«Εγώ εν μπορώ να κάτσω, πονώ»: Δίπλα από το όνομα του Στυλιανού υπήρχε η ένδειξη «SOS» – Η αποκαλυπτική μαρτυρία στο Δικαστήριο

«Η προσπάθειά μας ήταν να σώσουμε το παιδί, το οποίο στο τέλος δεν σώθηκε», ανέφερε την Πέμπτη ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας η συνδετική λειτουργός ειδικής εκπαίδευσης του Στυλιανού την περίοδο 2011-2015, Α.Τ. Η μάρτυρας κατέθεσε στο πλαίσιο της υπόθεσης για τον θάνατο του ανηλίκου τον Σεπτέμβριο του 2019 και αναφέρθηκε σε αναφορές για κακοποίηση και στις ενέργειες των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ).

Κατά την αντεξέτασή της από τον Βίκτωρα Ακάμα, συνήγορο υπεράσπισης της τρίτης κατηγορούμενης, λειτουργού των ΥΚΕ που παρακολουθούσε την οικογένεια, η Α.Τ. είπε ότι επικοινωνούσε τηλεφωνικώς μαζί της όταν προέκυπταν περιστατικά πέρα από όσα συζητούνταν στις πολυθεματικές συναντήσεις. Για περιστατικά της περιόδου 2011-2012 ανέφερε ότι το παιδί είχε πει πως το χτυπούσε ο πατέρας του, ενώ σε άλλη περίπτωση είχε πάει στο σχολείο με σημάδια από χτύπημα με ζώνη. Για πολλές από τις πληροφορίες, πρόσθεσε, ενημερωνόταν από τη λογοθεραπεύτρια, η οποία ενημέρωνε επίσης την τρίτη κατηγορούμενη.

Η μάρτυρας είπε ότι δεν θυμόταν πότε ακριβώς είχε επικοινωνήσει με την κατηγορούμενη 3 ούτε για ποια περιστατικά, καθώς δεν κρατούσε σχετικές σημειώσεις. Ανέφερε ότι δυσκολευόταν να την εντοπίσει όταν έπρεπε να μεταφέρει κάτι άμεσα. «Θυμάμαι να λέω στους συναδέλφους μου ότι δεν την βρίσκω άμα θέλω κάτι άμεσα να της πω», είπε. Οι συνάδελφοί της, όπως πρόσθεσε, της είχαν προτείνει να τηλεφωνεί στην υποδοχή των ΥΚΕ και να αφήνει μήνυμα. Ο κ. Ακάμας υπέβαλε ότι δεν επικοινώνησε ποτέ με την κατηγορούμενη 3 για περιστατικά που αφορούσαν τον Στυλιανό, με τη μάρτυρα να απαντά ότι αυτή ήταν η άποψή του.

Η αντεξέταση αφορούσε και σημείωμα που, σύμφωνα με την Α.Τ., είχε παραλάβει από την προηγούμενη συνδετική λειτουργό του παιδιού. Δίπλα από το όνομα του Στυλιανού υπήρχε η ένδειξη «sos». Η μάρτυρας διευκρίνισε ότι δεν επρόκειτο για επίσημο έγγραφο, αλλά για σημείωμα μεταξύ συναδέλφων, με αντίστοιχες ενδείξεις και για άλλα παιδιά που παρακολουθούσε.

Ο κ. Ακάμας υπέδειξε επίσης επιστολή με ημερομηνία 7 Απριλίου 2011, προς την Επαρχιακή Επιτροπή Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Η Α.Τ. εξήγησε ότι η επιστολή περιλάμβανε εισηγήσεις από πολυθεματική συνάντηση: συνέχιση της ειδικής εκπαίδευσης και της λογοθεραπείας, παρουσία σχολικού συνοδού, συνεργασία με παιδοψυχίατρο και παραπομπή σε παιδονευρολόγο. Κατέγραφε επίσης ζητήματα του οικογενειακού περιβάλλοντος, όπως την επισκευή της κατοικίας και την απομάκρυνση των παιδιών από τη φάρμα κατά τις απογευματινές ώρες. Σε ερώτηση αν υπήρχε αναφορά ότι η τρίτη κατηγορούμενη δεν εκτελούσε σωστά τα καθήκοντά της, απάντησε αρνητικά.

