Τους νέους δημοσιονομικούς κινδύνους που αναδύονται για την Κύπρο τόσο από το εσωτερικό μέτωπο με τις επιπτώσεις του αφθώδους πυρετού, τον τερματισμό των εργασιών του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό, τον GSI και τα ελλείμματα του ΟΚΥπΥ, όσο και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις καταγράφει το Υπουργείο Οικονομικών στο Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής (ΣΠΔΠ) που δημοσίευσε χθες.
Το ΥΠΟΙΚ διαβλέπει κινδύνους και για το τραπεζικό σύστημα με πιθανή αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αναφέροντας παράλληλα ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη και η αποζημίωση των κουρεμένων.
Κίνδυνοι εντός από αφθώδη, Βασιλικό, κουρεμένους, GSI
Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, κίνδυνοι προκύπτουν από την ενδεχόμενη επέκταση του αφθώδους πυρετού με αρνητικές προεκτάσεις στην παραγωγή και εξαγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων.
Κίνδυνοι επίσης προκύπτουν από τον τερματισμό των εργασιών του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό και της Διεθνούς Διαιτησίας που διεξάγεται στην Αγγλία (μη ρευστοποίηση εγγυήσεων Κοινοπραξίας, ενδεχόμενη απαίτηση καταβολής των δανείων που έχουν παραχωρηθεί με κυβερνητική εγγύηση, επιστροφή του ποσού της επιδότησης από Ευρωπαϊκή Επιτροπή).
Παράλληλα, το ΥΠΟΙΚ αναφέρει ότι θα πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη η σταδιακή υλοποίηση του Σχεδίου Αναπλήρωσης των Κουρεμένων Καταθετών και Αξιογράφων της Τράπεζας Κύπρου και Λαϊκής Τράπεζας μέσω του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης.
Κίνδυνοι μπορεί να προκύψουν και από την συμμετοχή (αναλόγως των αποφάσεων που θα ληφθούν) της Δημοκρατίας στο έργο της Ηλεκτρικής Διασύνδεσης Κρήτης - Κύπρου (Great Sea Interconnector).
Πιθανή αύξηση των ΜΕΔ και ελλείμματα ΟΚΥπΥ
Δεδομένων των γεωπολιτικών εξελίξεων, των κυρώσεων που επιβλήθηκαν σε νομικά πρόσωπα Ρωσικών συμφερόντων καθώς και σε φυσικά πρόσωπα, των επιπτώσεων στην πραγματική οικονομία μέσω της αύξησης των τιμών και της ενδεχόμενης ανόδου των βασικών επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, υπογραμμίζεται, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στον τραπεζικό τομέα. Από την άλλη, σημειώνεται, γίνονται συνεχώς σημαντικά βήματα προς την αποτελεσματική μείωση του επιπέδου των ΜΕΔ, ενώ το τραπεζικό σύστημα υποστηρίζεται από ανθεκτική κεφαλαιακή θέση και πλεονάζουσα ρευστότητα.
Επιπρόσθετα, δυνητικό κίνδυνο αποτελεί η επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών από το ΓεΣΥ, κυρίως μέσω των ελλειμμάτων του ΟΚΥπΥ, τα οποία δύναται να καλύπτει το κράτος κατά τα πρώτα 6 χρόνια λειτουργίας του, οι εργασίες του οποίου έχουν επιβαρυνθεί ιδιαίτερα λόγω της πανδημίας.
Από την άλλη πλευρά, οι μακροοικονομικές προβλέψεις βασίζονται σε μερική μόνο συμπερίληψη του αντικτύπου των επενδύσεων που αναμένεται να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του Σχέδιου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πρόσθετες νέες επενδύσεις πέραν του Σχέδιου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δεν συνυπολογίζονται πλήρως στο βασικό σενάριο, λόγω του ότι είναι δύσκολο στο παρόν στάδιο να ποσοτικοποιηθεί η ετήσια επίπτωση. Οι επενδύσεις αυτές έχουν σχέση με τον τομέα της ενέργειας, την υγεία και την εκπαίδευση.
