Σε καταγραφή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου αναφορικά με την υπερωριακή απασχόληση και αποζημίωση στη δημόσια υπηρεσία, προχώρησε η Διευθύντρια του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού , Έλενα Οικονομίδου – Αζίνα.
Σε εγκύκλιο της ενημερώνει ότι η υπερωριακή απασχόληση των δημοσίων υπαλλήλων εγκρίνεται από τον οικείο Γενικό Διευθυντή / Προϊστάμενο Ανεξάρτητης Υπηρεσίας, ο οποίος υποβοηθείται στο έργο του από την Ειδική Τριμελή Επιτροπή Υπερωριών που συστήνεται και λειτουργεί σε κάθε Υπουργείο / Υφυπουργείο / Ανεξάρτητη Υπηρεσία.
Στην Τριμελή Επιτροπή Υπερωριών μετέχει: α) εκπρόσωπος του Γενικού Διευθυντή / Προϊσταμένου Ανεξάρτητης Υπηρεσίας με κλίμακα Α13 και άνω, β) ο Διευθυντής του ενδιαφερόμενου Τμήματος / Υπηρεσίας / Διεύθυνσης ή εκπρόσωπός του, και γ) εκπρόσωπος του Γενικού Λογιστή, ο οποίος μπορεί να είναι ο Προϊστάμενος του Λογιστηρίου του κάθε Υπουργείου / Υφυπουργείου / Ανεξάρτητης Υπηρεσίας.
Όπως τονίζεται, η εξουσία του Γενικού Διευθυντή/ Προϊσταμένου Ανεξάρτητης Υπηρεσίας να εγκρίνει την υπερωριακή απασχόληση των υπαλλήλων του Υπουργείου / Υφυπουργείου / Ανεξάρτητης Υπηρεσίας του δεν επιτρέπεται να αποκεντρώνεται στην Τριμελή Επιτροπή Υπερωριών αλλά ασκείται από τον ίδιο.
Κριτήρια και προϋποθέσεις έγκρισης υπερωριακής απασχόλησης
Επισημαίνεται ότι η υπερωριακή απασχόληση εγκρίνεται κατά κανόνα εκ των προτέρων. Εκεί όπου συνεπάγεται την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης και οι απαιτούμενες πιστώσεις για την κάλυψη της δεν υπάρχουν διαθέσιμες, θα πρέπει να προηγείται συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών, με βάση τις νενομισμένες διαδικασίες.
Τονίζεται ότι οι ανάγκες για υπερωριακή απασχόληση που υποβάλλονται θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες και να τεκμηριώνονται, ενώ οι εγκρίσεις που παραχωρούνται θα πρέπει να είναι καθορισμένης διάρκειας και για την ανανέωση τους να προηγείται επανεξέταση.
Παράλληλα, η υπερωριακή απασχόληση θα πρέπει να περιορίζεται στον σκοπό/ εργασία που αφορά η έγκριση, στο απόλυτα αναγκαίο σε αριθμό και χαμηλότερου δυνατού βαθμού προσωπικό, να αποφεύγεται κατά τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες, καθώς και να τυγχάνει εποπτείας και ελέγχου.
Φόρμουλα υπολογισμού της υπερωριακής αποζημίωσης
Για τους υπαλλήλους που απασχολούνται με κανονικό ωράριο, η φόρμουλα υπολογισμού της υπερωριακής αποζημίωσης καθορίζεται ως ακολούθως: 1:1,5 κατά τις καθημερινές και τα Σάββατα μέχρι τις 13:00, και 1:2 κατά τα Σάββατα μετά τις 13:00, τις Κυριακές και τις αργίες.
Για τους υπαλλήλους που απασχολούνται με ειδικό ωράριο ή σύστημα βάρδιας, η φόρμουλα υπολογισμού της υπερωριακής αποζημίωσης καθορίζεται ως ακολούθως: 1:1,5 κατά τις καθημερινές και τα Σάββατα, και 1:2 κατά τις Κυριακές και τις αργίες.
Κατανομή υπερωριακής αποζημίωσης σε ελεύθερο χρόνο και χρήμα
Η υπερωριακή αποζημίωση παραχωρείται σε ελεύθερο χρόνο ή χρήμα ή συνδυασμό των δύο, με προτεραιότητα στον ελεύθερο χρόνο. Η σχετική κατανομή εγκρίνεται από τον οικείο Γενικό Διευθυντή/ Προϊστάμενο Ανεξάρτητης Υπηρεσίας, με τη συνδρομή της Τριμελούς Επιτροπής Υπερωριών, στη βάση του ισχύοντος σχετικού πλαισίου, των υπηρεσιακών αναγκών και δεδομένων καθώς και των διαθέσιμων σχετικών πιστώσεων.
