Το νομοθετικό πλαίσιο που ψήφισε την περασμένη Πέμπτη η Βουλή, για την αξιοποίηση των εξειδικευμένων εθελοντικών ομάδων από τις κρατικές υπηρεσίες πολιτικής προστασίας είναι ο κρίσιμος όρος στην εξίσωση για την ευρύτερη, αναβαθμισμένη και πιο οργανωμένη επιχειρησιακή δράση των εθελοντών στις ανθρωπογενείς και φυσικές καταστροφές.
Σχηματικά θα έλεγε κανείς, ότι ήταν η κορύφωση της αναγνώρισης του ρόλου των εθελοντικών ομάδων σε διάστημα μόλις τεσσάρων ημερών. Την περασμένη Δευτέρα απέσπασαν τα εύσημα από τον υπουργό Δικαιοσύνης Κώστα Φυτιρή κατά τη συμμετοχή τους σε κοινή άσκηση πυρόσβεσης στη Λάρνακα με την Πυροσβεστική Υπηρεσία και τη Μονάδα Αεροπορικών Επιχειρήσεων της Αστυνομίας (ΜΑΕΠ). Συγκεκριμένα η ομάδα SupportCY ανέπτυξε Μονάδα Υποστήριξης Πυροσβεστικών Ελικοπτέρων με τη δημιουργία φουσκωτής υδατοδεξαμενής (μία από τις δύο που διαθέτει, κόστους 25.000 ευρώ έκαστη) και τον συνεχή ανεφοδιασμό της. Σε δήλωσή του, ο υπουργός, μεταξύ άλλων, τόνισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κρατικών υπηρεσιών, εθελοντικών ομάδων και ιδιωτικών φορέων, η οποία, πρόσθεσε, ενισχύει ουσιαστικά την επιχειρησιακή ετοιμότητα, ιδιαίτερα ενόψει της αντιπυρικής περιόδου.
Την επόμενη μέρα, ο αρχιπύραρχος, Νίκος Λογγίνος, στο πλαίσιο του πρόσφατου διορισμού του ως Εθνικός Συντονιστής Πυρκαγιών, συγκάλεσε σύσκεψη με τη Διοίκηση της Πυροσβεστικής και τα μέλη των εγγεγραμμένων οργανωμένων εθελοντικών ομάδων. Κατά τη συνάντηση συζητήθηκαν θέματα πρόληψης και αντιμετώπισης πυρκαγιών, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιπυρική περίοδο, καθώς και οι μηχανισμοί, οι ενέργειες και ο απαιτούμενος συντονισμός σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιών. Ο κ. Λογγίνος τόνισε, ότι η ενίσχυση της συνεργασίας και του συντονισμού με τους εθελοντές, αποτελεί βασικό στόχο για την περαιτέρω αναβάθμιση της επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Ακολούθως, την Πέμπτη, η Ολομέλεια της Βουλής υπερψήφισε την πρόταση νόμου που κατέθεσε η βουλεύτρια Λευκωσίας, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, και διαμόρφωσε με τη συμβολή του Υπουργείου Εσωτερικών, για ρύθμιση των δράσεων και της προσφοράς των εγγεγραμμένων ομάδων εξειδικευμένων εθελοντών προς τις κρατικές υπηρεσίες πολιτικής προστασίας.
