Οθεσμός των κοινωνικών επιχειρήσεων δεν έχει βρει χώρο ανάπτυξης στην Κύπρο παρά την υιοθέτηση σχετικής στρατηγικής και την προσφορά επιδότησης. Καμία κοινωνική επιχείρηση δεν έχει εγγραφεί στο σχετικό μητρώο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, με το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας να σχεδιάζει να προχωρήσει σε νέες ενέργειες προώθησης των κοινωνικών επιχειρήσεων.
Ο ανώτερος λειτουργός της Υπηρεσίας Συνεργατικών Εταιρειών, Ανδρέας Χριστοδούλου, ανέφερε στον «Π» ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν εγγραφεί επιχειρήσεις στο Μητρώο Κοινωνικών Επιχειρήσεων.
«Έχουν υποβληθεί τρεις αιτήσεις, οι οποίες εξετάζονται από την υπηρεσία μας. Επίσης, η υπηρεσία μας παρέχει διευκρινίσεις σε ενδιαφερόμενα πρόσωπα και επιχειρήσεις σε σχέση με τη νομοθεσία και τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων», σημείωσε.
Όσον αφορά τις ενέργειες προώθησης των κοινωνικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Γιώργο Παπαναστασίου, που απαντούσε σε σχετικό ερώτημα του βουλευτή Χαράλαμπου Θεοπέμπτου, η Υπηρεσία Συνεργατικών Εταιρειών (ΥΣΕ) στο πλαίσιο παροχής οικονομικών κινήτρων προς τις κοινωνικές επιχειρήσεις για κάλυψη βασικών εξόδων σε σχέση με τη σύσταση και τη λειτουργία τους, έχει ετοιμάσει νέο σχέδιο επιδότησης με χορηγία €10.000 ανά επιχείρηση και με συνολικό ποσό προς διάθεση τις €300.000 ανά έτος για τη συνολική περίοδο των τριών ετών.
Το σχέδιο έχει αποσταλεί στην έφορο Κρατικών Ενισχύσεων και κρίθηκε ότι συνιστά κρατική ενίσχυση προς τις κοινωνικές επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου και σύμφωνα με την έφορο Κρατικών Ενισχύσεων, αυτό πρέπει να εφαρμοσθεί βάσει του κανονισμού (EE) αρ. 2023/2831 που διέπει τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis). Το εν λόγω σχέδιο τυγχάνει διαβούλευσης με τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες/τμήματα του Δημοσίου και με την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων θα προωθηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.
Με την έγκριση του σχεδίου, η Υπηρεσία Συνεργατικών Εταιρειών προγραμματίζει να διοργανώσει σε συνεργασία με άλλες εμπλεκόμενες υπηρεσίες/υπουργεία ενημερωτικές εκστρατείες (π.χ. ημερίδες κ.λπ.) σε σχέση με τις κοινωνικές επιχειρήσεις, τη σχετική νομοθεσία και τα κίνητρα, τα οποία ήδη προωθούνται. Σημειώνεται επίσης ότι η ΥΣΕ προγραμματίζει να επικαιροποιήσει και να υλοποιήσει το σχέδιο δράσης για ανάπτυξη οικοσυστήματος κοινωνικών επιχειρήσεων στην Κύπρο, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο το 2018, εφόσον η υλοποίησή του τύχει της απαιτούμενης χρηματοδότησης από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ή/και από εθνικούς πόρους.
Φορολογικά κίνητρα
Σε σχέση με τις ενέργειες στις οποίες έχουν προβεί άλλες υπηρεσίες/υπουργεία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους για την προώθηση των κοινωνικών επιχειρήσεων, το Υπουργείο Οικονομικών έχει ετοιμάσει και αποστείλει για νομοτεχνικό έλεγχο στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας νομοσχέδιο που τροποποιεί τους περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμους του 2002 μέχρι 2023, ώστε να παραχωρείται φορολογική έκπτωση σε φυσικά πρόσωπα, τα οποία επενδύουν ως ανεξάρτητοι επενδυτές σε μικρές και μεσαίες κοινωνικές επιχειρήσεις, αντίστοιχη αυτής που ισχύει για τις καινοτόμες επιχειρήσεις.
Η εν λόγω φορολογική έκπτωση ισχύει μέχρι το 50% του φορολογητέου εισοδήματος του προσώπου που επενδύει σε κοινωνική επιχείρηση κατά το φορολογητέο έτος εντός του οποίου πραγματοποιείται η επένδυση. Ανώτατο όριο της φορολογικής ελάφρυνσης είναι οι €150.000 ανά έτος, με δικαίωμα μεταφοράς της έκπτωσης για τα επόμενα πέντε έτη, ως προνοείται στο εν λόγω νομοσχέδιο.