Σύμφωνα με το ισχύον σχετικό πλαίσιο, για τους υπαλλήλους που απασχολούνται με κανονικό ή ειδικό ωράριο: υπερωριακή απασχόληση κατά τις καθημερινές μεταξύ των ωρών 7:00 και 17:00, πέραν από τις συνήθεις ώρες εργασίας, αποζημιώνεται αποκλειστικά σε ελεύθερο χρόνο, και υπερωριακή απασχόληση εκτός των πιο πάνω ωρών αποζημιώνεται σε ποσοστό 25% τουλάχιστον σε ελεύθερο χρόνο, εκτός αν εγκριθεί διαφορετικά από το Υπουργείο Οικονομικών στη βάση τεκμηριωμένου αιτήματος
Περαιτέρω, για τους υπαλλήλους που απασχολούνται με το σύστημα βάρδιας, η κατανομή αποτελεί συνάρτηση του προγράμματος εργασίας τους, της έκτασης των έκτακτων κλήσεων για υπηρεσία, καθώς και του διαθέσιμου προσωπικού.
Σε ό,τι αφορά ειδικά στην υπερωριακή απασχόληση στο πλαίσιο συστημάτων αναμονής και κλήσεων (επιφυλακής), τηρούμενης της πρόνοιας όπως υπερωριακή απασχόληση καθημερινές μεταξύ 7:00 και 17:00, πέραν από τις συνήθεις ώρες εργασίας, αποζημιώνεται αποκλειστικά σε ελεύθερο χρόνο, τυγχάνουν εφαρμογής οι ειδικές ρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν για κάθε περίπτωση στη Μικτή Επιτροπή Προσωπικού ή/ και εγκρίθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών ή το Υπουργικό Συμβούλιο.
Άλλες σχετικές ρυθμίσεις
Αναφέρεται ακόμη ότι η χρηματική αποζημίωση υπολογίζεται με βάση τη μέση ωριαία αμοιβή της μισθοδοτικής κλίμακας που διανύει ο υπάλληλος, εκτός αν η απασχόληση αφορά καθήκοντα κατώτερης θέσης οπόταν υπολογίζεται με βάση τη μισθοδοτική κλίμακα ή, προκειμένου περί συνδυασμένων κλιμάκων, την υψηλότερη κλίμακα των συνδυασμένων κλιμάκων της κατώτερης θέσης, ενώ σε καμιά περίπτωση δεν καταβάλλεται αποζημίωση με βάση μισθοδοτική κλίμακα που υπερβαίνει αυτή που ο υπάλληλος διανύει.
Η αποζημίωση σε ελεύθερο χρόνο παραχωρείται εντός του ημερολογιακού έτους μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκε η υπερωριακή απασχόληση, με εξαίρεση αποζημίωση για απασχόληση που πραγματοποιείται εντός του τελευταίου τριμήνου του έτους, η οποία μπορεί να παραχωρείται μέσα στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους, διαφορετικά αποζημιώνεται σε χρήμα.
Νοείται ότι η αποζημίωση ελεύθερου χρόνου σε χρήμα δεν επιτρέπεται να καταστρατηγεί την πρόνοια για αποζημίωση υπερωριακής απασχόλησης καθημερινές μεταξύ 7:00 και 17:00 σε ελεύθερο χρόνο, καθώς και την πρόνοια για αποζημίωση πρόσθετου ποσοστού 25% της υπερωριακής απασχόλησης σε ελεύθερο χρόνο.
Στις περιπτώσεις υπερωριακής απασχόλησης «με το κομμάτι» καταβάλλεται κατ’ αποκοπήν υπερωριακή αποζημίωση, η οποία εγκρίνεται από τον οικείο Γενικό Διευθυντή / Προϊστάμενο Ανεξάρτητης Υπηρεσίας με βάση τον απαιτούμενο μέσο χρόνο απασχόλησης για την ολοκλήρωση της σχετικής εργασίας, τη φόρμουλα υπολογισμού της υπερωριακής αποζημίωσης 1:1,5 και τη μέση ωριαία αμοιβή του χαμηλότερα μισθοδοτικά επηρεαζόμενου προσωπικού.
Οποιεσδήποτε άλλες περιπτώσεις υπερωριακής απασχόλησης για τις οποίες σκοπείται η καταβολή κατ’ αποκοπήν υπερωριακής αποζημίωσης εξετάζονται και εγκρίνονται από το Υπουργείο Οικονομικών.
Υπάλληλοι που βρίσκονται στη μισθοδοτική κλίμακα Α13 και άνω δεν αποζημιώνονται για υπερωριακή εργασία σε σχέση με τα καθήκοντα της θέσης τους, εκτός σε εξαιρετικές περιπτώσεις και μετά από ειδική έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Στις περιπτώσεις που το Υπουργικό Συμβούλιο εγκρίνει την καταβολή υπερωριακής αποζημίωσης, η εν λόγω αποζημίωση είναι ίση με το 60% αυτής που θα καταβαλλόταν με βάση τη μισθοδοτική κλίμακα των επηρεαζόμενων, ενώ αντίστοιχος περιορισμός εφαρμόζεται, κατ’ αναλογίαν, στην αποζημίωση σε ελεύθερο χρόνο. Σε καμιά περίπτωση η υπερωριακή αποζημίωση υπαλλήλου υπερβαίνει τη μηνιαία μισθοδοσία του.
