Της Κατερίνας Ηλιάδη
Παρά τη σκληρή στάση που κρατούσαν το τελευταίο διάστημα η κυπριακή κυβέρνηση και η κοινοπραξία CPP -METRON Consortium Ltd (CMC), που ανέλαβε την κατασκευή των υποδομών στο Βασιλικό και της πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου FSRU «Προμηθέας ΕΤΥΦΑ», φαίνεται τελικά να έχουν βρει μια φόρμουλα συνεργασίας με στόχο την ολοκλήρωση του έργου το συντομότερο δυνατόν, αποδεχόμενες οι δυο πλευρές ότι οι διεκδικήσεις της CMC θα κριθούν από την επιδιαιτησία του Λονδίνου –μια διαδικασία που μπορεί να πάρει 2 με 3 χρόνια για να ολοκληρωθεί [ΕΤΥΦΑ είναι η εταιρεία υποδομών φυσικού αερίου, θυγατρική της δημόσιας επιχείρησης φυσικού αερίου (ΔΕΦΑ)]. Ως γνωστόν, ο ανάδοχος του έργου -που πάγωσε τις εργασίες στο Βασιλικό στα τέλη Ιανουαρίου- ζητάει επιπλέον δεκάδες εκατομμύρια ευρώ (σχεδόν 200). Πάντως, ενδιαφέρον έχει το τι ζητούσε η εταιρεία, τι πήρε και τι έδωσε το Υπουργείο Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, στην προχθεσινή τετράωρη συνάντηση (15/03/2024), κατά την οποία επιτεύχθηκε συμφωνία/συμβιβασμός και ανακοινώθηκε επανέναρξη των έργων στο Βασιλικό από χθες Σάββατο.
Απαιτήσεις CMC
Την περασμένη Πέμπτη (14/3/2024), παραμονή της κρίσιμης συνάντησης των δύο πλευρών, η κοινοπραξία CMC σπάζοντας τη σιωπή της βγήκε μπροστά, με μια επιθετική ανακοίνωση υπερασπιζόμενη την εμπειρία της για την υλοποίηση τού έργου και στην οποία έβαζε κάτω αναλυτικά τις θέσεις/απαιτήσεις της, οι οποίες συνοπτικά είναι οι εξής:
(1)Η CMC είναι ένας έμπειρος και διεθνώς αναγνωρισμένος ανάδοχος για έργα αυτού του είδους και «οι συνεχείς αναφορές στα ΜΜΕ σχετικά με την έλλειψη εμπειρίας της είναι γελοίες και συκοφαντικές»
(2) Το πραγματικό ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι τι εμπειρία έχει η ΕΤΥΦΑ σε έργα Oil & Gas και Marine
(3) Η CMC δεν είχε εγκαταλείψει το έργο ούτε έχει καταφύγει σε εκβιασμό ή οποιαδήποτε άλλη παρόμοια συμπεριφορά. Παρέμεινε δεσμευμένη στην ολοκλήρωση και στη συνέχεια στη λειτουργία του έργου και είναι σε θέση να το πράξει
(4) Για την πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου FSRU «Προμηθέας ΕΤΥΦΑ» έγιναν πολλές δοκιμές υπό την επίβλεψη των Lloyds Register, Schulte Marine Concept, Wilhelmsen Technical Vessel Managers, COSCO, ακόμη και εκπροσώπων της ΕΤΥΦΑ
(5) Στις 16 Ιανουαρίου 2024, η Lloyds Register εξέδωσε «δήλωση ετοιμότητας για παράδοση» υπέρ του «ΕΤΥΦΑ Προμηθέας» και η δήλωση αυτή κοινοποιήθηκε επίσημα στην ΕΤΥΦΑ
(6) Υπήρξε τελετή παράδοσης στο ναυπηγείο στην Κίνα τον Ιανουάριο, στην οποία η ΕΤΥΦΑ ήταν έγκαιρα και επίσημα προσκεκλημένη αλλά δεν παρευρέθηκε
(7) Σύμφωνα με το μητρώο Lloyds, δεν υπάρχει καμία τεχνική εκκρεμότητα για να ταξιδέψει το «ΕΤΥΦΑ Προμηθέας» στην Κύπρο, αλλά υπάρχουν ορισμένα βήματα που μόνο η ΕΤΥΦΑ έχει την εξουσία και την υποχρέωση να κάνει, ως νόμιμος ιδιοκτήτης
(8) Η CMC εκφράζει ανησυχία για την έλλειψη υποδομής και εξοπλισμού για τη διαχείριση του «Προμηθέα» κατά την άφιξή του στην Κύπρο (απαιτούμενα ρυμουλκά και έμπειρη πλοήγηση πλοίου μεταφοράς αερίου)
(9) Χωρίς να αντιμετωπισθούν προβλήματα που υπάρχουν από κοντινά ιχθυοτροφεία και πεδίο βολής, το «ΕΤΥΦΑ Προμηθέας» είναι αδύνατο να προσεγγίσει την προβλήτα
