Κενό στο «νομικό σύστημα» των κατεχομένων επιτρέπει και ευνοεί τη διείσδυση μαύρου χρήματος με σκοπό το ξέπλυμα, μέσω δικηγόρων, την ώρα που ο οικοδομικός οργασμός σε ελληνοκυπριακές περιουσίες βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, αλλά πλέον υπό τον κίνδυνο συλλήψεων των εμπλεκομένων στην παρανομία μετά και την έκδοση ευρωπαϊκών ενταλμάτων.
Σε συνέντευξή του στον «Π». ο Τ/Κ πολιτικός, πρόεδρος του τ/κ «Κόμματος του Λαού», Κουρτρέτ Όζερσαϊ, διαχώρισε τη χρήση περιουσιών από μεμονωμένα άτομα στα κατεχόμενα μετά το 1974, από την παράνομη εκμετάλλευση και πώληση περιουσιών από άτομα που συνδέονται με τη μαφία και το μαύρο χρήμα. Το ξέπλυμα γίνεται μέσω αγορά βιλών πολυτελείας, σκαφών πολυτελείας, ακόμα και χρυσού, αυτοκίνητων κ.λπ. Μάλιστα, οι μάντρες αυτοκινήτων στα κατεχόμενα φυτρώνουν, σύμφωνα με τον Κουρτρέτ Όζερσαϊ, σαν τα μανιτάρια.
Σε ό,τι αφορά στο Κυπριακό, τάσσεται υπέρ της βολιδοσκόπησης από πλευράς της προσωπικής απεσταλμένης του ΓΓ των ΗΕ για εξεύρεση κοινού εδάφους μεταξύ, όπως υποστηρίζει, ομοσπονδίας και λύσης δύο κρατών. Για τα ενεργειακά προκρίνει τη σύγκληση Διάσκεψης στη μορφή της Διάσκεψης για την Κύπρο στο Κραν Μοντάνα.
Με φρενήρεις ρυθμούς η ανάπτυξη ε/κ περιουσιών στα κατεχόμενα, γεγονός που θέτει σε συναγερμό τους Ε/Κ πρόσφυγες.
Μέχρι το 2004 δεν υπήρχε τέτοιο ζήτημα και μέχρι τότε οι περιουσίες αξιοποιούνταν για γεωργοκτηνοτροφικούς σκοπούς ή για χτίσιμο κατοικιών από τους πολίτες. Μετά την απόρριψη όμως του Σχεδίου Ανάν άρχισε μια οικοδομική έκρηξη στον βορρά. Τώρα, όμως, βιώνουμε μια άλλη οικοδομική έκρηξη, καθώς πολλοί ξένοι πολίτες θέλουν να μετακομίσουν από τις χώρες τους και να εγκατασταθούν, ειδικά μετά τη σύνταξή τους, κάπου αλλού ή να φτιάξουν εξοχικό ή ακόμα και για φορολογικούς λόγους.