Ισχυρό «όπλο»
«Το νομοσχέδιο ανοίγει την πόρτα στις κρατικές υπηρεσίες, ώστε πλέον να αξιοποιούν νόμιμα και τεχνικά τους εθελοντές. Στην ουσία ήρθαμε και τους δώσαμε ένα ισχυρό ‘‘όπλο’’ στα χέρια τους, ούτως ώστε να μπορούν πλέον άφοβα να μας αξιοποιήσουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό», δήλωσε στον «Π» εκ μέρους του SupportCy, ο Μάριος Σπύρου. Όπως εξήγησε, μεταξύ άλλων ο νέος Νόμος ρυθμίζει πλέον τη διαδικασία πιστοποίησης των ομάδων και των εθελοντών, επιχειρησιακά ζητήματα και το πώς ή πότε μπορούν αξιοποιηθούν οι εθελοντές. «Επίσης δίνει τη δυνατότητα και νομικά πλέον, τα οχήματα των εθελοντικών ομάδων να φέρουν αναλάμποντες φανούς συγκεκριμένου χρωματισμού, κόκκινο-άσπρο, μαζί με σειρήνα, όπως και διακριτικό έμβλημα με το σχήμα της Κύπρου και την αναγραφή «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ». Την ίδια ώρα καθορίζει τα ελάχιστα μέτρα ασφάλειας, που υποχρεώνονται οι ομάδες να παρέχουν στα μέλη τους. Αφορά ζητήματα ευθύνης, αν - ο μη γένοιτο - πάθει κάποιος κάτι στο πεδίο ή αν ένας εθελοντής, εισέλθει στην αυλή οικίας, για να σβήσει μια πυρκαγιά και, για παράδειγμα, σπάσει την πόρτα (τότε δεν έχει ευθύνη έναντι τρίτου ή της Δημοκρατίας, γιατί έκανε τη δουλειά που όφειλε να κάνει)», πρόσθεσε. Για το κομμάτι της εκπαίδευσης των εθελοντών, πλέον οι κρατικές υπηρεσίες να υποχρεωθούν θεσμικά να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή, διότι, όπως διαβεβαιώνουν οι εθελοντές, μέχρι σήμερα λάμβαναν μόνο μια εκπαίδευση 2 ωρών στην αρχή.
Ερωτηματικό η συμμόρφωση «ατάκτων»
Εκτός από τον βαθμό της αξιοποίησής τους από το κράτος, ένα άλλο μεγάλο στοίχημα αυτήν τη στιγμή είναι, εάν μπορούν να ανταποκριθούν οι εθελοντικές ομάδες στις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις, διότι, όπως εξήγησε ο κ. Σπύρου, υπάρχουν μη εγγεγραμμένες και πιστοποιημένες ομάδες εθελοντών, οι οποίες, όπως τόνισε, επιμένουν να κάνουν εκείνο, που θεωρούν οι ίδιες σωστό, χωρίς να συμμορφώνονται στις υποδείξεις των κρατικών υπηρεσιών. «Συνήθως εμφανίζονται σε πυρκαγιές ουρανοκατέβατες, με τα μέλη τους να λένε ‘‘ήρθα να βοηθήσω, αλλά δεν θα μου πει κανένας, που θα επιχειρώ’’. Για παράδειγμα δεν θέλουν να πηγαίνουν στα μετόπισθεν για να ασφαλίζουν τη φωτιά, αλλά να βρίσκονται στο μέτωπο. Όμως δεν είναι αυτός ο ρόλος εμάς των εθελοντών. Ο ρόλος μας είναι σε μία συντεταγμένη πολιτεία να είμαστε συντονισμένοι, οργανωμένοι και πειθαρχημένοι. Δεν μπορεί ο καθένας να ενεργεί κατά το δοκούν. Και εμάς η μεγάλη μας η ανησυχία είναι αν – ο μη γένοιτο - ‘‘χάσουμε’’ κάποιον εθελοντή ή οποιονδήποτε άλλο πολίτη ο οποίος εισέρχεται στο πεδίο για να επιχειρήσει εθελοντικά. Τότε ίσως οι αρμόδιοι να κάνουν δεύτερες σκέψεις και να απομακρύνουν τις εγγεγραμμένες εθελοντικές ομάδες από την αντιμετώπιση καταστροφών», ανέφερε ο κ. Σπύρου.
«Το νομοσχέδιο ανοίγει την πόρτα στις κρατικές υπηρεσίες, ώστε να πλέον να αξιοποιούν νόμιμα και τεχνικά τους εθελοντές. Στην ουσία ήρθαμε και τους δώσαμε ένα ισχυρό ‘‘όπλο’’, ούτως ώστε να μπορούν πλέον άφοβα να μας αξιοποιήσουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό», αναφέρει στον «Π» ο Μάριος Σπύρου του SupportCY.