(10) Η CMC εδώ και μήνες προσπαθεί να συνεργαστεί με την ΕΤΥΦΑ για αυτά τα καθαρά υλικοτεχνικά θέματα (όχι συμβατικά) σχετικά με την ολοκλήρωση και τον απόπλου στην Κύπρο, αλλά η ΕΤΥΦΑ επέλεξε να αγνοήσει όλα τα αιτήματα που σχετίζονται με τις πρακτικές δυνατότητες παράδοσης του σκάφους
(11) Ο χρόνος άφιξης του πλοίου στην Κύπρο βρίσκεται στα χέρια της ΕΤΥΦΑ και η CMC δεν μπορεί να ευθύνεται
(12) Τα χερσαία έργα/προβλήτα έχουν καθυστερήσει από έναν συνδυασμό παραγόντων που δεν είναι ευθύνη της CMC: (1ον) Οι εργασίες ξεκίνησαν καθυστερημένα λόγω του καθυστερημένου διορισμού του μηχανικού από την ΕΤΥΦΑ. (2ον) Τα έργα της CMC επηρεάστηκαν τόσο από τις συνεχιζόμενες επιπτώσεις της πανδημίας όσο και από τις παρατυπίες στις διαδικασίες της ΕΤΥΦΑ για έγκριση εργασιών και πληρωμή. (3ον) Ενώ το αρχικό αντικείμενο του έργου είναι η υποδομή που απαιτείται για την υποστήριξη τερματικού σταθμού υποδοχής φυσικού αερίου, οι απαιτήσεις της ΕΤΥΦΑ έχουν μονομερώς αλλάξει και αναγκάσει την CMC να κατασκευάσει και τερματικό εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου
(13) Η CMC έχει αναλάβει το άδικο βάρος της χρηματοδότησης του έργου και της προσαρμογής των αλλαγών της ΕΤΥΦΑ, ξεπερνώντας παράλληλα τις πρακτικές και τεχνικές προκλήσεις που θέτει η ΕΤΥΦΑ
(14) Εξακολουθούν να παρακρατούνται αδικαιολόγητα πληρωμές, εμποδίζοντας τη συνέχιση των εργασιών.
Απάντηση υπουργού
Την επομένη, προχθές Παρασκευή το πρωί, και πριν τη συνάντηση με τους Κινέζους της CMC, με τους οποίους είχε να συναντηθεί καιρό αφού οι διαβουλεύσεις γίνονταν απευθείας με τον Κινέζο πρέσβη, ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Γιώργος Παπαναστασίου, με δηλώσεις του στους δημοσιογράφους εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το τρόπο που λειτουργεί η κινεζική CMC, καθώς και την έκπληξή του για την ανακοίνωση της κοινοπραξίας. Επιπλέον απαρίθμησε τις αναβολές και παρατάσεις που ζήτησε και πήρε η συγκεκριμένη κοινοπραξία και κατέληξε στο ότι δεν αρέσει στην Κυπριακή Δημοκρατία το ότι είχαν σταματήσει οι εργασίες στο τερματικό του Βασιλικού. Ο κ. Παπαναστασίου επεσήμανε ότι στην τελευταία ανακοίνωση της κοινοπραξίας γίνονται αναφορές σε οτιδήποτε άλλο εκτός από τις υποδομές οι οποίες είναι ατέλειωτες. «Το αν υπάρχουν ρυμουλκά για να διαχειριστούν τη συγκεκριμένη πλωτή μονάδα αεριοποίησης δεν είναι κάτι το οποίο αφορά την κοινοπραξία. Το αν υπάρχουν άλλες υποδομές στην περιοχή ή αν υπάρχουν εμπόδια με ιχθυοκαλλιέργειες νομίζω δεν έχει σημασία, χάνουμε την ουσία του όλου θέματος», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ουσία για την Κυπριακή Δημοκρατία είναι όπως η CMC τιμήσει την υπογραφή της στη σύμβαση την οποία υπέγραψε. Ο υπουργός τόνισε πως αναμένει από τον διάλογο θετική προσέγγιση από τα δύο μέρη, αλλιώς η Κυπριακή Δημοκρατία «θα τολμήσει να πάρει και τολμηρές αποφάσεις», εννοώντας προφανώς την καταγγελία της σύμβασης και την ανάθεση της ολοκλήρωσης τού έργου σε άλλη εταιρεία (π.χ. υπεργολάβος που γνωρίζει τα του Βασιλικού) και μπλοκάρισμα των κινεζικών εταιρειών στην Ευρωπαϊκή Ένωση –ο Κινέζος πρέσβης εδώ και καιρό θέτει στο τραπέζι και την πολιτική πτυχή (Κυπριακό) στις σχέσεις Κύπρου – Κίνας (ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας).
