Το μόνο για το οποίο υπάρχει ομοφωνία και αποτελεί κοινωνική απαίτηση στη χρονίζουσα θεσμική κόντρα μεταξύ κορυφαίων θεσμών της Δημοκρατίας είναι ότι δεν πάει άλλο. Οι δημόσιες αλληλοκατηγορίες και τα αλληλομαχαιρώματα δεν αποτελούν πλέον είδηση και η απόφαση της Νομικής Υπηρεσίας να καταχωρίσει αίτηση για παύση του Γενικού Ελεγκτή με τη δικαιολογία της ανάρμοστης συμπεριφοράς, μοιάζει για όλες τις πλευρές ως λύτρωση. Όχι υπό την έννοια ότι έχει ο ένας δίκιο και ο άλλος άδικο. Αλλά υπό την έννοια, ή καλύτερα με την ελπίδα ότι ίσως βρεθεί μια λύση που να δώσει ένα τέλος σ’ αυτή την κόντρα.
Η κόντρα Κώστα Κληρίδη με Ρίκο Ερωτοκρίτου κράτησε δυόμισι μήνες και δημιούργησε πολλά προηγούμενα και νομικά και διαδικαστικά. Η παρούσα δίκη δεν αποκλείεται να κρατήσει αρκετούς μήνες αν η νομική ομάδα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη αποφασίσει να καλέσει μεγάλο αριθμό μαρτύρων μεταξύ των οποίων και τους δύο Προέδρους, τον τέως Νίκο Αναστασιάδη και τον νυν Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η φύση της κόντρας
Διάφοροι νομικοί υποστηρίζουν ότι η μάχη που θα δοθεί στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο είναι νομική αλλά δεν μπορεί ταυτόχρονα να μην είναι και πολιτική. Η Νομική Υπηρεσία υποστηρίζει ότι η καταγγελία κατά του βοηθού Γενικού Εισαγγελέα την οποία ο Γενικός Ελεγκτής έθεσε ενώπιον της Αρχής κατά της Διαφθοράς είχε ως στόχο διά της δημοσιοποίησής της με εκτεταμένο τρόπο, να απαξιώσει τον βοηθό Γενικό Εισαγγελέα. Σε σημείο που επηρέασε για μήνες την ενάσκηση της θεσμικής του ιδιότητας, κάτι επίσης που συνιστά παρέμβαση στο έργο του διά της υπόσκαψης του κύρους του. Αν πέραν της υπόθεσης αυτής η Νομική Υπηρεσία καταφέρει να πείσει ότι η υπόσκαψη αυτή υπήρξε συνεχής και συστηματική και σε διάφορες άλλες υποθέσεις (π.χ. υπόθεση Γιαννάκη, υπόθεση πολλαπλών συντάξεων) τότε «έχει ισχυρή νομική υπόθεση» σύμφωνα με καθηγητή νομικής ο οποίος διδάσκει στο εξωτερικό. Εν τοιαύτη περιπτώσει ο Γενικός Ελεγκτής ίσως κινηθεί σε γνώριμα γι' αυτόν μονοπάτια που είναι η πολιτικοποίηση της υπόθεσης, ξεκινώντας από την ελευθερία του λόγου και καταλήγοντας σε κριτική κατά της πολιτικής συγκάλυψης της διαφθοράς.
Επί Αναστασιάδη
Απόψεις ότι μόνο το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο θα μπορούσε να δώσει μια λύση στην κόντρα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη, είτε με το Προεδρικό, είτε με τη Νομική Υπηρεσία, είτε με άλλους κρατικούς αξιωματούχους, επικρατούσαν εδώ και αρκετό καιρό. Το καίριο ερώτημα ήταν ποιος θα αναλάμβανε ένα τέτοιο εγχείρημα και να καταχώριζε αίτηση για παύση του Ελεγκτή. Το βάρος για μια τέτοια απόφαση έμοιαζε αβάσταχτο.
Πολλοί ανέμεναν ότι θα το έπραττε ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης. Και δεν ήταν απλώς μια ιδέα. Στο Προεδρικό λειτουργούσε για μήνες ειδική ομάδα συνεργατών του Προέδρου η οποία ετοίμασε έναν ογκωδέστατο φάκελο εναντίον του Γενικού Ελεγκτή. Μετά την κορύφωση της κόντρας Προέδρου - Γενικού Ελεγκτή, ο Νίκος Αναστασιάδης επέλεξε τον Ιούνιο 2020, τον Γιώργο Σαββίδη και τον Σάββα Αγγελίδη στις θέσεις του Γενικού Εισαγγελέα και βοηθού Γενικού Εισαγγελέα και πολλοί θεώρησαν ότι ζήτησε από τους δύο πρώην υπουργούς του, να εξετάσουν νομικά το ενδεχόμενο καταχώρισης αίτησης για παύση του Γενικού Ελεγκτή. Δεν το έκαναν βέβαια, αλλά το ενδεχόμενο όλοι πίστευαν ότι υπάρχει.
