***Όταν ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ρώτησε τον Μάκη Κεραυνό, τι ήταν αυτά που είπε ο Γιώργος Παντελή στη Βουλή, ο υπουργός Οικονομικών απάντησε ότι «ο γενικός διευθυντής είπε αυτά ακριβώς που θα έλεγα κι εγώ»
***O Μάκης Κεραυνός δεν υπάρχει περίπτωση να βάλει την υπογραφή του για το GSΙ, εάν δεν πεισθεί για τα οικονομικά οφέλη
***Το ότι ο Παντελή είναι αβερωφικός είναι και ο λόγος που ο ΔΗΣΥ κράτησε σαφείς αποστάσεις από τη μετακίνησή του από το υπουργείο Οικονομικών στο Παιδείας
***Ο Παντελή δεν εξυπηρετούσε τις πολιτικές του προεδρικού που αυτή την περίοδο είναι στον αστερισμό του «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα»
***Υψηλόβαθμα στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης τού ΥΠΟΙΚ είναι ανάστατα από την «ουρανοκατέβατη» τοποθέτηση Π. Παπαβασιλείου, την οποία δεν θεωρούν ως μία κανονική απόφαση
***Σε κάποιες περιπτώσεις, ο Μ. Κεραυνός αρνείται να υπογράψει πρακτικά υπουργικού συμβουλίου, διότι σε αυτά προστίθενται θέματα τα οποία δεν συζητήθηκαν καθόλου ή συζητήθηκαν αλλιώς
***Ο Γιώργος Παντελή είναι ο τρίτος αβερωφικός που τρώγεται κατά τη διακυβέρνηση Χριστοδουλίδη. Προηγήθηκαν οι Ηροδότου και Μιχαηλίδης
Το Υπουργικό Συμβούλιο, στη συνεδρία της Πέμπτης 24 Οκτωβρίου 2024, αποφάσισε τοποθετήσεις -και κάπως ξαφνικά και μετακινήσεις, γινόταν λόγος μόνον για τοποθετήσεις- γενικών διευθυντών κάποιων υπουργείων, με ισχύ από 1η Νοεμβρίου 2024. Η πιο ηχηρή μετακίνηση γενικού διευθυντή ήταν αυτή του Γιώργου Παντελή, από το Υπουργείο Οικονομικών στο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας (ούτε καν σε ένα λεγόμενο αναπτυξιακό υπουργείο όπως το Μεταφορών ή το Ενέργειας κ.ά.). Ο κ. Παντελή θεωρείται ένας από τους καλύτερους δημόσιους υπαλλήλους της Κυπριακής Δημοκρατίας και ίσως ο καλύτερος τεχνοκράτης -που είχε μέχρι τη μετακίνησή του- το Υπουργείο Οικονομικών. Ήταν ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της επιτυχημένης προσπάθειας διάσωσης της κυπριακής οικονομίας σε κρίσιμες περιόδους, όπως ήταν το κούρεμα του 2013 και όλα όσα επακολούθησαν, τα δύσκολα χρόνια που παρέλυσαν τα πάντα λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού κ.λπ., και θεωρείται από τους αρχιτέκτονες της πορείας που οδήγησε στις οικονομικές αναβαθμίσεις. Με βάση στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat) του περασμένου Σεπτεμβρίου, η Κύπρος είναι η χώρα με τον τρίτο υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης στην ΕΕ και, συγκεκριμένα, το κυπριακό ΑΕΠ μεγεθύνθηκε με ρυθμό 3,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2023, με την επίδοση αυτή να βρίσκεται μόνον πίσω από τη Μάλτα και την Πολωνία.
