Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι εμφανίστηκαν με χαμόγελα τη Δευτέρα κατά την έναρξη του τριήμερου διεθνούς συνεδρίου και έκθεσης ενέργειας «EGYPES 2026» στο Κάιρο.
Οι δύο ηγέτες πραγματοποίησαν διμερή συνάντηση πριν από το συνέδριο και παρέστησαν στην υπογραφή μη δεσμευτικής Συμφωνίας-Πλαισίου μεταξύ των δύο χωρών σχετικά με την ανάπτυξη των κοιτασμάτων στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των κοιτασμάτων «Κρόνος» και «Αφροδίτη», η οποία υπογράφηκε από τους αρμόδιους υπουργούς Ενέργειας.
Παρότι οι δύο ηγέτες χαιρέτισαν τη συμφωνία, πηγές υποστηρίζουν ωστόσο ότι πρόκειται για «πολύ κακό για το τίποτα», καθώς η συμφωνία δεν φέρνει πιο κοντά την εμπορική αξιοποίηση του κυπριακού Φυσικού Αερίου μέσω Αιγύπτου. Και αυτό γιατί αυτό που πολλοί ανέμεναν να ανακοινωθεί στο Κάιρο ήταν η λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID) από τον ιταλικό ενεργειακό γίγαντα Eni για την αξιοποίηση του κοιτάσματος «Κρόνος», το οποίο εκτιμάται στα 3,1 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (tcf). Ως γνωστόν, η Eni, μαζί με την TotalEnergies, είναι ο διαχειριστής του Τεμαχίου 6 της κυπριακής ΑΟΖ, όπου ανακαλύφθηκε το «Κρόνος».
Η Eni «παγώνει» τη FID
Σύμφωνα όμως με το ενεργειακό ειδησεογραφικό δίκτυο MEES, η ιταλική εταιρεία έχει «παγώσει» τα σχέδια λήψης FID λόγω διαφωνίας με την Κυπριακή Δημοκρατία σχετικά με συμβατικές υποχρεώσεις.
Η FID αποτελεί το κρίσιμο βήμα που δεσμεύει την εταιρεία να προχωρήσει στην ανάπτυξη του κοιτάσματος «Κρόνος». Ουσιαστικά σημαίνει ότι η Eni έχει ολοκληρώσει υπολογισμούς, υπογράψει τις σχετικές συμφωνίες και αποφασίσει ότι το έργο θα αποδώσει επαρκή κέρδη.
Πριν αναχωρήσει για την Αίγυπτο, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε την Κυριακή: «Είμαστε σε καλό δρόμο για την αξιοποίηση του κυπριακού φυσικού αερίου, με στόχο την πρώτη πώληση στην Ευρώπη μέσω Αιγύπτου το 2027 ή 2028».
Δεδομένων των καθυστερήσεων στην αξιοποίηση του πρώτου κυπριακού κοιτάσματος, του «Αφροδίτη», που διαχειρίζεται η Chevron, ο Πρόεδρος αναφερόταν προφανώς στο «Κρόνος». Ωστόσο, στην ανακοίνωση αποτελεσμάτων α’ τριμήνου 2025, ο Chief Operating Officer της Eni, Guido Brusco, είχε δηλώσει ότι από τη στιγμή λήψης FID, ο απαιτούμενος χρόνος υλοποίησης είναι περίπου 2 έως 2,5 χρόνια. Ως εκ τούτου πηγή του κλάδου δήλωνε χθες στον «Πολίτη» ότι η επίτευξη πρώτης πώλησης Φυσικού Αερίου το 2027 είναι πλέον μη ρεαλιστική, ενώ ακόμη και το 2028 γίνεται όλο και πιο αβέβαιο.
Το αδιέξοδο Κύπρου–Eni
Σύμφωνα με το MEES, το 2025 υπογράφηκαν σημαντικές εμπορικές συμφωνίες με την Αίγυπτο, ανοίγοντας τον δρόμο για την Eni να διοχετεύσει το φυσικό αέριο του «Κρόνος» στις εγκαταστάσεις εξαγωγής ΥΦΑ στη Νταμιέτα της Αιγύπτου, από όπου θα εξάγεται στο εξωτερικό σε υγροποιημένη μορφή. Το σχέδιο ανάπτυξης και παραγωγής της Eni περιλαμβάνει την κατασκευή αγωγού μήκους 110 χλμ. από το κοίτασμα φυσικού αερίου «Κρόνος» έως τις υπεράκτιες εγκαταστάσεις Zohr που διαχειρίζεται η Eni στην ΑΟΖ της Αιγύπτου, ο οποίος θα μεταφέρει το κυπριακό φυσικό αέριο στην Αίγυπτο, συνδέοντάς το με τον τερματικό σταθμό εξαγωγής της Νταμιέτα μέσω ενός επιπλέον μικρού αγωγού.
