Η διοικητική έρευνα που διενεργήθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών με οδηγίες του κ. Νίκου Νουρή επιβεβαίωσε τις καταγγελίες που τέθηκαν υπόψη του προέδρου της Επιτροπής Προσφύγων της Βουλής κ. Νίκου Κέττηρου που φέρουν δημόσιους υπαλλήλους και συμβούλους του υπουργού Εσωτερικών να πέρασαν στην κατοχή τους και σε συγγενικά τους πρόσωπα τουρκοκυπριακές περιουσίες τεράστιας αξίας με αφανείς, συνοπτικές ή και παράνομες διαδικασίες. Το πόρισμα της διοικητικής έρευνας αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης από ομάδα δικηγόρων της Νομικής Υπηρεσίας και με βάση τη σύστασή τους, ο γενικός εισαγγελέας κ. Γιώργος Σαββίδης έδωσε οδηγίες στον αρχηγό της Αστυνομίας για τη διενέργεια ποινικής έρευνας.
Τι ερευνούν
Οι ποινικές ανακρίσεις του ΤΑΕ Αρχηγείου Αστυνομίας που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Υπηρεσία Τουρκοκυπριακών Περιουσιών του Υπουργείου Εσωτερικών επικεντρώνονται στο Επαρχιακό Γραφείο της Πάφου όπου ελέγχονται, τουλάχιστον, τρεις δημόσιοι λειτουργοί για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες περιήλθε στην κατοχή τους όσο και στενών συγγενικών τους προσώπων τεράστια τουρκοκυπριακή περιουσία αξίας πολλών εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Μάλιστα, σε μια από τις περιπτώσεις των δημοσίων υπαλλήλων βρέθηκε στην κατοχή του ίδιου και της οικογένειάς του τουρκοκυπριακή γη στην Πάφο συνολικής έκτασης 1,8 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων. Πρόσθετα, στο όνομα του εν λόγω δημοσίου υπαλλήλου βρέθηκε μια τουρκοκυπριακή κατοικία, όπως και στο όνομα του γιου του, στο όνομα της κόρης του καθώς και χώρο για ανέγερση επαγγελματικού υποστατικού στο όνομα της συζύγου του. Ελέγχονται ποινικά και μέλη των συμβουλευτικών επιτροπών για τις τουρκοκυπριακές περιουσίες στην κατοχή των οποίων βρέθηκαν όπως και στα παιδιά τους τεράστιες εκτάσεις τουρκοκυπριακής γης. Τόσο η Αστυνομία όσο και η Ελεγκτική Υπηρεσία, που διεξάγει τη δική της έρευνα, διερευνούν ανάμεσα σε άλλα τα εξής:
• Τις συνθήκες κάτω από τις οποίες περιήλθαν στην κατοχή δημόσιων υπαλλήλων της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και μελών συμβουλευτικών επιτροπών όπως και στενών συγγενικών τους προσώπων τεράστιες εκτάσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών και έναντι ποιου ενοικίου.
• Κατά πόσο οι ελεγχόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι και σύμβουλοι είναι δικαιούχοι τουρκοκυπριακών περιουσιών, και εάν ναι, πώς έγινε η επιλογή των συγκεκριμένων τουρκοκυπριακών περιουσιών και ποιοι χειρίστηκαν την εξέταση των αιτήσεών τους.
• Αν είχαν οποιαδήποτε εμπλοκή οι ελεγχόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι και σύμβουλοι στην εξέταση των αιτήσεών τους ή και των συγγενών τους για εξασφάλιση τουρκοκυπριακής περιουσίας.
Περιπτώσεις που κίνησαν υποψίες
Μεταξύ άλλων, κάτω από το μικροσκόπιο των ανακριτών του ΤΑΕ Αρχηγείου Αστυνομίας βρίσκονται οι ακόλουθες περιπτώσεις υπαλλήλων της Υπηρεσίας Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και μελών συμβουλευτικών επιτροπών:
*Δημόσιος υπάλληλος έχει στην κατοχή του τουρκοκυπριακή κατοικία στην Πάφο από το 1985 ενώ είναι κάτοχος τουρκοκυπριακής γεωργικής γης στην Πάφο έκτασης που φτάνει σχεδόν το ένα εκατομμύριο τ.μ. Η σύζυγός του κατέχει από το 2009 τουρκοκυπριακό ακίνητο, ο γιος του κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 2008 ενώ η κόρη του εξασφάλισε τουρκοκυπριακή κατοικία το 2019.
*Τέσσερα μέλη της οικογένειας δημόσιου υπάλληλου βρέθηκαν να έχουν στην κατοχή τους από ένα τουρκοκυπριακό σπίτι. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι η μητέρα του εν λόγω δημοσίου υπαλλήλου κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 1984, ο πατέρας του κατέχει τουρκοκυπριακή εξοχική κατοικία από το 1995, η αδελφή του κατέχει τουρκοκυπριακή οικία από το 2016 και η σύζυγος του αδελφού του κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 2014. Επίσης, ο ίδιος μαζί με μέλη της οικογένειάς του συνέστησαν εταιρεία και διαχειρίζονται από το 2005 τουρκοκυπριακή γεωργική γη.
*Στο όνομα του συζύγου δημόσιας υπαλλήλου εντοπίστηκαν μεγάλες εκτάσεις τουρκοκυπριακής γεωργικής γης από το 1995, η οποία, αυξήθηκε ακόμη περισσότερο το 2018. Επίσης, ο γιος της είναι κάτοχος τουρκοκυπριακού καταστήματος από το 2018.