Ανοίγει η «βεντάλια»
Άξιο προσοχής στη νέα ρύθμιση είναι η συμπερίληψη επιπλέον κρατικών υπηρεσιών κάτω από την έννοια «Κρατική Υπηρεσία», η οποία θα παρέχει σε κάποιον την ιδιότητα του εξειδικευμένου εθελοντή και θα τηρεί δικό της «Μητρώο Ομάδων Εξειδικευμένων Εθελοντών». Πρόκειται για την Πυροσβεστική Υπηρεσία, το Τμήμα Δασών, την Υπηρεσία Ασθενοφόρων, την Αστυνομία, την Πολιτική Άμυνα και την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας. Η προσθήκη επιπλέον κρατικών υπηρεσιών ανοίγει τον δρόμο, για τη δημιουργία και νέων εθελοντικών ομάδων. «Μπορεί, για παράδειγμα, η Υπηρεσία Ασθενοφόρων να ζητήσει εθελοντές, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια εξειδικευμένη ομάδα, η οποία να επικεντρώνεται σε ζητήματα προνοσοκομειακής φροντίδας σε μεγάλες κρίσεις. Θεωρώ ότι υπάρχει περιθώριο εξέλιξης, αλλά δεν είναι τόσο σημαντικό η αύξηση του αριθμού των εθελοντών, όσο ο συντονισμός και η σωστή οργάνωση», είπε ο κ. Σπύρου.
Φουσκωτές δεξαμενές - Οι Σλοβάκοι πιλότοι τις «λατρεύουν»
Ένα σημαντικό μέσο εναλλακτικής παροχής νερού σε κρίσεις πυρκαγιάς προσφέρει στη διάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας το SupportCy μέσω δύο φουσκωτών υδατοδεξαμενών, κόστους 25.000 Ευρώ έκαστη. Στο εξωτερικό αξιοποιούνται σε μεγάλο βαθμό, για τον εφοδιασμό με νερό των ελικοπτέρων αεροπυρόσβεσης, είτε με κάδο είτε με σωλήνα άντλησης, όπως αυτά που ενοικιάζει η Δημοκρατία, για πλήρωση των εσωτερικών δεξαμενών τους, ενώ αιωρούνται πάνω από την επιφάνεια του νερού.
«Ο σκοπός είναι να στήνονται όσο πιο κοντά σε πυρκαγιές, ούτως ώστε ο επιχειρησιακός κύκλος των ελικοπτέρων να είναι όσο πιο μικρός γίνεται. Αυτό σου προσφέρει τη δυνατότητα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα να κάνεις ρίψη νερού, να ξαναγεμίζεις και ξανά να ρίχνεις. Το άλλο είναι η ασφάλεια. Ένα ελικόπτερο, όπως μας εξήγησαν οι πιλότοι, τραβά ζόρι, την ώρα που φορτώνει απότομα βάρος. Τότε μπορεί ο κινητήρας του να δυσλειτουργήσει με αποτέλεσμα να υποχρεωθεί να κάνει αναγκαστική προσγείωση. Εάν είναι πάνω από έναν υδατοφράκτη, κινδυνεύουν να ‘‘χαθούν’’ το ελικόπτερο και το πλήρωμα. Αντιθέτως είναι πολύ πιο ασφαλές για τους πιλότους το να υπερίπτανται πάνω από μία δεξαμενή, γιατί μπορούν εύκολα να κάνουν αναγκαστική προσγείωση στο έδαφος», εξήγησε ο Μάριος Σπύρου.
Η ανάπτυξη των δεξαμενών γίνεται πάρα πολύ γρήγορα και εύκολα. Μέχρι στιγμής το SupportCY σηματοδότησε επί χάρτου περίπου 30 σημεία παγκύπρια. Πρόκειται για κενά σημεία μεταξύ υδατοφρακτών. Εάν υπάρχει καλή ροή νερού, σε 25 λεπτά γεμίζουν οι εσωτερικές δεξαμενές των ελικοπτέρων, ενώ τη νύκτα, όταν δεν επιχειρούν τα πτητικά, οι συγκεκριμένες δεξαμενές μπορούν να παρέχουν νερό σε βυτιοφόρα των υπηρεσιών πυρόσβεσης.
Από άποψη υποστήριξης, σημείωσε, έχουν μέχρι στιγμής τη θετική στάση της Πυροσβεστικής, της Μονάδας Αεροπορικών Επιχειρήσεων της Αστυνομίας και της Μοίρας Αεροπυρόσβεσης της ΕΦ. Πέρυσι, στο πλαίσιο άσκησης οι Σλοβάκοι πιλότοι των ενοικιαζόμενων ελικοπτέρων αεροπυρόσβεσης, τους τόνισαν, ότι οι δεξαμενές αυτές χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό στο εξωτερικό και οι ίδιοι επιθυμούν πολύ να τις χρησιμοποιούν. Για την ώρα εκκρεμεί το ζήτημα της παροχής του νερού στο πεδίο, είτε με υδροστόμιο είτε με βυτιοφόρα.
