Αν χάσουμε τις κοινότητες, θα χάσουμε την Κύπρο

«Μακάρι να είχαμε μία στρατηγική για τις ορεινές κοινότητες και πριν 20 χρόνια». Με αυτή τη φράση, ο επίτροπος Ανάπτυξης Ορεινών Κοινοτήτων, Χαράλαμπος Χριστοφίνας, περιγράφει ουσιαστικά το μέγεθος του προβλήματος που επιχειρεί σήμερα να αντιμετωπίσει η Εθνική Στρατηγική για την ορεινή Κύπρο. Η πληθυσμιακή αποψίλωση, η γήρανση, οι δυσκολίες πρόσβασης, οι περιορισμένες υπηρεσίες υγείας, οι εκπαιδευτικές επιλογές των παιδιών, η στέγαση και η δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας συνθέτουν ένα πλέγμα προβλημάτων που συσσωρεύτηκαν για δεκαετίες. Ο ίδιος δεν αποφεύγει την παραδοχή ότι η πολιτεία καθυστέρησε. «Η αλήθεια είναι ότι ως κράτος αργήσαμε. Ιδίως σε μικρές κοινότητες, πλέον μιλάμε για αποψίλωση πληθυσμού, μιλάμε για κυρίως γερασμένο πληθυσμό», αναφέρει.

Όπως εξηγεί, η σημερινή Στρατηγική δεν αποτελεί ένα στατικό σχέδιο. Αλλά ένα πλαίσιο το οποίο ανανεώνεται συνεχώς, έχοντας διαμορφωθεί με τη συμμετοχή και των ίδιων των κοινοτήτων. Οι ρίζες της προσπάθειας φτάνουν πίσω στο 2016. Ο κ. Χριστοφίνας αναφέρεται στον ρόλο του Γιάννη Παπαδούρη, πρώην κοινοτάρχη Καλοπαναγιώτη και επιτρόπου Ορεινών, και στην αρχική προσπάθεια που ξεκίνησε σε τοπικό επίπεδο, προτού διευρυνθεί στη Μαραθάσα και στη συνέχεια σε ολόκληρο το Τρόοδος.

Το σκεπτικό ήταν ότι μια μεμονωμένη παρέμβαση σε ένα χωριό δεν θα μπορούσε να αποδώσει χωρίς έναν ευρύτερο περιφερειακό σχεδιασμό.

380 δράσεις με ορίζοντα το 2035

Σήμερα η στρατηγική αριθμεί περίπου 380 δράσεις και, όπως εξηγεί ο επίτροπος, αγγίζει οριζόντια σχεδόν κάθε τομέα στον οποίο μπορεί να υπάρξει κρατική παρέμβαση για τις ορεινές κοινότητες. Η αρχική κοστολόγηση είχε ανέλθει περίπου στα €680 εκατ., ποσό που, όπως διευκρινίζει, δεν μπορεί να θεωρείται σήμερα δεδομένο, ούτε μπορεί να βγει από την τσέπη του κράτους μέσα σε ένα χρόνο. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που ο σχεδιασμός έχει μακροπρόθεσμο ορίζοντα, αγγίζοντας το 2035, αναφέρει.

Το κρίσιμο, κατά τον ίδιο, είναι κάθε κυβέρνηση να ιεραρχεί τις παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη και τις δυνατότητες των δημόσιων οικονομικών, αλλά «και αυτό που θα δημιουργήσει πρώτιστα τις προϋποθέσεις για επιστροφή. Να δώσεις σημαντική βαρύτητα εκεί που πρέπει, να βάλεις προτεραιότητες».