*Μέλος συμβουλευτικής επιτροπής που εισηγείται στον υπουργό Εσωτερικών (Κηδεμόνας τ/κ περιουσιών) τη μίσθωση τουρκοκυπριακών περιουσιών, διαπιστώθηκε ότι κατέχει τουρκοκυπριακό υποστατικό όπως και ο αδελφός του ενώ ο πατέρας του είναι κάτοχος τουρκοκυπριακής γεωργικής γης συνολικής έκτασης 90.000 τ.μ.
*Ο γιος μέλους συμβουλευτικής επιτροπής βρέθηκε με τουρκοκυπριακό υποστατικό (επαγγελματικό χώρο) συνολικού εμβαδού 1.800 τ.μ.
Έρευνα και για κρατικές επιδοτήσεις
Έρευνα σε σχέση με την υπόθεση διεξάγει και η Ελεγκτική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, η οποία, διεύρυνε το πεδίο ελέγχου της προκειμένου να διαπιστώσει κατά πόσο εμπλεκόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι και συγγενείς τους, που πέρασαν στην κυριότητά τους χιλιάδες εκτάσεις τουρκοκυπριακής γεωργικής γης, λαμβάνουν εδώ και χρόνια χιλιάδες ευρώ από τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ) υπό μορφή εκταρικών επιδοτήσεων. Παράλληλα, η Ελεγκτική Υπηρεσία εμβάθυνε περισσότερο την έρευνά της, θέτοντας κάτω από το μικροσκόπιο της 34 συμβάσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών με σκοπό να διαπιστώσει, μεταξύ άλλων, πώς αξιοποιούνται οι τουρκοκυπριακές περιουσίες που έχουν στην κατοχή τους οι εμπλεκόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι και σύμβουλοι και ειδικότερα κατά πόσο υπενοικιάζονται και εάν αυτά τα έσοδα δηλώνονται στις φορολογικές τους δηλώσεις.
Τρία άμεσα μέτρα από Ιωάννου
Μέχρι να καταστεί δυνατή η συνολική αναθεώρηση του πλαισίου διαχείρισης των τουρκοκυπριακών περιουσιών με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιοκρατίας, δοθήκαν οδηγίες από τον υπουργό Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνο Ιωάννου να ληφθούν, σε πρώτη φάση, τα ακόλουθα μεσοπρόθεσμα μέτρα που αναμένεται να συμβάλουν στην άμεση αντιμετώπιση εμφανών φαινομένων κακοδιαχείρισης:
• Σύσταση Κλιμακίου Εσωτερικού Ελέγχου για εξέταση των συμβάσεων μίσθωσης τουρκοκυπριακών περιουσιών - καταστημάτων που παραχωρήθηκαν για εμπορικούς σκοπούς. Το εν λόγω μέτρο προβλέπει τη διενέργεια επιτόπιων επισκέψεων σε εμπορικά ακίνητα σε όλες τις επαρχίες για έλεγχο περιπτώσεων κακοδιαχείρισης και καταγραφής τυχόν ατασθαλιών υπεκμίσθωσης ή και άλλων παρατυπιών.
• Ετοιμασία καταλόγου με όλα τα γεωργικά τεμάχια, ο οποίος θα υποβληθεί στον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ) προκειμένου να διενεργηθεί έλεγχος για να διαπιστωθεί κατά πόσο οι τουρκοκυπριακές περιουσίες για γεωργική απασχόληση δηλώνονται από δικαιούχους ή υπάρχουν φαινόμενα παράνομης υπεκμίσθωσης.
• Αγορά υπηρεσιών από ιδιώτες χωρομέτρες ή και εκτιμητές για διεξαγωγή εργασιών όπως χωρομετρήσεις, καθορισμός εμβαδών και ενοικίων, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη συνομολόγηση νέων συμβολαίων ή και εξορθολογισμό όλων των υφιστάμενων συμβολαίων μίσθωσης.
Οι τουρκοκυπριακές περιουσίες σε αριθμούς
Έκταση: Η ολική έκταση των τουρκοκυπριακών περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές ανέρχεται στα 609.110.086 τ.μ. και αποτελεί το 10,14% της έκτασης γης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αριθμός συμβάσεων: Βρίσκονται σε εξέλιξη 20.621 συμβάσεις μίσθωσης τουρκοκυπριακών περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές.
Αξία: Βάσει της αξίας γενικής εκτίμησης Κτηματολογίου του 2018, η αξία των τουρκοκυπριακών περιουσιών συνεκτιμάται περίπου σε €6,1 δισ. Παρ' όλα αυτά, το συνολικό ετήσιο ενοίκιο των τουρκοκυπριακών περιουσιών για το έτος 2021 ανήλθε μόλις στα €5 εκατ. με ένα μέρος του ποσού αυτού να παραμένει ακόμη ανείσπρακτο.
Περιουσίες ανά είδος: Μόνιμες κατοικίες - 23%, εξοχικές κατοικίες - 6%, επαγγελματικά υποστατικά - 14%, γεωργικοί κλήροι - 43% και άλλοι χώροι - 14%.
Περιουσίες ανά κατηγορία μισθωτή: Το 86,5% των τουρκοκυπριακών περιουσιών μισθώνεται σε πρόσφυγες και το υπόλοιπο 13,5% σε δήμους, ημικρατικούς οργανισμούς και μη πρόσφυγες.