Η συμφωνία
Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές που μίλησαν στον «Π», ο μεγάλος συμβιβασμός της Παρασκευής (15/3/2024) μεταξύ υπουργού Ενέργειας και γενικού διευθυντή της CPP, ο οποίος ήρθε στο νησί από την Κίνα την Παρασκευή (15/3/2024) με σκοπό την επίλυση θεμάτων που αφορούν στο έργο του Τερματικού Σταθμού Εισαγωγής Φυσικού Αερίου στο Βασιλικό, ικανοποιεί σχεδόν όλες τις απαιτήσεις της κοινοπραξίας πλην την απαίτηση για τα επιπλέον πολλά εκατομμύρια ευρώ (σχεδόν 200). Η Κυπριακή Δημοκρατία έλαβε, από αυτή τη συμφωνία, διαβεβαιώσεις για επανέναρξη των εργασιών στο Βασιλικό από χθες Σάββατο, με άγνωστο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης τού έργου και ασάφεια σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της ρήτρας για τις καθυστερήσεις. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με ενημέρωση που είχε ο «Π», «η συνάντηση δεν άγγιξε ζητήματα επιδιαιτησίας του Λονδίνου όπως είχε εκ των προτέρων συμφωνηθεί, δηλαδή αυτά τα θέματα αφήνονται στο δικαστήριο να αποφασίσει». Στη συνέχεια, «η CMC είπε τα παράπονά της στον κ. Παπαναστασίου, ο οποίος ανέφερε ότι για κάποια μπορούν εύκολα να γίνουν διορθωτικές κινήσεις, όπως για παράδειγμα οι καθυστερήσεις στην έγκριση και πληρωμή των τιμολογίων μετά την αποπεράτωση συγκεκριμένων εργασιών. Το συμβόλαιο προνοεί ότι αυτό πρέπει να γίνει μετά την επιδιόρθωση από την κοινοπραξία των όποιων προβλημάτων εντοπίσουν στις εργασίες οι ποσοτικοί και ποιοτικοί έλεγχοι τού επιβλέποντος μηχανικού του ιδιοκτήτη του έργου και των μηχανικών της ΕΤΥΦΑ. Ο υπουργός αποδέχθηκε τη θέση της κοινοπραξίας -ενδεχομένως να ευθύνεται και ο τρόπος που πληρώνεται ο επιβλέπων μηχανικός (σε συνάρτηση με τον χρόνο)- και συμφώνησε σε μια διαδικασία παρακολούθησης, όπως και στο ότι η ΔΕΦΑ/ΕΤΥΦΑ θα πρέπει να αλλάξει κάποιες από τις διαδικασίες της ώστε να επισπευσθεί ο τρόπος που λειτουργεί. Γίνεται λόγος για συγκεντρωτισμό, ευθυνοφοβία και δυσκολία στις σχέσεις ενός - δύο στελεχών του Οργανισμού, κάτι που δεν επιτρέπει την ανάληψη πρωτοβουλιών και ελευθερία κινήσεων σε τεχνοκράτες με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αδικαιολόγητες καθυστερήσεις».
Πληρώσαμε χθες
Και επειδή οι σχέσεις κοινοπραξίας – ΔΕΦΑ/ΕΤΥΦΑ δεν είναι καθόλου καλές, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στον «Π», ο κ. Παπαναστασίου «αποφάσισε, και η CMC συμφώνησε, ότι απ' εδώ και πέρα θα παρακολουθούνται οι εργασίες από το Υπουργείο Ενέργειας. Δηλαδή, τυπικά το συμβαλλόμενο μέρος θα εξακολουθήσει να είναι η ΔΕΦΑ/ΕΤΥΦΑ, αλλά επί της ουσίας θα «παρακαμφθεί» ο Οργανισμός με αγορά υπηρεσιών από μηχανικό με ειδικότητα στα έργα Oil & Gas και Marine, όπως ήταν η απαίτηση της κοινοπραξίας – θα ονομασθεί σύμβουλος τού υπουργού Ενέργειας για το συγκεκριμένο πεδίο. Η CMC πήρε δεσμεύσεις από τον υπουργό Ενέργειας ότι θα υπάρξουν διευκολύνσεις για επιπλέον πολλές βίζες (άδειες εργασίας), πάνω από 100, για προσωπικό που θα έρθει από την Κίνα –η κοινοπραξία θεωρεί ότι Κύπριος υπεργολάβος ευθύνεται για τις καθυστερήσεις στις εργασίες, διότι δεν έχει την απαραίτητη τεχνογνωσία/εμπειρογνωμοσύνη. Ακόμη, η απαίτηση της CMC για αποπληρωμή των τιμολογίων της που ήταν σε εκκρεμότητα ικανοποιήθηκε χθες Σάββατο (16/3/2024)».
