Μια δεύτερη ανάγνωση της δημοσκόπησης της Noverna για τον Απρίλιο καθιστά ευκρινές κάτι που στο πολιτικό σύστημα της Κύπρου υποβόσκει εδώ και χρόνια αλλά σπάνια καταγράφεται τόσο ξεκάθαρα: Μιλάμε για την πλήρη αποδιάρθρωση των παραδοσιακών κομματικών μπλοκ και την αδυναμία ανάδειξης ενός σαφούς φαβορί ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.
Σε επίπεδο πρόθεσης ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές η έρευνα της Noverna έδειξε ότι ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ εμφανίζονται ουσιαστικά ισοδύναμοι, με 16,5% και 15,8% αντίστοιχα. Πίσω τους διαμορφώνεται ένα πολυκερματισμένο σκηνικό με το ΕΛΑΜ στο 9,9%, την Άμεση Δημοκρατία στο 9% και το ΑΛΜΑ στο 7,7%. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο στοιχείο δεν βρίσκεται στα κομματικά ποσοστά αλλά στο γεγονός ότι σχεδόν ένας στους πέντε δηλώνει αναποφάσιστος ή αποχή (21,8%), ενώ επιπλέον 3,1% αρνείται να απαντήσει.
Αυτό το 25% περίπου του εκλογικού Σώματος αποτελεί την πραγματική «δεξαμενή εξουσίας» για τις επόμενες εκλογές. Σε ένα τόσο ρευστό περιβάλλον, καμία υποψηφιότητα δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη χωρίς διείσδυση πέραν των στενών κομματικών της ορίων.
Υψηλή απόρριψη-χαμηλή στήριξη
Με δεδομένο ότι το 80% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι βουλευτικές είναι πρόκριμα των προεδρικών, επιχειρήσαμε να διερευνήσουμε την εικόνα κάποιων πιθανών υποψηφίων το 2028. Η δημοσκόπηση δεν καταγράφει απλώς ποιοι «αρέσουν» αλλά κυρίως ποιοι απορρίπτονται. Και εδώ προκύπτει ένα μάλλον απογοητευτικό για το πολιτικό σύστημα συμπέρασμα: Σχεδόν όλοι οι πιθανοί υποψήφιοι συγκεντρώνουν υψηλά ποσοστά αρνητικής γνώμης.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται με 30% θετική διάθεση και 60% αρνητική. Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης με 29% θετική και 54% αρνητική. Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης με 27% θετική και 57% αρνητική. Η Αννίτα Δημητρίου με 26% θετική και 64% αρνητική, ενώ και ο Αβέρωφ Νεοφύτου ακολουθεί με 24% θετική και 65% αρνητική.
Τα ποσοστά αυτά δείχνουν ότι κανείς δεν ξεκινά από θέση ισχύος. Αντίθετα, όλοι κουβαλούν ένα σημαντικό «ταβάνι» που περιορίζει την εκλογική τους δυναμική. Ακόμη πιο προβληματική είναι η εικόνα για υποψηφίους των οποίων η αρνητική εικόνα ξεπερνά το 70%, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη διεύρυνση πέραν της κομματικής τους βάσης. Με απλά λόγια, το εκλογικό Σώμα δεν δείχνει να «ψάχνει ηγέτη» –δείχνει να αποφεύγει επιλογές.
Η μάχη της συσπείρωσης
Αν η οριζόντια αποδοχή είναι χαμηλή, τότε η συσπείρωση γίνεται κρίσιμη. Και εδώ τα δεδομένα αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Στον ΔΗΣΥ, η Αννίτα Δημητρίου προηγείται καθαρά με 65% μεταξύ των ψηφοφόρων του κόμματος, ενώ ακολουθεί ο Αβέρωφ Νεοφύτου με 55% και ο Νίκος Χριστοδουλίδης με 43%. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι ο Χριστοδουλίδης δεν ελέγχει τον χώρο της Κεντροδεξιάς, παρά τη θεσμική του θέση. Αντίθετα, τόσο η κ. Δημητρίου όσο και ο Αβέρωφ φαίνεται να έχουν πιο ισχυρά ερείσματα εντός του κομματικού πυρήνα.