Σημειώνεται επίσης ότι βάσει του άρθρου 3(5) του περί Εκτάκτου Εισφοράς για την Άμυνα της Δημοκρατίας Νόμου, οι κοινωνικές επιχειρήσεις απαλλάσσονται από την υποχρεωτική καταβολή έκτακτης αμυντικής εισφοράς (17%) επί της λογιζόμενης διανομής των κερδών που μεταφέρονται υποχρεωτικά βάσει του περί Κοινωνικών Επιχειρήσεων Νόμου, στα αποθεματικά.
Εργαλείο ενσωμάτωσης
Στο πλαίσιο του αναδυόμενου εργασιακού περιβάλλοντος, το οποίο αναμένεται να διαμορφωθεί μέσα από τη σύσταση και τη λειτουργία κοινωνικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με σχετική πληροφόρηση, το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες (ΤΚΕΑΑ), του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, έχει προωθήσει σχεδιασμό πλαισίου στήριξης των ατόμων με αναπηρίες, τα οποία θα ενταχθούν ή και θα συστήσουν κοινωνικές επιχειρήσεις.
Η εν λόγω στήριξη θα γίνεται μέσω παροχής προγραμμάτων κατάρτισης, συμβουλευτικών υπηρεσιών, καθώς και εργαλείων υποστήριξης. Συγκεκριμένα, μέσα από στενή εμπλοκή και διαβούλευση με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ατόμων με αναπηρίες, το ΤΚΕΑΑ προτίθεται να εφαρμόσει βραχυπρόθεσμα προγράμματα κατάρτισης για τις βασικές επιχειρηματικές γνώσεις και δεξιότητες (π.χ. ετοιμασία επιχειρηματικού πλάνου, σύσταση επιχείρησης, οργάνωση και διαχείριση έργου, διεύθυνση ανθρώπινου δυναμικού, χρηματοοικονομική διεύθυνση, προώθηση πωλήσεων, ηγεσία κ.ά.).
Τα εν λόγω προγράμματα θα είναι διαθέσιμα σε κάθε υποψήφιο επιχειρηματία με αναπηρία, καθώς και το σχετικό εγχειρίδιο για τη σύσταση και διεύθυνση επιχείρησης. Επιπλέον, το ΤΚΕΑΑ, έχει προσδιορίσει τις μορφές της απαιτούμενης συμβουλευτικής υποστήριξης (job guidance/job coaching/mentoring) που ενδέχεται να χρειάζεται ο εργαζόμενος ή ο επιχειρηματίας με αναπηρία κατά την ένταξη και απασχόλησή του σε κοινωνική επιχείρηση, είτε αναλαμβάνοντας συγκεκριμένα καθήκοντα είτε ως ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος της επιχείρησης. Οι συμβουλευτικές αυτές υπηρεσίες αναμένονται να είναι σύντομα διαθέσιμες στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα με αναπηρίες.
Τι είναι κοινωνική επιχείρηση
Κοινωνική επιχείρηση είναι οργανισμός που ασχολείται με την παροχή αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά, ενώ εξυπηρετεί συγκεκριμένους κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς στόχους ως τον πρωταρχικό της ρόλο. Μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ή και περιβαλλοντικών προκλήσεων και να συμβάλουν στην προώθησή της χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη.
Μέσα από δραστηριότητες του τομέα της κοινωνικής επιχειρηματικότητας, η προσπάθεια ένταξης στην εργασία ευπαθών ομάδων μπορεί να βρει διέξοδο.
Στην ΕΕ υπάρχουν 2 εκατ. κοινωνικές επιχειρήσεις που εκπροσωπούν το 10% του ΑΕΠ και προσκομίζουν κέρδη από τα οποία επωφελούνται κοινωνικά σύνολα πέραν των ιδιοκτητών και των μετόχων. Εργοδοτούν πέραν των 11 εκατ. εργαζομένων και εκπροσωπούν το 6% της συνολικής εργοδότησης στην ΕΕ. Σημειώνεται ότι ένας στους 4 νέους επιχειρηματίες στην ΕΕ, είναι «Κοινωνικός Επιχειρηματίας».
Παράλληλα, οι κοινωνικές επιχειρήσεις έχουν αποδειχθεί πιο ανθεκτικές σε κρίσεις και τα ποσοστά επιβίωσης των κοινωνικών start ups είναι διπλάσια από τα συμβατικά. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα και οικονομία θεωρείται από την ΕΕ ως εργαλείο για βιώσιμη ανάπτυξη.