Πιστοποιήθηκε το πλοίο;
Σε ό,τι αφορά την πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου FSRU, η θέση της κοινοπραξίας είναι ότι δεν υπάρχει πλέον καμία τεχνική εκκρεμότητα για το αξιόπλοο του «Προμηθέα» -είναι ήδη πιστοποιημένο. Υπουργός Ενέργειας και CMC «συμφώνησαν χθες σε μια διαδικασία η οποία θα οδηγήσει στο να πεισθεί η Κυπριακή Δημοκρατία ότι το πλοίο είναι διαθέσιμο και πιστοποιημένο, δηλαδή η κοινοπραξία θα πρέπει να αποδείξει τις αμέσως επόμενες μέρες ότι οι Lloyds το πιστοποιούν». Σημειώνεται ότι «δεν έχει συμφωνηθεί το πότε θα ολοκληρωθεί το έργο, αλλά αναμένεται σύντομα -ενδεχομένως και αυτή την εβδομάδα- να μας δoθεί χρονοδιάγραμμα από τη CMC. Η κοινοπραξία ισχυρίζεται ότι είναι ακόμα εφικτό να ολοκληρωθεί το έργο το καλοκαίρι, τον Ιούλιο του 2024, όπως είναι η δέσμευση τής CMC, όμως η εκτίμηση του Υπουργείου Ενέργειας είναι ότι δεν είναι ρεαλιστική αυτή η ημερομηνία και ότι μακάρι αυτό να γίνει τον ερχόμενο Οκτώβριο».
Όλοι ικανοποιημένοι…
Μετά τη χθεσινή συνάντηση/συμφωνία των δύο μερών, ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Γιώργος Παπαναστασίου, με δηλώσεις του στο ΚΥΠΕ, επιβεβαίωσε την επιστροφή της κοινοπραξίας CPP-METRON CONSORTIUM LTD στις εργασίες της από χθες Σάββατο. Θα υπάρξει τηλεδιάσκεψη (αυτή την εβδομάδα) «για να παρακολουθήσουμε αυτά τα οποία επιδιώκουμε για να επισπευσθεί η όλη διαδικασία», πρόσθεσε, συμπληρώνοντας ότι «θα υπάρχει συνεχής παρακολούθηση του έργου και επικοινωνία του υπουργείου με την κοινοπραξία, χωρίς να αγγίζονται συμβατικά θέματα». Από την πλευρά της η CMC διαβεβαίωσε ότι θα ολοκληρώσει το τερματικό στο Βασιλικό. «Ο γενικός διευθυντής της CPP, από την Κίνα, είναι ευγνώμων και ευχαριστημένος που ο υπουργός ήταν έτοιμος να τον συναντήσει, δεδομένου ότι όλα τα αιτήματα για συναντήσεις με τη διοίκηση της ΕΤΥΦΑ είτε αγνοήθηκαν είτε απορρίφθηκαν», αναφέρει η CMC στην ανακοίνωσή της, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι «είναι πολύ εντυπωσιασμένη από τη θετική προοπτική και την ενεργητική προσέγγιση του υπουργού για την ολοκλήρωση αυτού του έργου».
*To Game of Chicken, το παιγνίδι της κότας (του δειλού) πριν από μια μετωπική σύγκρουση, είναι διαπραγματευτική τακτική της Θεωρίας των Παιγνίων (Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών στους Τζον Νας, Ρ. Ζέλτεν και Τζ. Χαρσάνιι) και έγινε γνωστό στο ευρύ κοινό, σε Ελλάδα και Κύπρο, από τον Γιάνη Βαρουφάκη, όταν, ως υπουργός Οικονομικών, ανέλαβε να διαπραγματευτεί το Μνημόνιο της Ελλάδας (επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ).
