Την ερχόμενη Παρασκευή αναμένεται να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας η αναθεωρημένη νομοθεσία που διέπει τα ωφελήματα των πρώην Προέδρων της Δημοκρατίας και της Βουλής, προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή. Δεδομένου ότι οι νόμοι δεν έχουν αναδρομική ισχύ, οι πρόνοιες της νέας νομοθεσίας θα εφαρμοστούν για πρώτη φορά στα πρόσωπα που θα εκλεγούν στα εν λόγω αξιώματα μετά την έναρξη ισχύος της. Συνεπώς, η εφαρμογή του νόμου θα αφορά κατ’ αρχάς τα πρόσωπα που θα εκλεγούν τον ερχόμενο Μάιο στην προεδρία της Βουλής και, ακολούθως, τον Μάρτιο του 2028 στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Οι 4 +2
Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση επανεκλογής της Αννίτας Δημητρίου και του Νίκου Χριστοδουλίδη, οι οποίοι είναι δικαιούχοι των εν λόγω ωφελημάτων διά βίου, καθώς εξελέγησαν στα αξιώματα που κατέχουν σήμερα πριν από την ψήφιση και την έναρξη ισχύος του νόμου. Συνεπώς, ούτε οι υπόλοιποι τέσσερις πρώην Πρόεδροι της Δημοκρατίας και της Βουλής επηρεάζονται με οποιονδήποτε τρόπο, ήτοι οι Νίκος Αναστασιάδης, Γιαννάκης Ομήρου, Μάριος Καρογιάν και Δημήτρης Συλλούρης. Οι υπό αναφορά πρώην αξιωματούχοι θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν τα ωφελήματά τους διά βίου.
Δέον να σημειωθεί ότι οι διατάξεις του βασικού νόμου εφαρμόζονται σε όσους υπηρετούν στα προαναφερθέντα αξιώματα για περίοδο πέραν των 30 μηνών. Ως εκ τούτου, ο κ. Αδάμος Αδάμου, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Βουλής για μόλις επτά μήνες (23/10/2020 έως 30/05/2021), δεν είναι δικαιούχος των εν λόγω ωφελημάτων.
Τέλος στις διά βίου λιμουζίνες
Η νέα νομοθεσία, που ψηφίστηκε την περασμένη Πέμπτη, αποτελεί απότοκο δύο προτάσεων νόμου, τις οποίες κατέθεσαν η πρόεδρος της Βουλής, Αννίτα Δημητρίου, και η βουλεύτρια του Volt, Αλεξάνδρα Ατταλίδου. Μάλιστα, η κ. Δημητρίου, πριν από την κατάθεση της δικής της πρότασης, ανακοίνωσε, τον Ιανουάριο του 2024, την αποποίηση του ωφελήματος της διά βίου χρήσης κρατικής λιμουζίνας.
Η πρώτη ουσιώδης τροποποίηση που εισάγει η αναθεωρημένη νομοθεσία αφορά την κατάργηση του ωφελήματος της διά βίου χρήσης κρατικής λιμουζίνας, το οποίο συνοδεύεται με πλήρη κάλυψη όλων των σχετικών εξόδων (καύσιμα και συντήρηση). Εφεξής, η παραχώρηση κρατικής λιμουζίνας θα περιορίζεται σε πέντε έτη, που θα αρχίζουν να μετρούν από την ημέρα αποχώρησης από το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας και της Βουλής.
Με γραμματέα εφ' όρου ζωής
Το ωφέλημα που αφορά τις υπηρεσίες γραμματέα θα συνεχίσει να παρέχεται διά βίου υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω υπηρεσίες συνδέονται αποκλειστικά με το αξίωμα από το οποίο αποχώρησε ο αξιωματούχος. Επιπλέον, θα συνάπτεται σύμβαση μεταξύ της/του γραμματέα και του πρώην αξιωματούχου, η οποία θα κατατίθεται στο Υπουργείο Οικονομικών. Βάσει της σύμβασης αυτής, θα διενεργείται σε μηνιαία βάση το σχετικό έμβασμα σε λογαριασμό του πρώην αξιωματούχου, ώστε να καταβάλλεται η μισθοδοσία γραμματέως.
Η εθελοντική αποποίηση
Οι τέσσερις υφιστάμενοι δικαιούχοι, Νίκος Αναστασιάδης, Γιαννάκης Ομήρου, Μάριος Καρογιάν και Δημήτρης Συλλούρης, δεν επηρεάζονται και θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν διά βίου, μεταξύ άλλων, και το ωφέλημα της κρατικής λιμουζίνας με όλα τα έξοδα πληρωμένα. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει πάντοτε ανοικτή η επιλογή της εθελοντικής αποποίησης, φτάνει να το θελήσουν.