Η στρατηγική καλύπτει 160 κοινότητες σε τέσσερις επαρχίες και, σύμφωνα με τον επίτροπο, έχει επεκταθεί με κυβερνητική απόφαση και σε περιοχές της Λάρνακας και της Πάφου, καθώς και σε επιπλέον κοινότητες της Λεμεσού. Από τις 160 κοινότητες, οι 157 είναι ενεργές, ενώ τρεις δεν διαθέτουν κατοίκους, μεταξύ αυτών και η Τρόζενα, που έγινε γνωστή πρόσφατα λόγω του Ισραηλινού επενδυτή.

Προτεραιότητα σε τρεις άξονες

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίνα, επέλεξε να ιεραρχήσει τρεις τομείς που θεωρούνται απαραίτητοι για να μπορέσει μια οικογένεια να παραμείνει σε μια ορεινή περιοχή: Την υγεία, την παιδεία και την οδική σύνδεση. «Με αυτούς τους τρεις άξονες ξεκινάμε να χτίζουμε ουσιαστικά μια νέα προοπτική», αναφέρει. Η λογική, όπως εξηγεί, είναι να δημιουργηθούν πρώτα οι βασικές υποδομές που θα επιτρέψουν στη συνέχεια να αναπτυχθούν και οι υπόλοιπες δραστηριότητες.

Την ίδια ώρα, πάντως, υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει να εγκαταλείπονται οι μικρότερες παρεμβάσεις, οι οποίες μπορεί να μην έχουν το μέγεθος ενός αυτοκινητοδρόμου ή ενός νοσοκομείου, αλλά επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων.

Αυτοκινητόδρομος Λευκωσίας–Τρόοδους

Το οδικό δίκτυο βρίσκεται ψηλά στις προτεραιότητες, καθώς η απόσταση από τα αστικά κέντρα και ο χρόνος μετακίνησης επηρεάζουν τόσο την καθημερινότητα των κατοίκων, όσο και τις προοπτικές οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης.

Μετά την ολοκλήρωση του τμήματος Αστρομερίτη–Ευρύχου, που δόθηκε κι επισήμως στην κυκλοφορία πριν από πέντε μήνες, προκηρύχθηκε τέλη Αυγούστου και το έργο μελέτης και κατασκευής του ενδιάμεσου τμήματος που υπολείπεται για να ολοκληρωθεί ο νέος αυτοκινητόδρομος Λευκωσίας–Τροόδους. Πρόκειται για το τμήμα Δένειας–Ακακίου–Αστρομερίτη, τεσσάρων λωρίδων, συνολικού μήκους 18 χλμ. Καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών είναι η 18η Δεκεμβρίου και η διάρκεια υλοποίησης οι 54 μήνες. Θα απαιτηθούν, δηλαδή, 4,5 χρόνια μέχρι την ολοκλήρωση, που σημαίνει πως ο δρόμος, δεδομένου ότι η έναρξη εργασιών προγραμματίζεται μέσα του 2027, θα πρέπει να παραδοθεί αρχές 2032. Το εκτιμώμενο κόστος αγγίζει τα €138 εκατ.

Άλλοι δρόμοι που οδηγούν στο Τρόοδος

- Για τον δρόμο Λευκωσίας–Παλαιχωρίου, ο επίτροπος αναφέρει ότι η υπό εξέλιξη φάση βρίσκεται «σχεδόν προς το τέλος». Αναμένεται η σύνδεση του τμήματος αυτού με τον περιμετρικό της Λευκωσίας για να εξυπηρετεί καλύτερα τους κατοίκους της ορεινής.

- Διαφορετικές δυσκολίες παρουσιάζει ο δρόμος Λεμεσού–Αγρού. Σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίνα, έχει ολοκληρωθεί μελέτη για σημαντικό μέρος του δρόμου, η οποία χρειάστηκε 24 μήνες. Το έργο παρουσιάζει αυξημένο βαθμό δυσκολίας, λόγω της μορφολογίας της περιοχής και των προβλημάτων ασφάλειας. «Δεν είναι πολλά χιλιόμετρα», αλλά, εξηγεί, τα εδαφικά χαρακτηριστικά ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και σε αλλαγή της όδευσης σε συγκεκριμένα σημεία καθώς πρόκειται για επικίνδυνο μέρος του δρόμου με κατολισθήσεις. 

- Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στον άξονα Λεμεσού–Σαϊττά. Η πρώτη φάση έφθασε μέχρι την Παλώδια, ενώ η δεύτερη προβλέπεται να φθάσει μέχρι το Μονάγρι. Ο επίτροπος χαρακτηρίζει το έργο εξαιρετικά σημαντικό για τις περιοχές της Πιτσιλιάς και της Μαραθάσας στην επαρχία Λεμεσού (Πρόδρομος, Λεμύθου κ.λ.π.), επισημαίνοντας πόσο παλιά χρονολογείται η συζήτησή του. «Ξεκίνησε να συζητείται το 1998», σημειώνει.

- Στη Στρατηγική βρίσκεται, επίσης, ο δρόμος Φτερικουδιού–Άλωνας– Πολυστύπου-Χανδριών, η υλοποίηση του οποίου είχε σταματήσει λόγω θεμάτων απαλλοτριώσεων, αλλά, σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίνα, έχει ξεκινήσει ξανά.

Όσο για τον «άγραφο» δρόμο - ο κύριος δρόμος - που διασχίζει τη Βόρεια Μαραθάσα (Καλοπαναγιώτης, Μουτουλλάς, Πεδουλάς), που όπως έθιξαν οι κοινοτάρχες είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα του συμπλέγματος, ο κ. Χριστοφίνας επισημαίνει ότι πρεόκειται για μία χαρακτηριστική περίπτωση, όπου οι κάτοικοι επιχειρούσαν να αξιοποιήσουν χρηματοδοτικά σχέδια, αλλά αντιμετώπισαν αυτό το απρόσμενο πρόβλημα. Η περίπτωση αυτή καταδεικνύει, σύμφωνα με τη συνολική εικόνα που δίνει ο επίτροπος, ότι η ανάπτυξη των ορεινών περιοχών δεν εξαρτάται μόνο από τα μεγάλα έργα, αλλά και από την επίλυση χρόνιων πολεοδομικών και διοικητικών εκκρεμοτήτων.

«Δεν παίζουμε με την υγεία του κόσμου»

Δεύτερος μεγάλος άξονας είναι η υγεία. Ο κ. Χριστοφίνας υπογραμμίζει ότι η συζήτηση για την υγειονομική κάλυψη των ορεινών κοινοτήτων δεν μπορεί να περιορίζεται στο εάν ένα κέντρο υγείας είναι τυπικά ανοικτό. «Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε στο μυαλό του κόσμου πλέον ότι δεν παίζουμε με την υγεία τους», αναφέρει. Όπως εξηγεί, ένα κέντρο που λειτουργεί μόνο με έναν γιατρό και έναν νοσηλευτή δεν αποτελεί κατ' ανάγκην ασφαλέστερη λύση από ένα οργανωμένο σύστημα που μπορεί βρίσκεται λίγο πιο μακριά, αλλά να μπορεί ανταποκριθεί γρήγορα και να μεταφέρει τον ασθενή εκεί όπου μπορεί να λάβει την κατάλληλη περίθαλψη.

Τα κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας, ωστόσο, παραμένουν σημαντικά, κυρίως για τον ηλικιωμένο πληθυσμό που χρειάζεται τακτική πρόσβαση σε γιατρό και συνταγογράφηση. Στις ορεινές περιοχές λειτουργούν, μεταξύ άλλων, αγροτικά υγειονομικά κέντρα στις Πλάτρες, στον Πεδουλά και στην Ευρύχου, ενώ αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται και σε άλλες περιοχές.

