«Στο ίδιο έργο θεατές» με τις τιμές στα ράφια: Αυξάνονται αντί να μειώνονται μετά την εφαρμογή μηδενικού ΦΠΑ, καταγγέλλει ο Σύνδεσμος Καταναλωτών

Με αυξήσεις τιμών πριν από την εφαρμογή του μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ, περιορισμένες μειώσεις τις πρώτες ημέρες και νέες ανατιμήσεις σε ορισμένα προϊόντα συνοδεύτηκε, σύμφωνα με τον Κυπριακό Σύνδεσμο Καταναλωτών, η εφαρμογή του κυβερνητικού μέτρου για αντιμετώπιση της ακρίβειας.

Σε ανακοίνωσή του με τίτλο «Στο ίδιο έργο θεατές», ο Σύνδεσμος αμφισβητεί την εκτίμηση της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή ότι η εφαρμογή του μέτρου κύλησε ομαλά, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της καθημερινής παρακολούθησης των τιμών από τις 30 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 17 Οκτωβρίου 2026.

Η παρακολούθηση βασίστηκε στις τιμές 49 υπεραγορών που συμμετέχουν στην πλατφόρμα «e-kalathi», καθώς και στην επεξεργασία των στοιχείων που καταγράφονται στη δωρεάν ιδιωτική εφαρμογή «Smart kalathi».

Αυξήσεις έως επτά σεντ πριν από τον μηδενισμό του ΦΠΑ

Ο μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ σε πέντε επιπρόσθετες κατηγορίες βασικών προϊόντων ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών στις 30 Σεπτεμβρίου, με ημερομηνία εφαρμογής τη 12η Οκτωβρίου.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κυπριακό Σύνδεσμο Καταναλωτών, στο διάστημα από την ανακοίνωση του μέτρου μέχρι τις 11 Οκτωβρίου καταγράφηκαν αυξήσεις στις μέσες τιμές οκτώ προϊόντων, που κυμάνθηκαν από ένα έως επτά σεντ.

Την πρώτη ημέρα εφαρμογής, στις 12 Οκτωβρίου, η μέση μείωση που κατέγραψε ο Σύνδεσμος ήταν μόλις 3,76%.

Στις 13 Οκτωβρίου το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 4,3%, ενώ στις 14 Οκτωβρίου έφτασε το 4,5%.

Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι οι μειώσεις αυτές υπολείπονταν του αναμενόμενου οφέλους από την κατάργηση του συντελεστή 5%.

Επιπρόσθετα, τρεις ημέρες μετά την έναρξη εφαρμογής του μέτρου, εντοπίστηκαν τρία προϊόντα των οποίων η μέση τιμή είχε αυξηθεί κατά δύο έως τέσσερα σεντ.

Τι έδειξαν τα στοιχεία της ίδιας της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή

Η αντιπαράθεση αφορά και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων από την αρμόδια κρατική υπηρεσία.

Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή δήλωσε την επομένη της εφαρμογής του μέτρου ότι όλα κύλησαν ομαλά.

Ακολούθως, στις 15 Οκτωβρίου, εξέδωσε γραπτή ανακοίνωση, αναφέροντας ότι ο μηδενικός συντελεστής εφαρμόστηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό και δημοσιοποιώντας πίνακα με τις τιμές που είχε καταγράψει.

Ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών προχώρησε σε δική του επεξεργασία των συγκεκριμένων στοιχείων και υποστηρίζει ότι προκύπτει διαφορετική εικόνα.

Ειδικότερα, επισημαίνει ότι οι τιμές του πίνακα είχαν καταγραφεί στις 7 και 14 Οκτωβρίου, δηλαδή επτά ημέρες μετά την εξαγγελία του μέτρου και τρεις ημέρες μετά την εφαρμογή του.

Από τις δέκα υπεραγορές που περιλαμβάνονταν στον πίνακα, οι τέσσερις παρουσίαζαν, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, μικρή ή μεγάλη απόκλιση από την πλήρη εφαρμογή της μείωσης.

Παράλληλα, διαπιστώθηκαν αυξήσεις στις τιμές τριών προϊόντων μετά την εφαρμογή του μέτρου, ενώ σε δύο υπεραγορές δεν καταγράφηκε καμία μείωση στις τιμές αρτοποιητικών προϊόντων, παρά το γεγονός ότι είχαν παρέλθει τρεις ημέρες από την έναρξη ισχύος του μηδενικού ΦΠΑ.

«Όλα κυλούν ομαλά» – Αιχμές κατά της κρατικής υπηρεσίας

Με βάση τα ευρήματά του, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών διερωτάται κατά πόσον η διαπίστωση της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή ότι το μέτρο εφαρμόστηκε ομαλά αντανακλά την πραγματική εικόνα της αγοράς.

Μάλιστα, αφήνει αιχμές για τη γενικότερη πρακτική της Υπηρεσίας, υποστηρίζοντας ότι παρόμοιες διαβεβαιώσεις δίνονται επανειλημμένα τόσο για τις τιμές των καυσίμων όσο και για τις τιμές των καταναλωτικών προϊόντων.

Ο Σύνδεσμος καταλογίζει επίσης στα Υπουργεία Οικονομικών και Ενέργειας ανεπαρκή ανταπόκριση στις επανειλημμένες εκκλήσεις του να διασφαλιστεί ότι η οικονομική στήριξη που προορίζεται για τους καταναλωτές φτάνει σε αυτούς στο σύνολό της.

Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για «αδράνεια και αδιαφορία των Υπουργείων», ενώ ο Σύνδεσμος καταλήγει ότι η αρμόδια αρχή για την προστασία του καταναλωτή αποδεικνύεται, για ακόμη μία φορά, «κατώτερη των περιστάσεων και των προσδοκιών των καταναλωτών».

Δεν διαπιστώνεται παράβαση του νόμου

Παρά την έντονη κριτική, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών διευκρινίζει ότι οι αυξήσεις τιμών που καταγράφηκαν δεν συνιστούν από μόνες τους παρανομία.

Όπως επισημαίνει, κάθε πωλητής έχει τη δυνατότητα να αυξάνει τις τιμές των προϊόντων του κατά την κρίση του.

Το ζήτημα που εγείρει ο Σύνδεσμος δεν αφορά, συνεπώς, τη διαπίστωση συγκεκριμένης παράβασης, αλλά το κατά πόσον το οικονομικό όφελος από τον μηδενισμό του ΦΠΑ μεταφέρεται πραγματικά και πλήρως στους καταναλωτές.

Με τον Σύνδεσμο να αμφισβητεί τα συμπεράσματα της κρατικής υπηρεσίας, επανέρχεται στο προσκήνιο η αποτελεσματικότητα των μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και η ανάγκη ουσιαστικής παρακολούθησης των τιμών στην αγορά.