Η Κύπρος αρχικά ήθελε να διαφοροποιήσει τις πωλήσεις μεταξύ LNG εξαγωγών και τροφοδοσίας της αιγυπτιακής αγοράς, προκειμένου να αποφύγει το κόστος υγροποίησης και μεταφοράς και να επιτύχει πιο προβλέψιμες τιμές. Ωστόσο, σύμφωνα με το MEES, η Eni-Total έπεισε τη Λευκωσία τον περασμένο Οκτώβριο ότι το φυσικό αέριο θα πρέπει να κατευθύνεται προς την Νταμιέτα, με μια «επιλογή», όχι δέσμευση, για περίπου το 20% να πηγαίνει στην αιγυπτιακή εγχώρια αγορά.
Έκτοτε, αρκετές πηγές ανέφεραν στο MEES ότι «η Κύπρος απαιτεί οι εταίροι του «Κρόνος» να αναλάβουν τυχόν ευθύνες για το κόστος του έργου και για πιθανές κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης συμβολαίων». Με άλλα λόγια, η Κύπρος θέλει να διασφαλίσει ότι το μερίδιό της στα κέρδη δεν θα διαβρωθεί από απρόβλεπτα κόστη ή εμπορικές κυρώσεις που δεν ελέγχει.
Το MEES γράφει ότι η Eni–Total, με τη στήριξη της Αιγύπτου, μέχρι στιγμής δεν δείχνει διάθεση να αναλάβει αυτούς τους κινδύνους -με αποτέλεσμα να καθυστερεί η FID που αναμενόταν να ανακοινωθεί στο Κάιρο.
Ο διευθυντής του Γραφείου Τύπου του Προέδρου, Βίκτωρας Παπαδόπουλος, απέρριψε πάντως ότι υπάρχει αδιέξοδο, δηλώνοντας στον «Πολίτη» πως «δεν υπάρχει διαφωνία και υπάρχει διάθεση από όλες τις πλευρές να υπάρξει κατάληξη και συζητούν το θέμα για να φτάσουν σε συμφωνία».
Η μη δεσμευτική Συμφωνία-Πλαίσιο
Στο Κάιρο, αντί για πανηγυρισμούς για FID, Χριστοδουλίδης και Σίσι υπογράμμισαν τη σημασία της μη δεσμευτικής Συμφωνίας-Πλαισίου. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τη χαρακτήρισε «βασικό βήμα προς την εμπορευματοποίηση των ενεργειακών μας πόρων». Αναφέρθηκε επίσης στην περιφερειακή κρίση που «έδειξε ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα αλλά και ζήτημα εθνικής ασφάλειας, περιφερειακής σταθερότητας και στρατηγικής αυτονομίας».
Σύμφωνα με τον Βίκτωρα Παπαδόπουλο, με βάση τη συμφωνία: «Οι δύο χώρες θα διαπραγματευτούν —-μέσω κοινής επιτροπής- την πώληση φυσικού αερίου στην Αίγυπτο ή σε κρατικές της εταιρείες, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση των κυπριακών υδρογονανθράκων, συμπεριλαμβανομένης και της κάλυψης ενεργειακών αναγκών της Αιγύπτου».
«Τίποτα νέο»
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ, ο υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, είπε ότι η συμφωνία επαναβεβαιώνει την πολιτική βούληση Λευκωσίας–Καΐρου να προωθήσουν την αξιοποίηση των «Κρόνος» και «Αφροδίτη». Αν και γενική στη διατύπωση, αναφέρει ρητά τα δύο κοιτάσματα, που αποτελούν τις πρώτες δεξαμενές που θα αξιοποιηθούν μέσω αιγυπτιακής υποδομής, είπε.
Το κλειδί της συμφωνίας είναι η κοινή τεχνική επιτροπή που θα αναλάβει τις διαπραγματεύσεις των όρων πώλησης φυσικού αερίου.
Ο υπουργός είπε ότι η επιτροπή θα εξετάσει εμπορικές και τεχνικές παραμέτρους, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του κυπριακού φυσικού αερίου και την κάλυψη μέρους των ενεργειακών αναγκών της Αιγύπτου. Τελικά, η υλοποίηση εξαρτάται από τις εταιρείες, σημείωσε, «αλλά φαίνεται ότι προχωρούν».
Κατά την επίσκεψη στο Κάιρο, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης μαζί με τον υπουργό Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανό συναντήθηκαν και με τον διευθύνοντα σύμβουλο της TotalEnergies, Patrick Pouyanné, εταίρο στο κοίτασμα «Κρόνος».