Φυσικά υπάρχουν κάποια προβλήματα και σε αυτό το θέμα, όπως έλλειψη ορθών υποδομών, περιβαλλοντικά ζητήματα, ζητήματα ξεπλύματος κ.λπ. Κατ' αρχήν όμως θέλω να δώσω έμφαση στη χρήση περιουσιών από μεμονωμένα άτομα, και ευρύτερα στη χρήση περιουσίων από Ε/Κ και Τ/Κ σε αυτό το νησί, που γίνεται χωρίς τη συγκατάθεσή τους, τόσο στον νότο (Κυπριακή Δημοκρατία) όσο και στον βορρά (κατεχόμενα). Η οικογένειά μου έχει περιουσία στον νότο, όμως δεν την απολαμβάνει διότι υπάρχει ο νόμος περί Κηδεμονίας τουρκοκυπριακών περιουσιών, που λέει ότι μέχρι να λυθεί το Κυπριακό είναι σχεδόν αδύνατο να πάρω αυτή την περιουσία, εκτός κι αν εγκατασταθώ στον νότο (ελεύθερες περιοχές). Γιατί να θέλω να το κάνω αυτό; Άρα υπάρχει ένα παράλληλο σύστημα διαχείρισης περιουσιών στις δύο πλευρές, αλλά δεν λέω ότι τα νομικά συστήματα είναι τα ίδια και στις δύο πλευρές. Είναι διαφορετικά. Στον βορρά, οι περιουσίες (οι τίτλοι ιδιοκτησίας) των Τ/Κ στις ελεύθερες περιοχές παραχωρούνται από τους ίδιους στην «τδβκ» και σε αντάλλαγμα παίρνουν μια περιουσία ανάλογης αξίας με εκείνην που είχαν στον νότο (ελεύθερες περιοχές). Οι περισσότερες περιουσίες έτυχαν διαχείρισης με αυτό τον τρόπο. Επίσης, έχουμε την Επιτροπή Ακίνητης Ιδιοκτησίας που έχει πολλά και σοβαρά προβλήματα, αλλά τουλάχιστον έχουμε συστήσει μια Επιτροπή και δεν θα περιμένουμε να λυθεί το Κυπριακό μέχρι να λύσουμε το περιουσιακό. Από την άλλη, στον νότο, οι τ/κ περιουσίες δίνονται σε μη πρόσφυγες ή υπενοικιάζονται κ.λπ. Την ίδια ώρα κάποιες τ/κ περιουσίες απαλλοτριώθηκαν για δρόμους, σχολεία και άλλα, χωρίς να ρωτηθεί ο Τ/Κ ιδιοκτήτης. Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να τονιστεί η Επιτροπή Ακίνητης Ιδιοκτησίας θα πρέπει να λειτουργήσει σωστά, διότι κάποια στιγμή θα έλθει το Δικαστήριο της ΕΕ και θα πει ότι, ναι μεν υπάρχει ένα τοπικό ένδικο μέσο, αλλά δεν είναι αποτελεσματικό και ως εκ τούτου οι Ε/Κ μπορούν να αποταθούν απευθείας στο ΕΔΑΔ.
Τί γίνεται όμως με τον παράνομο τρόπο πώλησης; Γίνεται και ξέπλυμα χρήματος; Ποιος κερδίζει από αυτό;
Η τ/κ πλευρά είναι απομονωμένη και η οικονομία της στηρίζεται στην Τουρκία. Ως εκ τούτου, οι επενδύσεις στον βορρά είναι γενικά σημαντικό στοιχείο της οικονομικής δραστηριότητας στην τ/κ κοινότητα. Το αρνητικό στοιχείο είναι ότι με την πώληση περιουσιών σε ξένους εκτοξεύονται οι τιμές στα ύψη. Όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, υπάρχει και ένα άλλο πρόβλημα που αφορά το ξέπλυμα χρήματος μέσω των περιουσιών. Το ξέπλυμα γίνεται μέσω βιλών πολυτελείας, σκαφών πολυτελείας, ακόμα και χρυσού, αυτοκίνητων κ.λπ. Όπως έγινε και στην ε/κ πλευρά με τα θέματα ξεπλύματος χρήματος και τη ρωσική διείσδυση, κάτι ανάλογο συμβαίνει και στον βορρά τώρα και κάποιοι άνθρωποι μέσω δικηγόρων, κάποιοι διαβόητοι έμποροι ναρκωτικών ή με άλλα είδη ξεπλύματος χρήματος, αγοράζουν βίλες πολυτελείας, αυτοκίνητα, υπάρχουν πολλές μάντρες αυτοκινήτων που τώρα εμφανίστηκαν όπως τα μανιτάρια. Άρα, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Αυτό είναι ένα κοινό φαινόμενο και στις δύο πλευρές.
Ας μιλήσουμε όμως με όρους διεθνούς νομοθεσίας.