Για την κατάθεσή της στον ποινικό ανακριτή τον Σεπτέμβριο του 2020, η μάρτυρας ρωτήθηκε γιατί δεν είχε αναφέρει ότι η κατάσταση του Στυλιανού είχε χαρακτηριστεί «sos». Απάντησε ότι η διαδικασία ήταν πρωτόγνωρη για την ίδια και ότι δεν είχε προετοιμαστεί ή καθοδηγηθεί. Είπε ότι παρουσίασε τη συνολική εικόνα και απάντησε στις ερωτήσεις, περιγράφοντας περιστατικά που θυμήθηκε εκείνη τη στιγμή.

Η Α.Τ. επιβεβαίωσε ότι, όσο είχε την ευθύνη ως συνδετική λειτουργός, δεν είχε συναντήσει τον Στυλιανό. Ο ρόλος της, όπως εξήγησε, ήταν κυρίως να συντονίζει τις πολυθεματικές συναντήσεις και να συνεργάζεται με εκπαιδευτικούς και άλλους αρμόδιους επαγγελματίες, από τους οποίους λάμβανε πληροφορίες. Συμφώνησε ότι δεν είχε προσωπική εικόνα της εμφάνισής του, δεν είχε διαπιστώσει η ίδια μώλωπες ή εκδορές και ο ανήλικος δεν της είχε εκφράσει προσωπικά παράπονα.

Αναφερόμενη σε προσωπικές σημειώσεις από πολυθεματική συνάντηση της 17ης Οκτωβρίου 2011, είπε ότι είχε καταγράψει τη συνέχιση ψυχολογικής και σωματικής βίας σε βάρος του παιδιού και ζητήματα σχετικά με τη συναισθηματική του κατάσταση. Ο κ. Ακάμας υπέβαλε ότι στις σημειώσεις δεν αναφερόταν πως είχε ενημερώσει την κατηγορούμενη 3. Η μάρτυρας απάντησε ότι η λειτουργός των ΥΚΕ ήταν παρούσα και άκουσε τη συζήτηση. «Ό,τι άκουγα εγώ, άκουγε και αυτή. Απλά διερωτούμαι, οι σημειώσεις της κατηγορούμενης 3 υπάρχουν; Τι έγραφε εκείνη;», είπε.

Σε ερώτηση αν είχε αναφερθεί στη συνάντηση ότι ο Στυλιανός δεχόταν χτυπήματα στη φάρμα, ώστε να μην ακούνε οι γείτονες και να μην τον απομακρύνει η τρίτη κατηγορούμενη από το σπίτι, όπως είχε αναφέρει στην κυρίως εξέταση, η Α.Τ. είπε ότι σχετικές αναφορές είχαν κάνει ο δάσκαλος, η λογοθεραπεύτρια και η σχολική συνοδός, οι οποίοι είχαν μιλήσει με το παιδί. Παρότι δεν είχε σημειώσει τις λεπτομέρειες, είπε ότι είχε καταγράψει την ύπαρξη ψυχολογικής και σωματικής βίας. «Δεν συμφωνώ μαζί σας. Εγώ στις σημειώσεις μου είχα την εικόνα ψυχικής και σωματικής βίας του παιδιού», ανέφερε, προσθέτοντας ότι δεν ήταν η μόνη που είχε ακούσει τις αναφορές.

Η μάρτυρας αναφέρθηκε σε περιστατικό που της είχε μεταφέρει η λογοθεραπεύτρια: ο Στυλιανός φέρεται να είπε στο μάθημα «εγώ εν μπορώ να κάτσω, πονώ». Η Α.Τ. είπε ότι προσπάθησε να επικοινωνήσει με την κατηγορούμενη 3 μόλις ενημερώθηκε, αλλά δεν κατάφερε να την εντοπίσει εκείνη την ημέρα. Ζήτησε και από τη λογοθεραπεύτρια να επικοινωνήσει μαζί της. Την επόμενη ημέρα μίλησε με την κατηγορούμενη 3, η οποία επισκέφθηκε το σχολείο για να δει το παιδί μερικές ημέρες αργότερα.

Για τη σχολική χρονιά 2012-2013, είπε ότι ο Στυλιανός φέρεται να είχε πει στη λογοθεραπεύτρια πως ο πατέρας του τον χτύπησε με κολάνι. Η ίδια ανέφερε ότι ενημέρωσε την κατηγορούμενη 3 και ότι η λογοθεραπεύτρια τής είπε πως η λειτουργός δεν πήγε στο σχολείο για να δει το παιδί. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν γνώριζε αν είχε επισκεφθεί το σπίτι της οικογένειας. Ο συνήγορος υπεράσπισης αρνήθηκε ότι υπήρξε τέτοια ενημέρωση και υποστήριξε ότι, αν τα περιστατικά είχαν συμβεί, η μάρτυρας θα τα είχε συμπεριλάβει στην κατάθεσή της στον ποινικό ανακριτή. Η Α.Τ. απάντησε ότι δεν κατέγραφε τις τηλεφωνικές επικοινωνίες της και ότι, ως συνδετική λειτουργός, βρισκόταν συνεχώς στο τηλέφωνο για τον συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών.