Οι κίνδυνοι από το εξωγενές περιβάλλον
Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, σημαντικοί κίνδυνοι απορρέουν από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία, μετά από την εισβολή από τη Ρωσία καθώς και από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η έκβαση τους, σημειώνεται, θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Επιπρόσθετα, αναφέρεται, σε περίπτωση έναρξης εμπορικού πολέμου σε διεθνές επίπεδο, δύναται να επηρεαστούν οι αναπτυξιακές προοπτικές της κυπριακής οικονομίας, κυρίως με έμμεσο τρόπο και όχι άμεσα.
Επίσης, η ενδεχόμενη νέα συμπερίληψη νομικών και φυσικών προσώπων από την Κύπρο στις λίστες κυρώσεων των ΗΠΑ και του ΗΒ, δυνατόν να επηρεάζει τον τομέα παροχής υπηρεσιών στην Κύπρο.
Ανθεκτικότητα οικονομίας
Το Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής (ΣΠΔΠ) προσδιορίζει και παρουσιάζει συνολικά τις βασικές στρατηγικές κατευθύνσεις και προτεραιότητες οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης για τα επόμενα τουλάχιστον τρία χρόνια.
Το Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής για το 2027-2029 έχει καταρτιστεί λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων συνθηκών όπως την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία, καθώς και των γενικότερων γεωπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων.
Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, τα τελευταία έτη, η κυπριακή οικονομία συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και σταθερότητα, καταγράφοντας θετικές επιδόσεις παρά το ασταθές διεθνές οικονομικό περιβάλλον.
Όπως σημειώνεται, η συνετή δημοσιονομική πολιτική, σε συνδυασμό με την προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, συνέβαλαν στη διατήρηση υγιών δημοσιονομικών μεγεθών, ενισχύοντας την αξιοπιστία της χώρας και τη δυνατότητά της να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε εξωτερικούς κραδασμούς.
«Η πορεία αυτή επιβεβαιώνει τη δέσμευση της κυβέρνησης για υπεύθυνη οικονομική διαχείριση και βιώσιμη ανάπτυξη. Παρά τις θετικές προοπτικές, το εξωτερικό περιβάλλον εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, των μεταβαλλόμενων συνθηκών στο διεθνές εμπόριο, καθώς και των προκλήσεων που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Οι εξελίξεις αυτές καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας, μέσω συνεκτικών και προνοητικών πολιτικών που διασφαλίζουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και ενισχύουν την ικανότητα προσαρμογής της χώρας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον», τονίζεται.
Η κυβερνητική στρατηγική για την περίοδο 2026 και το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2027-2029 αποσκοπεί στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας και στη δημιουργία των προϋποθέσεων για διατηρήσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη, με απώτερο στόχο τη βελτίωση της ευημερίας των πολιτών και την ενίσχυση της θέσης της Κύπρου στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.
Προβλέψεις για το 2026
Η οικονομία το 2026 αναμένεται να παρουσιάσει επιβράδυνση λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τον ρυθμό ανάπτυξης να εκτιμάται στο 2,7% από 3,8% το 2025. Η σημαντική αύξηση στην τιμή του πετρελαίου και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αναμένεται να έχουν άμεση αρνητική επίδραση στην κυπριακή οικονομία, κυρίως βραχυπρόθεσμα. Η εγχώρια ζήτηση, δηλαδή οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση, αναμένεται να αποτελέσουν την κύρια κινητήρια δύναμη ανάπτυξης.
Σημειώνεται όμως ότι, η πρόβλεψη αυτή περιβάλλεται από σημαντική αβεβαιότητα λόγω του πολύ ευμετάβλητου διεθνούς γεωπολιτικού και εμπορικού περιβάλλοντος.
Για το 2026, ο πληθωρισμός (ΕΔΤΚ) αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά στο 4,5% από 0,8% το 2025, κυρίως λόγω της σημαντικής αύξησης στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Το ποσοστό ανεργίας το 2026 αναμένεται να σημειώσει μικρή αύξηση και να κυμανθεί γύρω στο 4,5% του εργατικού δυναμικού από 4,4% τον προηγούμενο χρόνο.