Έφαγαν τον κόουτς
Μια- δυο μέρες μετά που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναθεώρησε προς τα πάνω τις εκτιμήσεις του για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας το 2024 και το 2025, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να ξηλώσει τον γενικό διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών (24/11/2024), κόντρα στον κανόνα που λέει ότι ομάδα που κερδίζει δεν την πειράζεις. Την επομένη βγήκε η σχετική ανακοίνωση από την Προεδρία της Δημοκρατίας (25/11/2024) και το Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2024 ο Οίκος Αξιολόγησης Scope Ratings αναβάθμισε τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα και την κατάταξη του μη εξασφαλισμένου χρέους της Κυπριακής Δημοκρατίας σε A- από BBB+, σηματοδοτώντας την πρώτη αξιολόγηση σε επίπεδο Α από Οίκο Αξιολόγησης για την Κύπρο από το 2011.
Αποστάσεις ο ΔΗΣΥ
Ο Γιώργος Παντελή θεωρείται δημόσιος υπάλληλος με διαφορετική από τη λεγόμενη κυπριακή δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία. Εργατικός, πάντα ενήμερος και διαβασμένος για τα θέματά του, με άποψη ισχυρή που τη λέει χωρίς φόβο και την υπερασπίζεται με πάθος εάν το απαιτούν οι συγκυρίες. Σίγουρα της νεοφιλελεύθερης οικονομικής φιλοσοφίας και αβερωφικός (ο τρίτος αβερωφικός που «τρώγεται» από θέση-κλειδί. Είχαν προηγηθεί οι Κωνσταντίνος Ηροδότου της ΚΤΚ και Οδυσσέας Μιχαηλίδης της ΕΥ). Αυτό το τελευταίο, δηλαδή το επιρροής Αβέρωφ Νεοφύτου, είναι και ο λόγος που ο Δημοκρατικός Συναγερμός κράτησε σαφείς αποστάσεις από τη μετακίνηση του Γιώργου Παντελή από το Υπουργείο Οικονομικών, αν και παραδέχονται στο κόμμα ότι είναι ικανότατος και από τους στυλοβάτες της κυπριακής οικονομίας επί διακυβέρνησης Νίκου Αναστασιάδη και τα σχεδόν δυο χρόνια της Προεδρίας Νίκου Χριστοδουλίδη. Η επίσημη δικαιολογία, που επικαλούνται στελέχη του ΔΗΣΥ για τις αποστάσεις από Παντελή, αφορά την εναλλαξιμότητα και τον σχετικό νόμο που υπερψήφισαν οι βουλευτές του Συναγερμού. Ο Γιώργος Παντελή διετέλεσε γενικός διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών από τις 15 Οκτωβρίου 2019 μέχρι την 31η Οκτωβρίου 2024, ακριβώς πέντε χρόνια. Είναι γνωστό ότι ο Γιώργος Παντελή αποτέλεσε στήριγμα για τους υπουργούς Οικονομικών -Κωνσταντίνο Πετρίδη και Μάκη Κεραυνό- ως ο καλύτερος γνώστης των ζητημάτων της κυπριακής οικονομίας με εμπειρία τριών δεκαετιών – χαίρει εκτίμησης στην ΕΕ, το ΔΝΤ και σε άλλους οικονομικούς οργανισμούς που χρειάζεται η Κύπρος να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της. Ο Μάκης Κεραυνός αξιοποιούσε τις ικανότητες του Γιώργου Παντελή από την πρώτη φορά που ήταν υπουργός Οικονομικών (2004 – 2005) και ο Παντελή λειτουργός του υπουργείου. Και τον κ. Κεραυνό δεν τον ενοχλούσε ότι ο Γιώργος Παντελή ήταν της φιλοσοφίας -και κάποια περίοδο και του φιλικού κύκλου- του Αβέρωφ Νεοφύτου, από τη στιγμή που έκανε και με το παραπάνω τη δουλειά του. Εξάλλου και ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν δέκα χρόνια μέλος της κυβέρνησης του Δημοκρατικού Συναγερμού, με πρόεδρο του κόμματος τον Αβέρωφ Νεοφύτου.
