Σύμφωνα με την Άννα Μαραγκού, το 1571 στη νίκη των τότε συνασπισμένων Ευρωπαίων κατά των Οθωμανών στη ναυμαχία της Ναυπάκτου, φώναζαν όλοι «Ricordare Famagosta», δηλαδή… «να θυμάστε την Αμμόχωστο». Κάπως έτσι ξεκίνησε και η δική μας διαδρομή για το Βαρώσι, με την Άννα Μαραγκού να μας εξηγεί πως θα θυμόμαστε σίγουρα την Αμμόχωστο μετά από μία περιήγηση στην πόλη. Και η πραγματικότητα είναι εκεί, ποιος μπορεί να ξεχάσει ή να ξεγράψει μία πόλη σαν την Αμμόχωστο; Tόσα χρόνια μετά, γενιές ολόκληρες Κυπρίων που δεν έζησαν το Βαρώσι στις μεγάλες του δόξες, περπατώντας τη «Δημοκρατίας» και την «Κέννεντυ» παίρνουν λίγη από την αύρα της εποχής.
Η Ένωση Συντακτών Κύπρου ανέλαβε μια εξαιρετικά σημαντική πρωτοβουλία. Η οργανωμένη επίσκεψη ομάδας 32 δημοσιογράφων από κυπριακά μέσα ενημέρωσης στην Αμμόχωστο, μπορώ να πω ότι άργησε. Σίγουρα πολλοί από εμάς είχαμε ξαναπάει, είτε για τις ανάγκες ενός ρεπορτάζ είτε για ιδιωτικούς λόγους, όμως οργανωμένη επίσκεψη τόσων πολλών δημοσιογράφων για πρώτη φορά γινόταν. Όπως εξήγησε και ο πρόεδρος της ΕΣΚ Γιώργος Φράγκος, είναι πολύ σημαντικό ο δημοσιογράφος να έχει ιδία άποψη για όσα μεταφέρει ή σχολιάζει για να μην γίνονται λάθη. Όταν μάλιστα η επίσκεψη γίνεται με τη συνοδεία δύο σημαντικών Αμμοχωστιανών, της Άννας Μαραγκού και του Χριστάκη Νικήτα, τότε η «βόλτα» στην περίκλειστη πόλη αποκτά «προστιθέμενη αξία».
Με το που μπαίνεις στην περίκλειστη πόλη, η πρώτη αντίδραση είναι σχεδόν για όλους η ίδια. Χαζεύοντας τα κτήρια δεξιά και αριστερά του δρόμου δεν μπορείς να μην προσπαθήσεις να φανταστείς πώς ήταν αυτή η πόλη όταν είχε ζωή ή πώς θα ήταν σήμερα. Περπατώντας πιο κάτω προς την παραλία βλέπεις τη χρυσή αμμουδιά μπροστά σου, ακούγοντας για τις διάφορες διασημότητες που βρέθηκαν ή ζούσαν εκείνη την εποχή στην Αμμόχωστο. Από τους ABBA και την πρώτη τους κοινή συναυλία στο Βαρώσι μέχρι τον περίφημο Δον Κιχώτη που μισοφαίνεται από το παράθυρο του σπιτιού του Πολ Γεωργίου. Βλέπεις τα ξακουστά ξενοδοχεία της Αμμοχώστου, που για τη νεότερη γενιά είναι χαραγμένα στη μνήμη μας με τις συγκλονιστικές εικόνες των βομβαρδισμών στην εισβολή.
«Οι ρίζες μου»
Όσο προχωράς πιο μέσα στην πόλη, στην οδό Δημοκρατίας καταλαβαίνεις ακόμα περισσότερα. Έξω από το εμβληματικό κτήριο του «Λυκείου Ελληνίδων» ξεχωρίζουν στον τοίχο οι επιγραφές συνθημάτων, δείγμα της κυπριακής τραγωδίας. Η οδός «Δημοκρατίας» που βαφτίστηκε σε «οδό Ενώσεως», τα συνθήματα για τον Διγενή και τον Μακάριο», τα ίδια ακριβώς επαναλαμβάνονται και σε άλλα σημεία πιο πέρα. «Οι Τούρκοι είναι πολύ προσεκτικοί, έχουν ανοίξει μόνο μερικούς δρόμους και κάποια δημόσια κτήρια», εξηγεί η κυρία Μαραγκού, συμπληρώνοντας πως στις ιδιωτικές περιουσίες δεν έχουν αγγίξει καθόλου. Δίπλα μας, Τούρκοι «ξεναγοί» μεταφέρουν σε επισκέπτες το δικό τους αφήγημα, μεταφέροντας την τούρκικη προπαγάνδα στους χιλιάδες τουρίστες που πάνε καθημερινά στο Βαρώσι. Φτάνοντας στο σταυροδρόμι με την οδό «Ανεξαρτησίας» έχουν προσθέσει δύο μεγάλες πινακίδες. Παρουσιάζουν «τίτλους ιδιοκτησίας» και άλλα «τεκμήρια» για να ενισχύσουν το τουρκικό αφήγημα για την «πόλη φάντασμα». Οι δύο αυτές πινακίδες προστέθηκαν σχετικά πρόσφατα, παλαιότερα δεν υπήρχαν.
Στον δρόμο για την παραλιακή λεωφόρο Κέννεντυ οι περισσότεροι κουραστήκαμε, ο Χριστάκης Νικήτα και η Άννα Μαραγκού κάθε άλλο, κάθε φορά που περπατούν στην πόλη τους νιώθουν ακούραστοι. «Νιώθω τα πόδια μου να ενώνονται με τες ρίζες μου», απαντά ο κ. Νικήτα. Τα μεγάλα πεζοδρόμια της Κέννεντυ ξεχωρίζουν, σε άλλες πόλεις ακόμα και σήμερα τέτοια πεζοδρόμια δεν υπάρχουν. Λίγο πιο πέρα η Άννα Μαραγκού μας δείχνει το σπίτι της που εφάπτεται της παραλίας, αλλά η ίδια δεν μπορεί να φτάσει εκεί αφού είναι περιφραγμένα. Σιγά-σιγά η Κέννεντυ κόβεται στη μέση από τα κτήρια που χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια ο τουρκικός στρατός. Στο τέρμα της Κέννεντυ, όταν αντικρίζεις ξανά την παραλία της Αμμοχώστου με την υπέροχη χρυσή αμμουδιά, είναι περίπου κάτι σαν λύτρωση. Όμως, βλέποντας δεξιά και αριστερά «αστυνομικούς», επανέρχεσαι στην πραγματικότητα. Δυστυχώς, εκείνο το κλισέ πλέον ότι «το κυπριακό θα κλείσει όταν χαθεί η Αμμόχωστος», το βλέπεις μπροστά στα μάτια σου να γίνεται πραγματικότητα.
Λίγο πριν την επιστροφή, εκατοντάδες μέτρα από το οδόφραγμα Δερύνειας είδαμε και που ο Ερντογάν θα κτίσει τις 1.192 κοινωνικές κατοικίες. Άλλο ένα τετελεσμένο, μαχαιριά στην καρδιά του κάθε Αμμοχωστιανού.