Προς αυτή την κατεύθυνση, σύμφωνα με πληροφορίες, είχε ξεκινήσει η συλλογή στοιχείων που να ενισχύουν -κατά την άποψή τους- την αίτηση. Ενώ η απόφαση του Νίκου Αναστασιάδη έμοιαζε ειλημμένη και θεωρείτο σε κάποιο βαθμό ως θέμα χρόνου να ακολουθηθεί η διαδικασία στο Ανώτατο, εν τέλει -ίσως για πολικούς λόγους- αποφάσισε να μην το πάρει πάνω του. Σύμφωνα με πληροφορίες από το περιβάλλον του Νίκου Αναστασιάδη, εμφανιζόταν αποφασισμένος να στηρίξει και ο ίδιος τη διαδικασία στο Ανώτατο. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης ήταν επιλογή του Νίκου Αναστασιάδη για τη θέση του Γενικού Ελεγκτή, τον οποίο διόρισε στις 11 Απριλίου 2014.
Ο κληρονόμος της κόντρας
Από το 2020 και την ανάληψη των καθηκόντων του νέου Γενικού Εισαγγελέα και του βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, η κόντρα ξεκίνησε να αγριεύει λαμβάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Με τον τέως Γενικό Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη, παρά τις κατά καιρούς διαφωνίες που είχαν, οι σχέσεις του με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη χαρακτηρίζοντας αρμονικές και η συνεργασία τους παραγωγική.
Η καυτή πατάτα για το Προεδρικό, έγινε κληρονομιά για τον νέο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος επιλέγει να μην ανεβάζει τους τόνους σε μια θεσμική κόντρα που είναι σε εξέλιξη, κρατώντας αποστάσεις, προφανώς για επικοινωνιακούς λόγους. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει αναφορικά με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, είναι η τοποθέτησή ότι δεν θα ενεργοποιήσει οποιεσδήποτε διαδικασίες για παύση του Γενικού Ελεγκτή. Δηλαδή το αίτημα από τη Νομική Υπηρεσία δεν θα έχει τη στήριξη του Προέδρου με ό,τι αυτό συνεπάγεται στις νομικές διαδικασίες που θα ακολουθηθούν και στα νομικά ζητήματα που θα εγερθούν. Παρά το γεγονός ότι το κολάνι των ευρημάτων του Οδυσσέα Μιχαηλίδη έπιασε ήδη κάποιες φορές και τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, επέλεξε να μείνει εκτός της διαδικασίας. Δεν αποκλείεται βέβαια να κληθεί να καταθέσει ως μάρτυρας.
Τα μέτωπα
Από την ανάληψη των καθηκόντων του ο Γενικός Ελεγκτής είχε ανοίξει αρκετά μέτωπα με κρατικούς αξιωματούχους, στο πλαίσιο των ερευνών που πραγματοποιούσε, είτε αυτεπάγγελτα είτε κατόπιν καταγγελιών που είχε ενώπιόν του. Από τις πιο χαρακτηριστικές ήταν οι κόντρες με τον αείμνηστο Σωκράτη Χάσικο. Η διαμάχη που είχε ξεσπάσει ανάμεσα στον Γενικό Ελεγκτή και τον Σωκράτη Χάσικο ήταν ιδιαίτερα έντονη, με χαρακτηρισμούς και αναφορές για απειλές και εκβιασμούς. Αιτία της κόντρας αποτέλεσαν αρχικά τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την επέκταση της σύμβασης του κράτους με τον επενδυτή που διαχειρίζεται τη μονάδα επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Κόση, ενώ οι διαφωνίες επεκτάθηκαν αργότερα και σε θέματα πολεοδομικής φύσεως.