Μάκη, δώσ’ τα όλα
Γιατί τότε η ξαφνική μετακίνηση Παντελή; Διότι δεν εξυπηρετούσε τις πολιτικές του Προεδρικού που αυτή την περίοδο είναι στον αστερισμό του «Τσοβόλα, δώσ’ τα όλα», μετά και τις όλο και χαμηλότερες πτήσεις του Νίκου Χριστοδουλίδη που δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, οι οποίες μετρούν τα ποσοστά δημοτικότητας του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο κ. Παντελή θεωρείται από το Προεδρικό ως ο άνθρωπος που φρέναρε τις όποιες αποφάσεις αφορούσαν στο «ανοίγω τα ταμεία του κράτους και μοιράζω αβέρτα λεφτά στα τυφλά». Διαφωνούσε με την αύξηση τής ΑΤΑ και με τις γενικές αυξήσεις στο δημόσιο ως ακόμα δύο ανελαστικές και μόνιμες δαπάνες σε μια εποχή παγκόσμιας οικονομικής αστάθειας, διαφωνούσε και με τη συνέχιση των μέτρων στήριξης για την ακρίβεια με το επιχείρημα ότι έχουν εκλείψει οι λόγοι, διαφωνεί και με την εν λευκώ εμπλοκή της Κύπρου στο έργο Great Sea Interconnector (GSI). Και μπορεί να είναι αβερωφικός ο κ. Παντελή, αλλά, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Πολίτης», δεν είχε κανένα απολύτως πρόβλημα μαζί του, και κυρίως καμία διαφωνία, ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός. Γι' αυτό και πήγε στη Βουλή, στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας που συνεδρίασε εκτάκτως στις 28 Αυγούστου 2024 για το έργο στο Βασιλικό και το GSI, και είπε ξεκάθαρα τη θέση του Υπουργείου Οικονομικών -και του υπουργού Οικονομικών- για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου με την Ελλάδα, που ήταν σε αντίθεση με την τοποθέτηση του υπουργού Ενέργειας, και δημιουργήθηκε μεγάλο θέμα στο Προεδρικό και αντικείμενο δημόσιας συζήτησης στα Μέσα Ενημέρωσης και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, λόγω της δημόσιας διαφωνίας δύο υπουργείων.
«Όταν έρθει η ώρα»
Σε εκείνη τη συνεδρίαση τΗς Επιτροπής Ενέργειας της Βουλής, ο τότε γενικός διευθυντής του ΥΠΟΙΚ, Γιώργος Παντελή, κατόπιν συνεννόησης με τον υπουργό Οικονομικών, Μάκη Κεραυνό, είπε μεταξύ άλλων ότι το υπουργείο τους δεν είναι σε θέση να αποτυπώσει το θέμα του ρίσκου από γεωπολιτικής πλευράς αλλά και ευρύτερα τις επιπτώσεις τόσο στην Οικονομία όσο και στην αγορά ηλεκτρισμού στην Κύπρο, λόγω απουσίας αποφάσεων και μελετών που δεν ολοκληρώθηκαν, αλλά και λόγω των ρυθμιστικών αποφάσεων που δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Σημείωσε ακόμη ότι δεν υπάρχει ενώπιον των κυπριακών Αρχών το πλάνο χρηματοδότησης του έργου, και ούτε δόθηκαν στοιχεία της συμφωνίας του ΑΔΜΗΕ με τη Nexans και τη Siemens (κατασκευαστής του καλωδίου και των μετατροπέων τάσης). «Όλα αυτά δεν επιτρέπουν τη διενέργεια μιας τεχνικής έρευνας δέουσας επιμέλειας», συμπλήρωσε. Ο υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, απάντησε ότι τα ζητήματα που θέτει ο κ. Παντελή θα απαντηθούν εάν και όταν η Κυπριακή Δημοκρατία αποφασίσει να ενταχθεί στο κεφάλαιο τού έργου και αυτή η απόφαση δεν λήφθηκε ακόμα. Ανταπαντώντας ο κ. Παντελή είπε ότι το ΥΠΟΙΚ δεν συμφωνεί με την τοποθέτηση Παπαναστασίου, αφού οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνον το κατά πόσον η Δημοκρατία θα ενταχθεί ή όχι στο έργο, αλλά γενικότερα τον αντίκτυπο στην οικονομία. Το σχόλιο του κ. Παπαναστασίου ήταν ότι δεν είναι δύο διαφορετικές προσεγγίσεις αλλά «ένας υγιής διάλογος που γίνεται στις σωστές βάσεις». Σημείωσε ότι οι φιλοσοφίες των δύο υπουργείων θα οδηγηθούν σε σύμπλευση όταν έρθει η ώρα. Όταν ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ρώτησε τον Μάκη Κεραυνό τι ήταν αυτά που είπε ο Γιώργος Παντελή στη Βουλή, ο υπουργός Οικονομικών απάντησε ότι «ο γενικός διευθυντής είπε αυτά ακριβώς που θα έλεγα κι εγώ».
