Αποκάλυψη TIME: Ο Νετανιάχου ζητούσε χρήματα από το Κατάρ για τη Γάζα – Τι αποκαλύπτουν τα έγγραφα

Νέα στοιχεία για τον ρόλο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στη χρηματοδότηση της Λωρίδας της Γάζας από το Κατάρ αποκαλύπτει το αμερικανικό περιοδικό TIME, φέρνοντας στο φως μέχρι πρότινος αδημοσίευτα έγγραφα, τα οποία καταδεικνύουν ότι η ισραηλινή κυβέρνηση δεν περιοριζόταν στην έγκριση των χρηματικών μεταφορών, αλλά συμμετείχε ενεργά στον συντονισμό, τη διαχείριση και τη διατήρηση του μηχανισμού χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με την έρευνα, σχεδόν δύο δισεκατομμύρια δολάρια διοχετεύθηκαν από το Κατάρ προς τη Γάζα σε διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας, με τη συνεργασία διαδοχικών ισραηλινών κυβερνήσεων. Η χρηματοδότηση αφορούσε, μεταξύ άλλων, ανθρωπιστική βοήθεια, καύσιμα, ηλεκτροδότηση και οικονομικές ενισχύσεις προς παλαιστινιακές οικογένειες.

Το δημοσίευμα, που υπογράφει ο δημοσιογράφος Eric Cortellessa, βασίζεται σε επίσημα έγγραφα και αλληλογραφία υψηλόβαθμων Ισραηλινών αξιωματούχων με την ηγεσία του Κατάρ, καθώς και σε μαρτυρίες Αμερικανών, Ισραηλινών και Αράβων αξιωματούχων.

Τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια σημαντική αντίφαση: ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι κατηγορούσαν δημοσίως το Κατάρ για χρηματοδότηση της Χαμάς, παρασκηνιακά ζητούσαν από την Ντόχα να συνεχίσει τις πληρωμές.

Η συμφωνία με το Κατάρ και ο ρόλος Νετανιάχου

Η οικονομική βοήθεια του Κατάρ προς τη Γάζα ξεκίνησε το 2007, μετά την ανάληψη του ελέγχου του παλαιστινιακού θύλακα από τη Χαμάς. Ωστόσο, η άμεση εμπλοκή του Ισραήλ ενισχύθηκε το 2012, επί διακυβέρνησης Νετανιάχου.

Σύμφωνα με το περιοδικό TIME, η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε τότε έναν μηχανισμό που της επέτρεπε να συμμετέχει στη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας, στον καθορισμό των δικαιούχων οικονομικής ενίσχυσης και στη χρηματοδότηση της ηλεκτροδότησης της Γάζας.

Μέχρι το 2018 είχαν μεταφερθεί περίπου 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με ανάλυση που είχε παρουσιαστεί σε Ισραηλινούς υπουργούς και είχε δημοσιοποιηθεί από την εφημερίδα Haaretz.

Αρχικά, η συνεργασία λειτουργούσε βάσει ανεπίσημων συνεννοήσεων. Ωστόσο, το Κατάρ άρχισε να ζητά γραπτές δεσμεύσεις, προκειμένου να καταγράφεται επισήμως ο ρόλος των ισραηλινών αρχών.

Τον Οκτώβριο του 2018 συμφωνήθηκε ένας τριμερής μηχανισμός μεταξύ Ισραήλ, Κατάρ και Ηνωμένων Εθνών για τη χρηματοδότηση της προμήθειας καυσίμων στη Γάζα.

Στη συνέχεια, η συνεργασία επεκτάθηκε με επιπλέον προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης, υπό την εποπτεία των ισραηλινών αρχών και διεθνών οργανισμών.

Η αποκαλυπτική επιστολή του αρχηγού της Μοσάντ

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται σε επιστολή του 2020, την οποία απέστειλε ο τότε επικεφαλής της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν, στον εμίρη του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι.

Στην επιστολή, ο Ισραηλινός αξιωματούχος εξέφραζε την ευγνωμοσύνη και την εκτίμησή του για την ανθρωπιστική βοήθεια που παρείχε το Κατάρ στη Γάζα.

Μάλιστα, αναγνώριζε ότι η χρηματοδότηση είχε διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των ανθρωπιστικών συνθηκών και στη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η αλληλογραφία του R. L. Maoz, μέλους του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Νετανιάχου, ο οποίος το 2020 ζητούσε από την καταριανή κυβέρνηση να συνεχίσει τις χρηματοδοτήσεις μέσω του υφιστάμενου μηχανισμού.

Συγκεκριμένα, υπογράμμιζε τη σημασία της συνέχισης της καταριανής ανθρωπιστικής οικονομικής βοήθειας και ζητούσε οι μεταφορές να πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω του Μοχάμεντ Αλ Εμάντι, επικεφαλής της Καταριανής Επιτροπής για την Ανασυγκρότηση της Γάζας, χωρίς τη μεσολάβηση άλλων κρατών.

Το περιεχόμενο των επιστολών καταδεικνύει, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό, ότι η συνεργασία δεν αποτελούσε απλώς μια πολιτική ανοχής εκ μέρους του Ισραήλ, αλλά μια συνειδητή επιλογή που υποστηριζόταν από κορυφαίους κρατικούς και υπηρεσιακούς παράγοντες.

Οι βαλίτσες με μετρητά και ο έλεγχος της χρηματοδότησης

Το TIME επανέρχεται και στην πρακτική μεταφοράς μετρητών μέσω βαλιτσών στη Γάζα, η οποία εφαρμόστηκε το 2018, όταν ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς περιόρισε τις πληρωμές προς δημοσίους υπαλλήλους στον θύλακα.