Η Αννίτα Δημητρίου είχε τοποθετηθεί σχετικά ήδη από δύο χρόνια πριν, όταν ανακοίνωσε δημόσια την πρόθεσή της να καταθέσει πρόταση νόμου για την κατάργηση της διά βίου χρήσης κρατικής λιμουζίνας και τον περιορισμό της σε περίοδο πέντε ετών. Παράλληλα, γνωστοποίησε την απόφασή της να αποποιηθεί του σχετικού δικαιώματος εφ’ όρου ζωής. Σε γραπτή ανακοίνωση, που εξέδωσε στις 24 Ιανουαρίου 2024, ανέφερε τα εξής:
«Έχω την προσωπική θέση ότι αυτά τα ωφελήματα διά βίου πρέπει να καταργηθούν και όλες οι ρυθμίσεις να ενταχθούν σε ένα διαφορετικό, διαφανές και ορθολογικό πλαίσιο. Πρόκειται για μια πρακτική που ισχύει μέχρι σήμερα και η οποία θα πρέπει άμεσα και δραστικά να αναθεωρηθεί. Ως εκ τούτου, εισηγούμαι τα ακόλουθα:
- Κατάργηση της διά βίου παραχώρησης κρατικού οχήματος με τη λήξη της θητείας και καθορισμός χρόνου τερματισμού. Εγώ προσωπικά το αποποιούμαι.
- Η παραχώρηση μέτρων ασφάλειας στους πρώην αξιωματούχους να εγκρίνεται μόνον κατόπιν σύστασης της Αστυνομίας και να εισαχθεί ρήτρα επαναξιολόγησης κάθε πέντε χρόνια.
- Το επίδομα γραμματειακής υποστήριξης να παραχωρείται με όρους διαφάνειας ως προς τις διαδικασίες ανάθεσης εργασίας και καταβολής αμοιβών.
- Οι αναθεωρημένες ρυθμίσεις θα πρέπει να έχουν εφαρμογή για όλες και όλους τους πρώην, νυν και μελλοντικούς ανώτατους κρατικούς αξιωματούχους».
Κίνδυνος αντισυνταγματικότητας
Η Αννίτα Δημητρίου κατέγραψε τις πιο πάνω εισηγήσεις σε πρόταση νόμου που κατέθεσε ενώπιον της ολομέλειας της Βουλής. Ωστόσο, κατά την εξέτασή της ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, επικαλούμενη σχετική νομολογία, υπέδειξε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα πρέπει να έχουν αποκλειστικά μελλοντική ισχύ, καθώς η αναδρομική εφαρμογή τους θα επηρέαζε δυσμενώς κεκτημένα δικαιώματα προσώπων που τα κατοχύρωσαν με την εκλογή τους στην Προεδρία της Δημοκρατίας και της Βουλής.
Σε περίπτωση που η Βουλή επέμενε στην αναδρομικότητα του νόμου, αυτός θα κρινόταν, με βεβαιότητα, αντισυνταγματικός από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, όπως συνέβη με τον νόμο για τους πολυσυνταξιούχους. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε ως αποτέλεσμα τη διατήρηση των διά βίου ωφελημάτων και για τους επόμενους Προέδρους της Δημοκρατίας και της Βουλής.
Δεν νομοθέτησαν για φρουρές
Τόσο η πρόταση νόμου της Αννίτας Δημητρίου όσο και εκείνη της Αλεξάνδρας Ατταλίδου προέβλεπαν, μεταξύ άλλων, την επαναξιολόγηση της αναγκαιότητας των μέτρων ασφαλείας για τους πρώην Προέδρους της Δημοκρατίας και της Βουλής. Τελικά, οι βουλευτές της Επιτροπής Θεσμών αποφάσισαν να μην περιλάβουν στο ενοποιημένο κείμενο οποιαδήποτε πρόνοια που να αφορά τη φρουρά των εν λόγω αξιωματούχων, υιοθετώντας τα επιχειρήματα που πρόταξαν οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Αστυνομίας.
Συγκεκριμένα, ανέφεραν ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών ότι οι ανάγκες ασφάλειας κάθε πρώην αξιωματούχου διαφοροποιούνται και η σχετική απόφαση λαμβάνεται κατόπιν εκτίμησης κινδύνου. Κατά συνέπεια, το ζήτημα αυτό δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ωφέλημα, αλλά ως υποχρέωση των κρατικών αρχών να παρέχουν προστασία στους πρώην αξιωματούχους, στον βαθμό που αυτή κρίνεται αναγκαία.