«Όχι» στον GSI
Πάντως, στο Υπουργείο Οικονομικών συνεχίζουν να διαφωνούν κάθετα με το να συμμετάσχει η χώρα μας σε ένα τόσο δαπανηρό έργο, χωρίς ολοκληρωμένες μελέτες και οικονομικά στοιχεία, απλώς και μόνον επειδή πιέζει η ελληνική κυβέρνηση, διότι χωρίς την Κύπρο δεν μπορεί να προχωρήσει το έργο αφού δεν θα είναι βιώσιμο, και ο ΑΔΜΗΕ -εταιρεία εισηγμένη στο χρηματιστήριο στην οποία συμμετέχει και το ελληνικό κράτος- θα πάθαινε μεγάλη ζημιά, η οποία θα αντανακλούσε και στα δημοσιονομικά της Ελλάδας. Επιπρόσθετα, υπάρχουν κάποια πρόσωπα που είναι συνδεδεμένα με διάφορους τρόπους με το GSI -από τον καιρό που ήταν EuroAsia Interconnector- και τα οποία συνεχίζουν μέχρι σήμερα να έχουν οικονομική σχέση με το έργο…
Άνω - κάτω το ΥΠΟΙΚ
Το νευραλγικό Υπουργείο Οικονομικών είναι, σήμερα, άνω - κάτω λόγω άστοχων και άτσαλων παρεμβάσεων και αποφάσεων του Προεδρικού. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα: Σε ό,τι αφορά τη μετακίνηση Παντελή, ο υπουργός ούτε το ήξερε ούτε ρωτήθηκε. Το έμαθε την ημέρα που ανακοινώθηκε η απόφαση και του ανατέθηκε ο δύσκολος ρόλος να ενημερώσει τον γενικό διευθυντή του, ο οποίος ήταν εκτός Κύπρου, στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ο Μάκης Κεραυνός, μαθημένος από την εποχή της προηγούμενής του θητείας στο Υπουργείο Οικονομικών κατά την Προεδρία Τάσσου Παπαδόπουλου, ο οποίος έλεγε ότι οι αποφάσεις για τους γενικούς διευθυντές είναι θέμα των υπουργών, είναι σφόδρα ενοχλημένος από τον τρόπο που του επιβλήθηκε η απόφαση για Παντελή. Επιπλέον, δεν ήξερε ούτε ρωτήθηκε για την Πηνελόπη Παπαβασιλείου, της οποίας -εν αγνοία του Μάκη Κεραυνού- της ανατέθηκε να εκτελεί καθήκοντα γενικού διευθυντή στη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομικών, μέχρι την κανονική πλήρωση της θέσης, επιπρόσθετα από τα καθήκοντα γραμματέα Υπουργικού Συμβουλίου. Σημειώνεται ότι υψηλόβαθμα στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης είναι ανάστατα από αυτή την «ουρανοκατέβατη» τοποθέτηση, την οποία δεν θεωρούν ως μία κανονική απόφαση. Ακόμη, ο κ. Κεραυνός, σε κάποιες περιπτώσεις, αρνείται να υπογράψει πρακτικά Υπουργικού Συμβουλίου, διότι σε αυτά προστίθενται θέματα τα οποία δεν συζητήθηκαν καθόλου ή συζητήθηκαν αλλιώς…
Το τηλεφώνημα στη Σουηδία
