Μέσα σε 10 χρόνια η Κυπριακή Δημοκρατία θα έχει δαπανήσει μόλις 18 εκατ. ευρώ για τη μείωση της ζήτησης ενέργειας (ηλεκτρισμός και πετρέλαιο) σε κυβερνητικά κτήρια σε όλες τις επαρχίες. Πλέον, με τις υποχρεώσεις της έναντι στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, η Κυπριακή Δημοκρατία προωθεί για την προγραμματική περίοδο 2021-2027 ενεργειακές αναβαθμίσεις σε επτά δημόσια κτήρια, με συνολικό προϋπολογισμό €45.000.000. Για τον σκοπό αυτό το Τμήμα Δημοσίων Έργων έχει συστήσει Ομάδα Εργασίας σε συνεργασία με το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών, η οποία ήδη εργάζεται για την προώθηση και υλοποίηση επτά έργων. Σύμφωνα με το Υπουργείο Μεταφορών, οι αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης των δημοσίων κτηρίων επιτυγχάνεται μέσα από τα διαρθρωτικά ταμεία, μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας, μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς και μέσω των συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης (ΣΕΑ) με τη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ)
Τα 45 εκατ. ευρώ
Για την προγραμματική περίοδο 2021-2027 η κυβέρνηση προωθεί ενεργειακές αναβαθμίσεις σε επτά δημόσια κτίρια, με συνολικό προϋπολογισμό €45.000.000.
- Ενεργειακή Αναβάθμιση Κτηρίου Ελεγκτικής Υπηρεσίας 3.500 τ.μ. Ενεργειακή Κατηγορία Ε, Έτος Ανέγερσης 2007, με κόστος €6,4 εκατ. +ΦΠΑ
- Ενεργειακή Αναβάθμιση Υπουργείου Οικονομικών, (ΓΓΓΔ) κτηρίων ΕΔΥ (Ε) και ΓΔΕΠΣΑ (Δ), Έτος Ανέγερσης 1999 (42.000 τ.μ.) €15,0 εκατ. +ΦΠΑ
- Ενεργειακή Αναβάθμιση Ανωτάτου Δικαστηρίου 12.200 τ.μ. Ενεργειακή Κατηγορία Ε, Έτος Ανέγερσης 2005, με κόστος €12,0 εκατ. περίπου
- Ενεργειακή Αναβάθμιση Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού 5.000 τ.μ. Ενεργειακή Κατηγορία Ζ, Έτος Ανέγερσης 2005, με κόστος €5,0 εκατ. περίπου
- Ενεργειακή Αναβάθμιση Υπουργείου Εξωτερικών 6.700 τ.μ. Ενεργειακή Κατηγορία Δ, Έτος Ανέγερσης 1995, με κόστος €6,0 εκατ. περίπου
- Ενεργειακή Αναβάθμιση αστυνομικού σταθμού Αραδίππου με κόστος €0,6 εκατ.
- Ενεργειακή Αναβάθμιση Κεντρικού Εργαστηρίου ΤΔΕ 1500 τ. μ., Έτος Ανέγερσης 1985, με κόστος €2 εκατ. Για το συγκεκριμένο θα προηγηθεί μελέτη στατικής επάρκειας.
Η συμφωνία «Α0»
Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να προσθέσουν μια νέα κατηγορία «Α0» στα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης που θα αντιστοιχεί σε κτήρια μηδενικών εκπομπών. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα μπορούν να προσθέσουν μια νέα κατηγορία «Α+» που θα αντιστοιχεί σε κτήρια τα οποία, εκτός από κτήρια μηδενικών εκπομπών, θα μπορούν να συνεισφέρουν επιτόπου ανανεώσιμη ενέργεια στο ενεργειακό δίκτυο. Η συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών προβλέπει πως από το 2028, τα νέα κτίρια που ανήκουν σε δημόσιους φορείς θα είναι κτήρια μηδενικών εκπομπών και από το 2030 όλα τα νέα κτήρια θα είναι μηδενικών εκπομπών. Από τον κανόνα θα εξαιρούνται μόνο ιστορικά κτήρια, χώροι λατρείας και κτήρια που χρησιμοποιούνται για αμυντικούς σκοπούς. Πρόσθετα, τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι θα καθορίσουν απαιτήσεις που διασφαλίζουν ότι όλα τα νέα κτήρια θα σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να βελτιστοποιούν τις δυνατότητες παραγωγής ηλιακής ενέργειας. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να αναπτύξουν κατάλληλες εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας:
- έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, σε όλα τα νέα δημόσια και μη οικιστικά κτήρια με ωφέλιμη επιφάνεια άνω των 250 m2
- έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, σε όλα τα υφιστάμενα δημόσια και μη οικιστικά κτήρια που υποβάλλονται σε μεγάλη ή βαθιά ανακαίνιση με ωφέλιμο εμβαδόν άνω των 400 m2- και
- έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, σε όλα τα νέα κτήρια κατοικιών.