Στο ΑΚΕΛ η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Ο Στέφανος Στεφάνου συγκεντρώνει μεν 60% μεταξύ των ψηφοφόρων του κόμματος αλλά ο Ανδρέας Μαυρογιάννης ακολουθεί πολύ κοντά με 55% και με οριζόντια αποδοχή. Στον χώρο του ΔΗΚΟ τα πράγματα είναι ακόμη πιο περίπλοκα. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος και ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζονται σχεδόν ισοδύναμοι (52% και 51%). Αυτό σημαίνει ότι το εκλογικό Σώμα του ΔΗΚΟ δεν είναι «κλειδωμένο» και μπορεί να κινηθεί προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Στο ΕΛΑΜ, ο Χρίστος Χρίστου διατηρεί την πρωτοκαθεδρία (55%), αλλά ο Χριστοδουλίδης καταγράφει αξιοσημείωτη διείσδυση (44%), κάτι που επιβεβαιώνει την ικανότητά του να αντλεί ψήφους πέραν του στενού του χώρου.
Το φαινόμενο Μιχαηλίδη
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης. Στον χώρο της Άμεσης Δημοκρατίας του Φειδία καταγράφει 39%, ενώ στο δικό του Άλμα φτάνει στο εντυπωσιακό 83%. Τα ποσοστά αυτά δείχνουν σχεδόν πλήρη κυριαρχία στον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο.
Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι μόνο η συσπείρωση αλλά το γεγονός ότι ο Μιχαηλίδης εμφανίζει σχετικά χαμηλότερη απόρριψη σε σύγκριση με άλλους υποψηφίους. Αυτό του δίνει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα σε ένα περιβάλλον όπου η αρνητική ψήφος παίζει καθοριστικό ρόλο. Αν καταφέρει να μετατρέψει τη στήριξη αυτή σε οργανωμένη πολιτική καμπάνια και να διευρύνει την απήχησή του, μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό διεκδικητή των προεδρικών του 2028.
Διακομματικές ροές και «δεύτερος γύρος»
Το πιο ουσιαστικό συμπέρασμα της δημοσκόπησης δεν αφορά το ποιος προηγείται σήμερα αλλά το πώς διαμορφώνονται οι πιθανές διαδρομές προς τον δεύτερο γύρο.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται ως ο πιο «διακομματικός» υποψήφιος, με ισχυρή παρουσία σε ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ και ΕΛΑΜ. Αυτό τον καθιστά εκ των πραγμάτων έναν από τους πιο ισχυρούς διεκδικητές για πρόκριση στον δεύτερο γύρο. Δεν είναι εξάλλου καθόλου τυχαίο ότι ο ίδιος επενδύει και και επιχειρεί να εμφανίζεται ως ο υποψήφιος της Κεντροδεξιάς.
Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης, εφόσον εξασφαλίσει την πλήρη στήριξη του ΑΚΕΛ, μπορεί επίσης να αποτελέσει βασικό πόλο, ιδιαίτερα αν καταφέρει να προσελκύσει επιπλέον κάποιους κεντρώους ψηφοφόρους. Η μαγιά βέβαια υπάρχει: Ψηφίζεται από το 20% των συναγερμικών, το 17% του ΕΛΑΜ, το 18% της Άμεσης Δημοκρατίας και το 37% των ψηφοφόρων του Άλμα.