Και δεν είναι η πρώτη φορά που λαμβάνονται αποφάσεις για το Υπουργείο Οικονομικών χωρίς τον υπουργό Οικονομικών. Για παράδειγμα, η απόφαση για την ΑΤΑ λήφθηκε χωρίς αυτόν και απλώς ενημερώθηκε τηλεφωνικώς ενώ ήταν στη Σουηδία σε επαγγελματικό ταξίδι (το πρώτο εξάμηνο του 2023 προήδρευε η Σουηδία του Συμβουλίου της ΕΕ). Μία απόφαση που λήφθηκε χωρίς να υπολογίζονται οι παράπλευρες απώλειες. Ούτε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε καταλάβει τι ακριβώς σήμαινε αυτή η απόφαση ούτε ο υπουργός Εργασίας του το εξήγησε -ίσως και αυτός να μην είχε ακριβή εικόνα του αντίκτυπου στην οικονομία που θα είχε η συγκεκριμένη συμφωνία. Δεν είχαν υπολογίσει ότι η ΑΤΑ μπαίνει παντού -ένα τεράστιο και μόνιμο κόστος, που εκ των υστέρων παραδέχονται ότι δεν υπήρχε λόγος να το επωμιστεί το κράτος στο ξεκίνημα της νέας διακυβέρνησης του τόπου. Και ήταν μία απόφαση που άφησε παραπονούμενο τον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος υποφέρει σε σχέση με την ακρίβεια και τον πληθωρισμό.
Λόγος αμετάκλητης παραίτησης
Ο υπουργός Οικονομικών είναι πάρα πολύ εκνευρισμένος - σκέφτεται εάν θα παραμείνει ή θα αποχωρήσει από την κυβέρνηση. Σημειώνεται ότι από την αρχή ήταν γνωστό ότι ο ίδιος είχε πει ότι δεν θα ήθελε να είναι υπουργός πενταετίας, δηλαδή ολόκληρης θητείας (ούτε είχε ζητήσει να είναι υπουργός, του ζητήθηκε), απλώς αποδέχτηκε τον διορισμό για να βοηθήσει λόγω της εμπειρίας του στο εν λόγω υπουργείο. Και είναι στον χαρακτήρα του Μάκη Κεραυνού να μην δέχεται πιέσεις -ούτε από μέσα ούτε απ’ έξω- για να συναινέσει σε πράξεις και αποφάσεις που δεν συνάδουν με την τεχνοκρατική του κατάρτιση και τη συνείδησή του. Θα ήθελε, λοιπόν, κάποια στιγμή να αποχωρήσει από τη θέση του και ίσως αυτή η στιγμή να έρθει σύντομα με αφορμή τις εξελίξεις σε σχέση με τον GSI. Διότι, όπως στενός του συνεργάτης ανέφερε στον «Π» υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, δεν μπορεί ένας υπουργός Οικονομικών να τοποθετηθεί με ένα «ναι» στο έργο αυτό, μόνον από ενθουσιασμό ή/και πίεση ή/και υπόδειξη, όταν δεν έχει μπροστά του ούτε μία μελέτη βιωσιμότητας ούτε ένα νούμερο ούτε χρονοδιαγράμματα ούτε τα της χρηματοδότησης του έργου από τράπεζα κ.λπ. Συνεπώς, το πιο σημαντικό θέμα, που ενδεχομένως να κρίνει τη συνέχιση ή την αμετάκλητη παραίτηση τού Μάκη Κεραυνού από τη θέση του υπουργού Οικονομικών, να είναι η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας, το έργο Great Sea Interconnector (GSI). O Μάκης Κεραυνός, ο υπουργός Οικονομικών, δεν υπάρχει περίπτωση να συναινέσει και να βάλει την υπογραφή του σε ένα έργο που θα δεσμεύσει τη χώρα μας να πληρώνει εκατομμύρια για πολλά χρόνια χωρίς οικονομικά οφέλη.