Οι μεταφορές πραγματοποιούνταν με τη συνεργασία των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας, προκαλώντας αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό της κυβέρνησης Νετανιάχου.

Ο τότε υπουργός Παιδείας Ναφτάλι Μπένετ είχε επικρίνει τη συγκεκριμένη πρακτική, χαρακτηρίζοντάς την μορφή καταβολής χρημάτων υπό πίεση.

Τον Ιανουάριο του 2019, ο Νετανιάχου ανέστειλε προσωρινά τις πληρωμές, επιδιώκοντας να ασκήσει πίεση στη Χαμάς για να σταματήσει τις εκτοξεύσεις ρουκετών.

Ωστόσο, η χρηματοδότηση συνεχίστηκε, με την ισραηλινή κυβέρνηση να διατηρεί σημαντικό έλεγχο στη διαδικασία.

Σύμφωνα με την έρευνα, το Ισραήλ εξέταζε τα στοιχεία των δικαιούχων και επόπτευε τη διανομή των χρημάτων, ενώ η καταβολή γινόταν μέσω του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος.

Τον Αύγουστο του 2021, το Κατάρ συμφώνησε να διαθέσει επιπλέον 40 εκατομμύρια δολάρια, ώστε περίπου 100.000 οικογένειες να λαμβάνουν μηνιαία βοήθεια 100 δολαρίων για τέσσερις μήνες.

Το αίτημα δύο εβδομάδες πριν από την 7η Οκτωβρίου

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία του δημοσιεύματος αφορά τις κινήσεις της ισραηλινής ηγεσίας λίγο πριν από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Σύμφωνα με το TIME, το οποίο επικαλείται προηγούμενο δημοσίευμα των New York Times και μαρτυρίες αξιωματούχων, ο τότε αρχηγός της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, επισκέφθηκε την Ντόχα μόλις δύο εβδομάδες πριν από την επίθεση, ζητώντας τη συνέχιση της καταριανής χρηματοδότησης.

Η κυβέρνηση του Κατάρ συμφώνησε, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι επρόκειτο για την τελευταία παράταση του συγκεκριμένου μηχανισμού.

Ο Μπαρνέα φέρεται να ζήτησε την παράτασή του για ακόμη δύο μήνες.

Η ισραηλινή εκτίμηση ήταν ότι η συνέχιση της βοήθειας θα προσέφερε στη Χαμάς ένα κίνητρο αποφυγής της στρατιωτικής κλιμάκωσης, καθώς μια νέα σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει στη διακοπή των χρημάτων.

Ωστόσο, η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου ανέτρεψε πλήρως τον σχεδιασμό.

Οι κατηγορίες για ενίσχυση της Χαμάς και η απάντηση Νετανιάχου

Η πολιτική της χρηματοδότησης της Γάζας έχει προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση στο Ισραήλ, με επικριτές του Νετανιάχου να υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της Χαμάς στην εξουσία εξυπηρετούσε μια ευρύτερη στρατηγική αποδυνάμωσης της Παλαιστινιακής Αρχής.

Σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, ο διαχωρισμός μεταξύ της Χαμάς στη Γάζα και της Φατάχ στη Δυτική Όχθη δυσχέραινε τις προοπτικές δημιουργίας ενιαίας παλαιστινιακής πολιτικής ηγεσίας, ικανής να διαπραγματευτεί τη λύση των δύο κρατών.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου έχει απορρίψει τις κατηγορίες ότι επιδίωξε να ενισχύσει τη Χαμάς.

Σε συνέντευξή του στο TIME το 2024, είχε υποστηρίξει ότι η χρηματοδότηση αποσκοπούσε στη διατήρηση της λειτουργίας των βασικών υπηρεσιών στη Γάζα και στην αποτροπή ανθρωπιστικής κατάρρευσης.

Σύμφωνα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, χωρίς τη χρηματοδότηση για την ύδρευση, την αποχέτευση, τα σχολεία και άλλες υπηρεσίες, ο θύλακας θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με υγειονομική κρίση.

Το γραφείο του Νετανιάχου αρνήθηκε να σχολιάσει το νέο δημοσίευμα.

Τι υποστηρίζει το Κατάρ

Απαντώντας στις κατηγορίες, εκπρόσωπος του Κατάρ δήλωσε στο TIME ότι το σύνολο της οικονομικής βοήθειας κατευθυνόταν προς Παλαιστίνιους πολίτες, μέσω μηχανισμών που είχαν συμφωνηθεί με τις ισραηλινές αρχές και διεθνείς οργανισμούς.

Η καταριανή πλευρά υποστηρίζει ότι τα χρήματα, τα τρόφιμα, τα φάρμακα και τα καύσιμα περνούσαν από το Ισραήλ πριν φτάσουν στη Γάζα και ότι η Ντόχα δεν πραγματοποιούσε απευθείας παραδόσεις.

Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη θέση του Κατάρ, εάν οποιαδήποτε χρηματοδότηση κατέληξε στη Χαμάς, η ευθύνη βαρύνει τις ισραηλινές αρχές, οι οποίες είχαν την εποπτεία του μηχανισμού.

Η έρευνα του TIME δεν αποδεικνύει ότι συγκεκριμένα ποσά της ανθρωπιστικής βοήθειας διοχετεύθηκαν στις στρατιωτικές δραστηριότητες της Χαμάς. Τεκμηριώνει, όμως, την ενεργό εμπλοκή του Ισραήλ στη διαχείριση και τη συνέχιση της χρηματοδότησης.

Το δημοσίευμα επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσον η οικονομική ενίσχυση της Γάζας, παρότι είχε ανθρωπιστικούς στόχους, συνέβαλε έμμεσα στη διατήρηση της Χαμάς στην εξουσία.