Θετικές οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές
Οι επιπτώσεις του πολέμου στην Μέση Ανατολή θα έχουν άμεση επίπτωση στην οικονομία βραχυπρόθεσμα. Παρόλο όμως το δύσκολο αυτό οικονομικό περιβάλλον, μεσοπρόθεσμα, οι προοπτικές της οικονομίας παραμένουν θετικές, με την οικονομία να αναμένεται να συνεχίσει να καταγράφει σχετικά υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Η αναμενόμενη πορεία του ρυθμού ανάπτυξης οφείλεται κυρίως στην αναμενόμενη περαιτέρω άνοδο της εγχώριας ζήτησης και σε μικρότερο βαθμό στην εξωτερική ζήτηση, λαμβάνοντας υπόψη την αυξημένη αβεβαιότητα στο διεθνές γεωπολιτικό αλλά και εμπορικό περιβάλλον.
Η εγχώρια ζήτηση θα στηριχθεί κυρίως από την αύξηση στην ιδιωτική κατανάλωση, η οποία παραμένει σημαντικός μοχλός οικονομικής ανάπτυξης. Σημαντική συνεισφορά στην εγχώρια ζήτηση αναμένεται πρόσθετα να έχουν τα υπό εξέλιξη μεγάλα ιδιωτικά έργα όπως οικιστικές ιδιωτικές επενδύσεις, έργα υποδομής για την ψηφιακή και πράσινη ανάπτυξη αλλά και μεταρρυθμιστικά έργα που γίνονται στο πλαίσιο της υλοποίησης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η συνεχιζόμενη εισροή ξένων εταιρειών, οι οποίες έχουν κυρίως εξαγωγικό προσανατολισμό στον τομέα της τεχνολογίας αλλά και σε άλλες εξαγωγές υπηρεσιών, αναμένεται να συμβάλουν θετικά.
Από πλευράς πραγματικής οικονομίας, σύμφωνα με το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, το 2027 ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να επιταχυνθεί και να κυμανθεί γύρω στο 2,9%, ενώ για τα έτη 2028-2029 υπολογίζεται να κυμανθεί στο 3,0% αντίστοιχα.
Ο πληθωρισμός (ΕΔΤΚ) προβλέπεται να μειωθεί και να κυμανθεί στο 2,5%, 2,0% και 2,0% αντίστοιχα για τα έτη 2027-2029 αντίστοιχα.
Το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να παραμείνει γύρω στο 4,5% τα έτη 2026-2029.
Δημοσιονομικές προοπτικές
Με βάση το μακροοικονομικό σενάριο του Υπουργείου Οικονομικών για το 2026 το δημοσιονομικό ισοζύγιο αναμένεται να παραμείνει πλεονασματικό ύψους €900 εκατ. ενώ ως ποσοστό του ΑΕΠ εκτιμάται στο 2,3%, σε σύγκριση με πλεόνασμα €1.242 εκατ. (3,4% του ΑΕΠ) τον προηγούμενο χρόνο.
Το πρωτογενές ισοζύγιο εκτιμάται επίσης πλεονασματικό ύψους €1.406 εκατ. (3,7 % του ΑΕΠ) το 2026 σε σύγκριση με πρωτογενές πλεόνασμα ύψους €1.658 εκατ. (4,6% του ΑΕΠ) το 2025.
Με βάση το μακροοικονομικό σενάριο του Υπουργείου Οικονομικών, το δημοσιονομικό ισοζύγιο το 2027 προβλέπεται ότι θα είναι πλεονασματικό ύψους €1.119 εκατ., ενώ ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει στο 2,8%, αυξημένο κατά 0,5 πμ του ΑΕΠ σε σύγκριση με την πρόβλεψη για το δημοσιονομικό αποτέλεσμα κατά το τρέχον έτος.
Μεσοπρόθεσμα, το δημοσιονομικό ισοζύγιο αναμένεται να παραμείνει πλεονασματικό κυμανθεί στο 3,3% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο κατά την περίοδο 2028-2029.
