País καταγράφει, τέλος, και την αντίδραση του Ισραήλ, το υπουργείο Εξωτερικών του οποίου κατηγόρησε την Τουρκία ότι συμβάλλει στην αποσταθεροποίηση της Ανατολικής Μεσογείου.