Αμέτρητες ήταν κόντρες του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη. Με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη να δηλώσει ειρωνικά σε συνεντεύξεις του ότι με τον τρόπο που λειτουργεί ο Γενικός Ελεγκτής θα πρέπει να του δώσουν θέσει στο Υπουργικό Συμβούλιο καθώς ενεργεί ως κυβερνήτης του τόπου και όχι ως ελεγκτής, οι δύο θεσμοί αντάλλαξαν πυρά ουκ ολίγες φορές. Το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων, τα «χρυσά» διαβατήρια, ο ρόλος του δικηγορικού γραφείου του Νίκου Αναστασιάδη, το ζήτημα με τον Σαουδάραβα, το αεροσκάφος και το ταξίδι στις Σεϋχέλλες αποτέλεσαν σημεία έντονης αντιπαράθεσης. Ο Νίκος Αναστασιάδης κατηγόρησε τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη για λαϊκισμό και για πολιτικές υποδείξεις, αφήνοντας αιχμές ότι ενεργούσε και για λογαριασμό συγκεκριμένου πολιτικού κόμματος. Πάντως πριν από την αποχώρηση του Νίκου Αναστασιάδη από το Προεδρικό, τον Δεκέμβριο του 2022 κατά την επίδοση της ετήσιας έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας οι δύο αξιωματούχοι, τουλάχιστον μπροστά στις κάμερες, έδειξαν να αφήνουν πίσω τους τα όσα ειπώθηκαν μεταξύ τους.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι
Οι όποιοι ενδοιασμοί υπήρχαν στη Νομική Υπηρεσία για καταχώριση της αίτησης στο Ανώτατο για παύση του Γενικού Ελεγκτή, ξεπεράστηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο και την ολοκλήρωση της εξέτασης των καταγγελιών από την Αρχή κατά της Διαφθοράς κατά του βοηθού Γενικού Εισαγγελέα.
Η Αρχή διερεύνησε τις καταγγελίες που υπέβαλε ο Γενικός Ελεγκτής εναντίον του κ. Αγγελίδη για υπόθεση αναστολής ποινικής δίωξης σε πρόσωπο το οποίο εκπροσώπησε ο ίδιος παλαιότερα ως δικηγόρος. Η Αρχή αποφάνθηκε ότι δεν διαπιστώνεται το ενδεχόμενο ύπαρξης αδικήματος διαφθοράς ή κατάχρηση εξουσίας από τον βοηθό Γενικό Εισαγγελέα Σάββα Αγγελίδη.
Πληροφορίες από τη Νομική Υπηρεσία αναφέρουν ότι είχε ήδη ληφθεί απόφαση για κατάθεση αίτησης στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, σε περίπτωση απαλλαγής από τις καταγγελίες του βοηθού Γενικού Εισαγγελέα. Όπερ και εγένετο. Από τον περασμένο Δεκέμβριο εντατικοποιήθηκαν οι διαδικασίες ετοιμασίες της αίτησης για παύση του Γενικού Ελεγκτή η οποία κατατέθηκε την περασμένη Παρασκευή.
Παρακινδυνευμένες οι προβλέψεις
Νομικοί κύκλοι σχολιάζοντας την εξέλιξη στην κόντρα του Γενικού Ελεγκτή με τη Νομική Υπηρεσία, χαρακτήρισαν την υπόθεση ως ξεχωριστή με ιδιαίτερο νομικό ενδιαφέρον και με αγωνία για την κατάληξη. Μια άλλη πτυχή η οποία αποτελεί αντικείμενο συζήτησης είναι ότι όποια και αν είναι η απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, θα αφήσει «κατάλοιπα». Η εντύπωση που κυριαρχεί ανάμεσα σε νομικούς είναι ότι πρόκειται για πολύ ισχυρή νομική μάχη για την οποία η όποια πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη. Παρομοιάζεται ως μια μάχη 50-50 και ανοικτό το ενδεχόμενο, να προκύψει και απόφαση που δεν θα αφήνει κερδισμένη κάποια από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Δηλαδή πέρα από το ενδεχόμενο έγκρισης της αίτησης για παύση του Γενικού Ελεγκτή ή της απόρριψης της αίτησης που καταχωρίσθηκε, «παίζει» και το σενάριο το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο να εκδώσει απόφαση που να κινείται στη λογική ότι αφενός εντοπίζεται ανάρμοστη συμπεριφορά αλλά όχι στον απόλυτο βαθμό, αφετέρου δεν είναι δικαιολογείται απόφαση για παύση του Γενικού Ελεγκτή. Αυτό βεβαίως θα οδηγήσει σε διαιώνιση του προβλήματος και ίσως σε πολύ χειρότερη μορφή.