Η Αννίτα Δημητρίου είναι η πιο ισχυρή εντός ΔΗΣΥ, φαίνεται όμως να αντιμετωπίζει δυσκολίες εκτός του κομματικού της ακροατηρίου, κάτι που απαιτεί μεγάλη προσπάθεια για διεύρυνσή του. Η κ. Δημητρίου έχει πάντως αξιόλογα ερείσματα στο ΕΛΑΜ (22%), στο ΔΗΚΟ (15%), το Άλμα (14%) και από 10% σε ΑΚΕΛ και 'Αμεση Δημοκρατία. Με οριζόντα στήριξη εμφανίζεται και ο Αβέρωφ με 23% στο Άλμα, με 28% στο ΕΛΑΜ, 18% στην Άμεση Δημοκρατία και 15% στο ΑΚΕΛ.
Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης αποτελεί τον πιο απρόβλεπτο παράγοντα. Δεν διαθέτει την παραδοσιακή κομματική μηχανή αλλά συγκεντρώνει χαρακτηριστικά που του επιτρέπουν να απευθυνθεί σε διαφορετικά ακροατήρια. Θα ψηφιζόταν από το 20% του ΔΗΣΥ, το 25% του ΑΚΕΛ και του ΕΛΑΜ, από το 39% της Άμεσης Δημοκρατίας και το 16% του ΔΗΚΟ. Ενδιαφέροντα είναι και τα αποτελέσματα του Χρίστου Στυλιανίδη ο οποίος μετά από 12 χρόνια απουσίας από την πολιτική σκηνή της Κύπρου (14% δεν τον γνωρίζουν) εξακολουθεί να έχει αξιόλογη οριζόντια αποδοχή -είναι ωστόσο σαφές ότι χρειάζεται να κάνει πολλά για να επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο.
Ποιος προηγείται πραγματικά;
Με βάση τα δεδομένα της δημοσκόπησης, ο Νίκος Χριστοδουλίδης φαίνεται να βρίσκεται σε ελαφρώς καλύτερη θέση σε σχέση με τους υπόλοιπους, κυρίως λόγω της διασποράς της επιρροής του. Ωστόσο, το προβάδισμά του δεν είναι ούτε καθαρό ούτε ασφαλές. Αν,π.χ., το ΕΛΑΜ κατέλθει με δικό του υποψήφιο το 2028, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν σημαντικά για τον ίδιο.
Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης και η Αννίτα Δημητρίου ακολουθούν, με τις προοπτικές τους να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη συσπείρωση των κομμάτων τους, ενώ ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης αναδεικνύεται ως ένας από τους πιο βασικούς «challengers», με δυνατότητα να ανατρέψει ισορροπίες.
Στην πραγματικότητα η ερώτηση «ποιος έχει τις περισσότερες πιθανότητες» δεν έχει ακόμη σαφή απάντηση. Το εκλογικό Σώμα παραμένει ρευστό, οι αρνητικές γνώμες υψηλές και οι κομματικές ταυτότητες αποδυναμωμένες.
Ένα σύστημα σε μετάβαση
Αν κάτι προκύπτει με σαφήνεια από τα δεδομένα είναι ότι το κυπριακό πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε μεταβατική φάση. Οι παραδοσιακές κομματικές γραμμές δεν επαρκούν πλέον για να εξηγήσουν τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων.
Οι εκλογές του 2028 δεν θα κριθούν μόνο από την κομματική ισχύ αλλά από την ικανότητα των υποψηφίων να διαμορφώσουν ευρύτερες συμμαχίες και να προσελκύσουν ένα εκλογικό Σώμα που εμφανίζεται ολοένα και πιο αποστασιοποιημένο.
Και αυτό, όσο κουραστικό κι αν ακούγεται για όσους θα ήθελαν ένα απλό αφήγημα με «φαβορί», σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: το παιχνίδι είναι ακόμη εντελώς ανοιχτό, αφού οι προθέσεις των κομμάτων είναι αδιευκρίνιστες σε ό,τι αφορά ποια θα κατέλθουν ή όχι με δικό τους υποψήφιο. Ο αριθμός των υποψηφίων του Α' Γύρου αναμένεται να είναι καθοριστικός για το ποιοι δύο θα περάσουν στον Β΄ Γύρο.