Ερωτηθείσα ποιο ήταν το παράπονό της από την κατηγορούμενη 3, η μάρτυρας είπε ότι δεν επρόκειτο για προσωπική διαφορά, αλλά για το ότι το παιδί δεν βοηθήθηκε. «Έχω παράπονο ότι δεν βοηθήθηκε το παιδί», ανέφερε. Παρά τις αναφορές, είπε, η κατάσταση του Στυλιανού δεν άλλαζε και εκείνος παρέμενε στο ίδιο περιβάλλον. Η εικόνα του παιδιού προκαλούσε ανησυχία και, όπως είπε, «δεν τολμούσα καν να πω ότι το μωρό είχε κατάθλιψη». Παρέπεμψε επίσης σε σημειώσεις μετά από πολυθεματική συνάντηση τον Δεκέμβριο του 2012, όπου είχε καταγραφεί ότι το παιδί ανησυχούσε πως οι γονείς του θα χώριζαν.

Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε λάβει για το σπίτι, υπήρχαν αναφορές για βία και σε βάρος της μητέρας, καθώς και καβγάδες με τον πατέρα. «Υπήρχαν πληροφορίες ότι και αυτή υφίστατο βία. Ήταν κάτι που το συζητούσε: “Τι να κάμω, πού να φύω να πάω, πώς εν να τα φκάλω πέρα;”», είπε. Διευκρίνισε ότι δεν ήταν δική της αρμοδιότητα να διερευνήσει την κατάσταση της μητέρας και πρόσθεσε: «Η προσπάθειά μας ήταν να σώσουμε το παιδί, το οποίο στο τέλος δεν σώθηκε».

Κατά την άποψη της μάρτυρος, οι ΥΚΕ έπρεπε να διερευνήσουν τις συνθήκες διαβίωσης του παιδιού και τις αναφορές για βία, καθώς και να αξιολογήσουν αν έπρεπε να κινηθούν διαδικασίες για την απομάκρυνσή του από το σπίτι. Είπε, ωστόσο, ότι δεν γνώριζε τις συγκεκριμένες ενέργειες της κατηγορούμενης 3 ούτε πόσες φορές είχε επισκεφθεί την οικογένεια ή τη φάρμα.

Η Α.Τ. χαρακτήρισε απαραίτητη τη σχολική συνοδό του Στυλιανού, λόγω εκρήξεων θυμού και ζητημάτων ασφάλειας του ίδιου και των άλλων παιδιών, τουλάχιστον στις πρώτες τάξεις του δημοτικού. Η συνοδός, όπως είπε, έδειχνε ενδιαφέρον και περνούσε αρκετό χρόνο μαζί του. Η σταδιακή απομάκρυνσή της αποφασίστηκε όταν διαπιστώθηκε ότι ο Στυλιανός έδειχνε να απολαμβάνει μεγαλύτερη αυτονομία. «Όταν αποφασίστηκε ο τερματισμός της συνοδού, φάνηκε να αρέσει στον Στυλιανό το ότι θα ήταν αυτόνομος. Στη μητέρα δεν άρεσε η συνοδός, θυμάμαι χαρακτηριστικά που έλεγε: “επροσπάθαν να ξιφκάλει το μωρό”», ανέφερε.

Μετά την αντεξέταση από τον κ. Ακάμα, η μάρτυρας αντεξετάστηκε από τη Χλόη Λοϊζίδου, συνήγορο υπεράσπισης της ένατης κατηγορουμένης, επίσης λειτουργού των ΥΚΕ. Η κ. Λοϊζίδου τη ρώτησε αν είχε ακούσει λειτουργούς των ΥΚΕ να αναφέρονται σε υπερβολικό φόρτο εργασίας ή υποστελέχωση. Η μάρτυρας είπε ότι οι εργαζόμενοι μιλούσαν γενικά για αυξημένο φόρτο, αλλά η ίδια δεν είχε ακούσει αναφορές για δυσανάλογο αριθμό υποθέσεων σε σχέση με τον αριθμό των λειτουργών ή για υποστελέχωση. Η διαδικασία θα συνεχιστεί την Παρασκευή στις 11:00.

Πηγή: ΚΥΠΕ