Ο κυπριακός τραπεζικός τομέας, μετά από μια μακρά περίοδο σημαντικών προκλήσεων και ανακατατάξεων, βρίσκεται σε μια φάση ανάκαμψης, με υψηλά κεφάλαια και ρευστότητα. Ένα από τα ζητήματα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητα του τομέα είναι το σχετικό υψηλό επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), στο 6,5% το τρίτο τρίμηνο του 2024, ποσοστό υψηλότερο συγκρινόμενο με το μέσο όρο της ευρωζώνης (κάτω από 2%). Η επιτυχής αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος αποτελεί προϋπόθεση για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την προσέλκυση νέων επενδύσεων και την εξασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας. Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας (ΚΤΚ), τα ΜΕΔ που κατέχουν οι εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων αντιστοιχούν σε 76.000 συμβάσεις. Αυτό συνεπάγεται 76.000 λιγότεροι πελάτες για τις τράπεζες, κάτι που δημιουργεί κενό στην πιστωτική επέκταση. Το 2024 οι κυπριακές τράπεζες χορήγησαν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις 4 δισ. ευρώ, ποσό που στηρίζει την ανάπτυξη της οικονομίας. Η πιστωτική επέκταση θα ήταν υψηλότερη και η ανάπτυξη ισχυρότερη και πιο ευρείας βάσης αν καταφέρουμε να εξυγιάνουμε το απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Το ντιλ
Η αναμενόμενη συγχώνευση της Ελληνικής Τράπεζας με την Eurobank αναμένεται να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο τοπίο του κυπριακού τραπεζικού τομέα. Θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση της αγοράς, με τη δημιουργία ενός ισχυρότερου τραπεζικού ομίλου, μια συγκέντρωση που θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό. Θα έχουμε δύο μεγάλες τράπεζες, τη νέα Ελληνική και την Τράπεζα Κύπρου, οι οποίες θα παλεύουν να κερδίσουν μεγαλύτερα κομμάτια από μια μικρή πίτα. Μερίδιο από την ίδια πίτα διεκδικούν και οι υπόλοιπες μικρότερες τράπεζες. Στο κομμάτι των πληρωμών, ένας μεγάλος αριθμός fintech καραδοκεί για κερδίσει όσο το δυνατό μεγαλύτερο κομμάτι από τραπεζικές εργασίες. Αν μια επιχείρηση ή ένας ιδιώτης δεν έχει δάνειο διαθέτει πολλές επιλογές για να διεκπεραιώνει τις καθημερινές του συναλλαγές.
Όπως αναφέραμε, το υφιστάμενο υψηλό επίπεδο ΜΕΔ, σε συνδυασμό με τον μεγάλο όγκο ΜΕΔ που έχουν μεταφερθεί εκτός τραπεζών (περίπου €20 δισ. ΜΕΔ βρίσκονται εκτός τραπεζών και τελούν υπό τη διαχείριση των εταιρειών εξαγοράς πιστώσεων), έχει ως αποτέλεσμα τα επιλέξιμα για δανεισμό νοικοκυριά και επιχειρήσεις να είναι πεπερασμένα. Δεν θα είναι υπερβολή αν πούμε ότι οι τράπεζες ψάχνουν πελάτες και δεν βρίσκουν. Η προσέλκυση νέων πελατών είναι μια επίπονη δουλειά για τις τράπεζες.
Λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμένο αριθμό δανειοληπτών στην Κύπρο, η συγχώνευση Ελληνικής - Eurobank στην Κύπρο θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό για την προσέλκυση νέων πελατών, αλλά και να αυξήσει την πίεση για την επίτευξη κερδοφορίας. Η ελκυστική τιμολογιακή πολιτική είναι το μόνο εργαλείο προσέλκυσης νέων πελατών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αποτελεσματική διαχείριση των ΜΕΔ και η βελτίωση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου καθίστανται ακόμη πιο κρίσιμες για να μεγαλώσει η πίτα των δανειοληπτών. Η ύπαρξη μεγάλου όγκου ΜΕΔ επιβαρύνει την οικονομία, περιορίζει τη δυνατότητα των τραπεζών να χορηγούν νέα δάνεια και αυξάνει το κόστος δανεισμού.
Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, οι εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων κατέχουν σημαντικό μέρος των ΜΕΔ, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία του ρόλου τους στη διαχείριση και αναδιάρθρωση αυτών των δανείων. Η ταχεία εκκαθάριση των προβληματικών δανείων είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της ροής φθηνής χρηματοδότησης προς την οικονομία, την προστασία των δανειοληπτών από την απαξίωση της περιουσίας τους και την απαλλαγή τους από χρέη.
Επίλυση διαφορών
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας Δανειοληπτών, Κώστας Μελάς, διαπιστώνει τη διάθεση των τραπεζών να προσεγγίσουν τους συνεπείς δανειολήπτες και καταγράφει το αμοιβαίο συμφέρον για τη διευθέτηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
«Τελευταία», αναφέρει, «παρατηρείται έντονη δραστηριότητα με υγιή ανταγωνισμό όλων των τραπεζών σχεδόν, με επίκεντρο τους συνεπείς δανειολήπτες. Ο ανταγωνισμός που δημιουργείται συμβάλλει στην αναβάθμιση των υπηρεσιών και ενισχύει τη διαφάνεια, εξυπηρετώντας καλύτερα τις ανάγκες των δανειοληπτών», τονίζει. Οι τράπεζες επιστρατεύουν προγράμματα επιβράβευσης για τους συνεπείς δανειολήπτες αναγνωρίζοντας τη σημασία της συνέπειας στην αποπληρωμή δανείων και προσφέρουν ολοένα και περισσότερα κίνητρα για να ενθαρρύνουν αυτή τη συμπεριφορά.
«Με την υιοθέτηση αυτών των στρατηγικών», αναφέρει ο κ. Μελάς, «οι τράπεζες ενθαρρύνουν την υπευθυνότητα και την έγκαιρη αποπληρωμή δανείων, ενώ ταυτόχρονα προσφέρουν πραγματικά οφέλη, όπως μειώσεις επιτοκίων και άλλες οικονομικές ανταμοιβές».
Ο πρόεδρος του ΣΥΠΡΟΔΑΤ καλεί τις τράπεζες να μην ξεχνούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και τους δανειολήπτες που προσπαθούν να σώσουν την περιουσία τους.
«Ο διοικητής της Κεντρικής τράπεζας, κάλεσε τις τράπεζες να προβούν σε κοινωνική πολιτική, που εξυπακούει ότι επιβάλλεται να γίνονται βιώσιμες αναδιαρθρώσεις και να εξαντλούνται όλες οι προσπάθειες για αποφυγή εκποιήσεων, κυρίως πρώτης κατοικίας και επαγγελματικής στέγης. Για ακόμη μια φορά καλούμε τους δανειολήπτες να μην κάθονται με σταυρωμένα χέρια αλλά να επιδιώκουν συνεργασία με την τράπεζά τους για να πετύχουν βιώσιμη και μακροχρόνια αναδιάρθρωση», καταλήγει ο κ. Μελάς, ζητώντας από τους δανειολήπτες να κινητοποιηθούν.