Είναι σημαντικό να σταματήσει η μια πλευρά να χτυπά την άλλη με τα εργαλεία της, όπως έκανε η Κυπριακή Δημοκρατία με τις υποθέσεις οικοδόμησης στον βορρά την περίοδο 2004-2005, με την έκδοση ευρωπαϊκών ενταλμάτων σύλληψης. Κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει και κακές σχέσεις μεταξύ Ε/Κ και Τ/Κ. Θυμίζω ότι επί της υπόθεσης Όραμς, κάποιοι Ε/Κ που έρχονταν στον βορρά αντιμετώπιζαν αρνητικές συμπεριφορές σε κάποια χωριά, σε κάποιες περιοχές και ο κόσμος νόμιζε ότι έρχονταν οι Ε/Κ να φωτογραφήσουν, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένταση. Ξεκαθαρίζω όμως ότι όλα όσα λέω για τους πολίτες που ζουν σε ε/κ περιουσίες δεν αφορούν όσους κάνουν ξέπλυμα χρήματος. Οι Ε/Κ και οι Τ/Κ πρέπει να εργαστούμε μαζί, όχι μόνο για να ανταλλάζουμε εγκληματίες, αλλά και σε θέματα ξεπλύματος μαύρου χρήματος.
Η ΚΔ είναι κάτω από τους ελέγχους της ΕΕ, πιο αυστηρά ειδικότερα μετά το 2013. Η τ/κ οικονομία δεν είναι. Ποιος θα την ελέγχει;
Πρέπει να βρεθούν κάποιες μεταβατικές ρυθμίσεις ώστε να μην αποτελεί η Κύπρος μαύρη τρύπα ξεπλύματος. Η ΕΕ λέει ότι η βόρεια Κύπρος δεν είναι υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης, αλλά το ευρωπαϊκό κεκτημένο θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλο το νησί, διαφορετικά θα υπάρξει ένα κενό αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη διακίνηση ανθρώπων κ.λπ. Προκειμένου να ξεπεράσουμε αυτό το κενό θα πρέπει να κάνουμε ένα σύστημα, όπως κάναμε με την Επιτροπή Ακίνητης Ιδιοκτησίας, και με την καθοδήγηση του διεθνούς παράγοντα να αντιμετωπίσουμε τέτοια θέματα, ακόμα και πριν από τη λύση του Κυπριακού.
Μαφία στα κατεχόμενα και εκμετάλλευση ε/κ γης. Ποια είναι η εικόνα;
Η εισχώρηση της μαφίας στα κατεχόμενα και η εκμετάλλευση και γης γενικότερα, οφείλεται σε ένα κενό στο νομικό μας σύστημα. Παρόλο που έχουμε νόμο που περιορίζει τον αριθμό περιουσιών που μπορούν να αγοράζουν οι ξένοι στον βορρά, υπάρχει και ένας άλλος τρόπος να πας γύρω από το σύστημα, μέσω αυτής της τρύπας στον νόμο, και να αγοράσεις περιουσία μέσω συμβολαίου με διαμετακομιστικό σταθμό. Για παράδειγμα, ένας δικηγόρος μπορεί να αναλάβει τον διαμετακομιστικό ρόλο και να αγοράσει εκ μέρους ενός αλλοδαπού τις περιουσίες. Με αυτό τον τρόπο μπορείς να ξεγελάσεις το σύστημα και να αγοράσεις όσες περιουσίες θέλεις, χωρίς κανέναν περιορισμό, να αλλάξεις τη μετοχική δομή και τα περιουσιακά στοιχεία να βρεθούν στα χέρια ξένης εταιρείας. Προσωπικά επέκρινα αυτή τη διαδικασία εδώ και καιρό. Αν δεν ξέρεις ποιοι είναι αυτοί, δεν θα μπορείς να ελέγξεις θέματα ξεπλύματος χρήματος. Καταφέρνουν μέσω αγοραπωλησιών να περνάνε τα μαύρα κεφάλαια μέσα από το σύστημα και τα ξεπλένουν. Αυτό είχε γίνει και στην Αγγλία στο παρελθόν. Κάποιοι μας λένε ότι δεν έχει σημασία από πού προέρχονται τα χρήματα και ότι τα χρήματα είναι χρήματα. Όμως, δεν πάει έτσι, διότι με αυτό τον τρόπο εξαγοράζονται πολιτικοί κ.λπ. Η κατάσταση με την ανάπτυξη στον βορρά μοιάζει με ποτάμι. Το ποτάμι φέρνει καθαρό νερό αλλά και βρωμιές, τη μαφία.