Τράβα με κι ας κλαίω
Ο Μάκης Κεραυνός έχει ήδη προσπαθήσει μερικές φορές να παραιτηθεί από τη θέση του υπουργού Οικονομικών. Συγκεκριμένα παραιτήθηκε προφορικά δυο φορές και μια τρίτη φορά με επιστολή που του επιστράφηκε. Το θέμα των προφορικών παραιτήσεων του Μάκη Κεραυνού το γνωρίζουν και στο Υπουργείο Οικονομικών και στο Προεδρικό και συνάδελφοί του υπουργοί και φίλοι του, πολιτικοί αλλά και προσωπικοί, γι' αυτό και δεν χωρεί διάψευση -το έχουμε διασταυρώσει από πολλές πηγές. Η δε συμπεριφορά του Προέδρου της Δημοκρατίας σε σχέση με τον υπουργό Οικονομικών του είναι λίγο αλλοπρόσαλλη. Από τη μια λαμβάνει σοβαρές αποφάσεις για το συγκεκριμένο υπουργείο χωρίς να τις γνωρίζει καν ο αρμόδιος υπουργός, σε κάποιους έχει πει ότι θα ήθελε να τον διευκολύνει ο Μάκης Κεραυνός και να παραιτηθεί, διότι δεν τον παίρνει τώρα που μετακίνησε τον γενικό διευθυντή να ανασχηματίσει και τον υπουργό. Από την άλλη, ο κ. Κεραυνό, ακόμα και πρόσφατα του είπε ότι θέλει πάρα πολύ να αποχωρήσει από το υπουργείο και η απάντηση του Προέδρου ήταν ότι δεν ήθελε καν να ακούσει κάτι τέτοιο…
Αποχαιρετισμός από ΥΠΟΙΚ
Tο προσωπικό του Υπουργείου Οικονομικών αποχαιρέτησε τον Γιώργο Παντελή με ανακοίνωση -κάτι που δεν συνηθίζεται- ως έναν εξαίρετο προϊστάμενο και συνάδελφο, «ο οποίος υπηρέτησε με ήθος, ακεραιότητα, εργατικότητα και αξιοπρέπεια, έχοντας πάντοτε το θάρρος της γνώμης του προς όφελος του δημόσιου συμφέροντος». Σύμφωνα με το προσωπικό του Υπουργείου Οικονομικών, «σε δύσκολες συνθήκες τόσο για την οικονομία όσο και για τον τόπο, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της κρίσης του 2013, καθώς και στη μετέπειτα ανάκαμψη της οικονομίας, στην άμεση και αποτελεσματική διαχείριση της πανδημίας του κορωνοϊού και στην αναβάθμιση και ανάπτυξη της οικονομίας».
«Στενός μου συνεργάτης»
Ερωτηθείς για τη μετακίνηση του γενικού διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών, Γιώργου Παντελή, στο Υπουργείο Παιδείας, ο Μάκης Κεραυνός ανέφερε ότι ο κ. Παντελή είναι ένας αξιόλογος τεχνοκράτης, ο οποίος έχει προσφέρει πολλά στο Υπουργείο Οικονομικών και ήταν ένας στενός του συνεργάτης. Ο υπουργός Οικονομικών είπε, ακόμα, ότι το Υπουργείο Παιδείας, στο οποίο μετακινήθηκε, θα επωφεληθεί πολύ από τις ικανότητες και τις ιδιότητες του κ. Παντελή. Κληθείς να πει κατά πόσο θα ήθελε να αξιοποιήσει τις ικανότητές του περαιτέρω, ανέφερε ότι η δημόσια υπηρεσία έχει πολλά αξιόλογα στελέχη και η διακίνηση ή μετακίνηση αυτών των στελεχών συμβάλλει στο να διασπείρει την τεχνογνωσία και τις ικανότητές τους σε όλη τη δημόσια υπηρεσία.