Σύμφωνα με απάντηση του υπουργού Μεταφορών, Αλέξη Βαφεάδη, σε ερώτηση του προέδρου και βουλευτή των Οικολόγων Χαράλαμπου Θεοπέμπτου σε σχέση με τις ενέργειες που γίνονται από το κράτος, τον Μάιο 2013 συστάθηκε Ομάδα Εργασίας υπό τον συντονισμό του Τμήματος Δημοσίων Έργων, με σκοπό την ετοιμασία Σχεδίου Δράσης για την ετοιμασία Προγράμματος Ενεργειακής Απόδοσης σε Δημόσια Κτήρια. Στην ομάδα συμμετέχουν εκτός από το Τμήμα Δημοσίων Έργων (Τομέας Κτηρίων ως Συντονιστής), το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών, η Διεύθυνση Ελέγχου και η Υπηρεσία Ενέργειας του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού. Η πιο πάνω Ομάδα Εργασίας σήμερα χειρίζεται και προωθεί τις διάφορες δράσεις που αφορούν την ενεργειακή απόδοση των δημοσίων κτηρίων, με στόχο η χώρα μας να εναρμονιστεί με το άρθρο 5 της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ για εξοικονόμηση ενέργειας ετησίως (3,316 GWh) και την εφαρμογή του άρθρου 14 των περί Ενεργειακής Απόδοσης Νόμων του 2009 μέχρι 2015.
Μέσω διαρθρωτικών
Στα πλαίσια των δαρθρωτικών ταμείων 2014-2020 έχουν ολοκληρωθεί τα ακόλουθα έργα:
Ενεργειακή Αναβάθμιση Κυβερνητικών Γραφείων Πάφου 11.000 τ.μ. Ενεργειακή Κατηγορία μετά την αναβάθμιση Β+ από Ζ, Η και Ε. Το έργο έχει ολοκληρωθεί το 2021. Ποσό συμβολαίου: €6.690.000,00 συν ΦΠΑ. Ενεργειακή Αναβάθμιση Κτηρίου Επιτρόπων 1.800 τ.μ., Ενεργειακή Κατηγορία Β+ μετά την αναβάθμιση από Δ. Το έργο έχει ολοκληρωθεί εντός του 2022. Ποσό συμβολαίου: €1.299.000,00 συν ΦΠΑ. Ενεργειακή Αναβάθμιση Κεντρικών Γραφείων και Επαρχιακού Μηχ. Λευκωσίας Τμήματος Δημοσίων Έργων, 7.000 τ.μ. Ενεργειακή Κατηγορία Α μετά την αναβάθμιση από Ζ. Το έργο είναι υπό εξέλιξη. Ποσό €7.426.000,00 συν ΦΠΑ.
Ευρωπαϊκά προγράμματα
Το Τμήμα Δημοσίων Έργων έχει υλοποιήσει δύο έργα με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ύψους €1.600.000, από το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρου, 2007-2013, «Βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη σε Περιφερειακό, Διαπεριφερειακό και Διασυνοριακό Επίπεδο» - «ΕΝΕΡΓΕΙΝ». Τα έργα αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση της Υπηρεσίας Εμπορίου και του κτηρίου Νομοθεσίας του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών. Επιπρόσθετα, στα ίδια πλαίσια το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών έχει υλοποιήσει ενεργειακές στοχευμένες παρεμβάσεις στο κτήριο της Βουλής και στο κτήριο του Υπουργείου Εργασίας. Το έργο έχει ολοκληρωθεί το 2015. Επιπρόσθετα, το Τμήμα Δημοσίων Έργων προωθεί την ενεργειακή αναβάθμιση του Προεδρικού Μεγάρου στα πλαίσια του Διασυνοριακού Προγράμματος Ελλάδα-Κύπρος lnterreg V-Α 2014-2020. Το έργο θα ολοκληρωθεί εντός του 2023, με συνολικό προσυπολογιζόμενο κόστος €1.409.658,00 συν ΦΠΑ.
Σύμπραξη Δημοσίου και ιδιωτών
Τα Συμβόλαια Ενεργειακής Απόδοσης συνάπτονται μεταξύ του Δημόσιου και ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος καταβάλλει το κόστος της επένδυσης για την εφαρμογή μέτρων ενεργειακής αναβάθμισης και το ανακτά σταδιακά από το κράτος από τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν από την ενεργειακή αναβάθμιση. Όσον αφορά τη δράση αυτή, το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών είχε ετοιμάσει πρότυπα έγγραφα τα οποία τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση. Είχε προκηρυχθεί διαγωνισμός για τον οδικό φωτισμό, αλλά δυστυχώς δεν υπήρξε κανένα ενδιαφέρον. Ως εκ τούτου, θα επανεξεταστεί το όλο θέμα από την Ομάδα Εργασίας με σκοπό την προκήρυξη νέων διαγωνισμών.
Από τον κρατικό προϋπολογισμό
Η μέθοδος αυτή αποτελεί συνήθη πρακτική κατά την οποία το Τμήμα Δημοσίων Έργων και το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τα αιτήματα που λαμβάνει από Υπουργεία/Υπηρεσίες/Τμήματα, διεξάγει ελέγχους, προμελέτες και ετοιμάζει συστάσεις καθώς και εκτίμηση κόστους για υλοποίηση των έργων μέσω του κρατικού προϋπολογισμού. Περαιτέρω, όλα τα νέα κυβερνητικά κτήρια που προωθούνται μετά την έκδοση του σχετικού Διατάγματος ΚΔΠ 121/2020 τον Ιούλιο 2020 είναι σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης, σύμφωνα με το άρθρο 5Α του περί Ρύθμισης της Ενεργειακής Απόδοσης των Κτηρίων Νόμου Ν.142(I)2006.