Κυπριακό πρόβλημα. Πώς θα μπορούσε να διαρρηχθεί το αδιέξοδο μετά και τον διορισμό ειδικής απεσταλμένης του ΓΓ του ΟΗΕ;
Η διαφορά με τις προηγούμενες φορές είναι ότι όλες οι πλευρές, ακόμα και οι τρίτοι, αντιλαμβάνονται ότι δεν υπάρχει κοινή βάση συζήτησης. Ο ΓΓ των ΗΕ ήδη ανακοίνωσε ότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος και απουσία διαλόγου δεν υπάρχει ουσία να διαπραγματευόμαστε. Οι όροι εντολής της κ. Κουεγιάρ δεν είναι πρωτότυποι. Προηγήθηκε η κάθοδος της κ. Λουτ με την ίδια αποστολή, η οποία ήλθε, βολιδοσκόπησε και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος. Σε αυτή τη φάση αναμένω ότι θα έχουμε επανάληψη αυτής της εξέλιξης, διότι φαίνεται ξεκάθαρα ότι η μια πλευρά επιθυμεί ΔΔΟ και η άλλη θέλει λύση δύο κρατών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η κυρία (Κουεγιάρ) είναι σε θέση να συζητήσει με τις πλευρές αν είναι διατεθειμένες να επιδείξουν κάποια ευελιξία ώστε να συναντηθούν κάπου στη μέση (σσ. μεταξύ των θέσεων για ΔΔΟ και δύο κράτη). Για παράδειγμα, είναι πιθανόν για την τ/κ πλευρά να αποδεχτεί κάτι διαφορετικό από τη λύση δύο κρατών και σε αντάλλαγμα να πάρει κάτι άλλο που υπό άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσε να κερδίσει μέσα στο πλαίσιο της ομοσπονδιακής λύσης; Ή είναι δυνατόν για την ε/κ πλευρά να αποδεχτεί κάτι διαφορετικό από την ομοσπονδιακή λύση ή να κάνει κάποια βήματα ώστε να πείσει την τ/κ πλευρά να συζητήσει σε ένα πλαίσιο όπου η βάση θα είναι η ομοσπονδιακή λύση; Η κ. Κουεγιάρ θα το εξετάσει αυτό ή όχι; Είναι ένα σημαντικό ερώτημα αν μπορεί να βολιδοσκοπήσει για κοινό έδαφος μεταξύ ομοσπονδίας και λύσης δύο κρατών.
Δεν θα πρέπει να ρωτήσει το ΣΑ των Ηνωμένων Εθνών για κάτι τέτοιο;
Νομίζω θα μπορεί να το εξετάσει αυτό λόγω του όρου «προσωπική». Δεν είναι «ειδική» απεσταλμένη και διαθέτει περισσότερη ευελιξία. Δεν θεωρώ, όμως, ότι ο ρόλος της κ. Κουεγιάρ από μόνος του μπορεί να βοηθήσει ή να προσφέρει το οτιδήποτε. Αν υπάρξει στήριξη από ΗΠΑ, ΗΒ, Ελλάδα-Τουρκία, τότε θα δημιουργηθούν οι ελάχιστες συνθήκες στο νησί για να βοηθηθεί η διαδικασία.
Το κλειδί, πού είναι;
Στις εγγυήτριες δυνάμεις, αλλά και στις ΗΠΑ λόγω της σχέσης και της συνεργασίας με την Κύπρο για αποτροπή της ρωσικής διείσδυσης στο νησί και γύρω από το νησί. Άρα, η προτίμηση των ΗΠΑ είναι σημαντική υπό αυτή την έννοια.
Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Είναι ένα καλό εργαλείο που θα μπορούσε να δώσει ώθηση στη διαδικασία;
Υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση για τα ΜΟΕ διότι, παρόλο που έχουμε μεγαλύτερα ζητήματα, όπως η απομόνωση, η (κοινή) ιδιοκτησία του νησιού κ.λπ., ωστόσο αυτό δεν μας αποτρέπει από το να συζητήσουμε χαμηλότερης πολιτικής μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Ακόμα κι αν το κυπριακό πρόβλημα παραμένει άλυτο, οι δύο πλευρές μπορούμε να βρούμε περισσότερους τρόπους συνεργασίας, με εμπλοκή και τρίτων παικτών, όπως ο ηλεκτρισμός, το φυσικό αέριο, η ανταλλαγή εγκληματιών κ.λπ. Για αυτό δεν τα αποκαλώ αυτά ΜΟΕ, διότι σαν κόνσπετ τα ΜΟΕ έχουν δοκιμαστεί και έχουν εξαντληθεί. Ίσως μια διαφορετική φιλοσοφία να βοηθήσει. Μπορεί με αυτόν τον τρόπο να παραμείνει λίγο ακόμη άλυτο το Κυπριακό, αλλά θα μπορούμε να συνεργαζόμαστε σε κάποια θέματα. Μια ένοπλη σύγκρουση στην Κύπρο μπορεί να προκύψει από εξωτερικούς παράγοντες που έχουν συμφέροντα στην περιοχή, αλλά η σπίθα θα μπορούσε να αρχίσει από την πολιτική κατάσταση που επικρατεί στο νησί. Πρέπει να αδράξουμε τη στιγμή και να κάνουμε κινήσεις καλής θέλησης, να κάνουμε κάτι που πραγματικά έχει σημασία στη μεταξύ μας συνεργασία, χωρίς να περιμένουμε την επίλυση του Κυπριακού, ώστε να διασφαλίσουμε τη σταθερότητα στο νησί, χωρίς αυτό να σημαίνει αναβάθμιση της «τδβκ» ή υποβάθμιση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Θα συμφωνούσατε με μια συζήτηση Τουρκίας -ΚΔ για θέματα ενέργειας και φυσικού αερίου;
Στη διάσκεψη για την Κύπρο στο Κραν Μοντάνα ήταν όλοι εκεί. Η ε/κ πλευρά ήταν εκεί ως ΚΔ και η τ/κ πλευρά ήταν εκεί σαν «τδβκ». Και οι δύο πλευρές ήταν εκεί, αλλά καμιά από τις δύο δεν αναγνώριζε την άλλη. Άρα θα μπορούσε να συγκριθεί μια ανάλογη διάσκεψη, αλλά για την ενέργεια, όπου η ΚΔ δεν θα αναγνωρίζει την «τδβκ», η «τδβκ» δεν θα αναγνωρίζει την ΚΔ και η Τουρκία δεν θα αναγνωρίζει την ΚΔ. Αν δεν θέλεις να υπερπηδήσεις τους Τ/Κ, μπορούν να βρεθούν τρόποι συζήτησης χωρίς να τίθεται θέμα αναγνώρισης. Το νησί της Κύπρου και οι πόροι του μπορούν να συζητηθούν με την Τουρκία μέσω των πετρελαϊκών εταιρειών.
Μπορεί να είναι ένα σχήμα όπου θα συμμετέχει η ΚΔ με τους Τ/Κ και την Τουρκία από την άλλη;
Η Τουρκία δεν θα αποδεχόταν. Θα είναι όπως έγινε η διάσκεψη για την Κύπρο. Οι Ε/Κ ως ΚΔ, οι Τ/Κ σαν «τδβκ», κι ας μην αλληλοαναγνωρίζονται, και η Τουρκία από την άλλη.