Νοσοκομείο Κυπερούντας

Στην κορυφή των παρεμβάσεων στον τομέα της υγείας βρίσκεται το Νοσοκομείο Κυπερούντας. «Εμείς όταν ξεκινήσαμε είχαμε πει ότι πρέπει επιτέλους να ανοικοδομήσουμε το μόνο νοσοκομείο που έχουμε στην ύπαιθρο, το οποίο εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς», αναφέρει ο κ. Χριστοφίνας. Ήδη έχει αναβαθμιστεί το ΤΑΕΠ. Τα στοιχεία που παραθέτει ο επίτροπος είναι ενδεικτικά της αλλαγής στη χρήση του νοσοκομείου. «Ο μέγιστος αριθμός που εξυπηρετούσε το ΤΑΕΠ τα προηγούμενα χρόνια ήταν περίπου 3.500 τον χρόνο. Σήμερα το συγκεκριμένο ΤΑΕΠ έχει ξεπεράσει τις 10.000». Για τον ίδιο, η αύξηση αυτή αποτελεί ένδειξη ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των κατοίκων. «Ο λόγος είναι απλός. Ο κόσμος πλέον το εμπιστεύεται, είναι αναβαθμισμένες οι υπηρεσίες, δεν πάει σε έναν χώρο που δεν νιώθει ασφαλής».

Η γεωγραφική θέση της Κυπερούντας θεωρείται επίσης καθοριστική, καθώς το νοσοκομείο μπορεί να εξυπηρετεί κατοίκους από διαφορετικές περιοχές της ορεινής Κύπρου. Της Σολιάς, της Μαραθάσας, της Πιτσιλιάς και της ορεινής Λεμεσού.

Σημαντική παρέμβαση αποτέλεσε και η Πνευμονολογική Κλινική. Ο επίτροπος σημειώνει ότι η κλινική είχε δημιουργηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση, αλλά δεν είχε λειτουργήσει, με αποτέλεσμα να καταβληθούν προσπάθειες για να τεθεί σε λειτουργία. Παράλληλα, στο νοσοκομείο λειτουργεί σήμερα σύγχρονος ακτινολογικός θάλαμος με αξονικό τομογράφο.

Το μεγάλο επόμενο βήμα αφορά το κεντρικό κτήριο του νοσοκομείου, το οποίο χρονολογείται από τη δεκαετία του 1950. «Είναι απαράδεκτες οι συνθήκες στους θαλάμους ασθενών», δηλώνει ο κ. Χριστοφίνας. Όπως αναφέρει, έχει τεθεί σε τροχιά η συνολική αναβάθμιση του νοσηλευτηρίου, με το κόστος της πρώτης φάσης να υπολογίζεται περίπου στα €5,5 εκατ.

Η καθημερινότητα των ηλικιωμένων

Πέραν της νοσοκομειακής περίθαλψης, ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην κοινωνική φροντίδα. Τα κέντρα φροντίδας και ημερήσιας απασχόλησης αντιμετωπίζονται ως κρίσιμος μηχανισμός για τη στήριξη ενός πληθυσμού, που σε πολλές μικρές κοινότητες είναι κυρίως ηλικιωμένος. Ο κ. Χριστοφίνας αναφέρεται σε δομές που λειτουργούν ήδη σε διάφορες περιοχές, σημειώνοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς να δημιουργούνται κτήρια, αλλά να παρέχονται πραγματικές υπηρεσίες. «Πρέπει να σταματήσουμε να φτιάχνουμε κτήρια που να μένουν κλειστά. Κάναμε μουσεία, ένα σωρό πράγματα, αλλά είναι κλειστά. Δεν είναι επισκέψιμα», αναφέρει. Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των δομών αυτών, σύμφωνα με τον επίτροπο, έχουν παραχωρηθεί 13 οχήματα, ώστε να μπορούν να μεταφέρουν ηλικιωμένους αλλά και να παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας κατ' οίκον.

Πρώτο σημάδι αλλαγής: Τα παιδιά

Για τον κ. Χριστοφίνα, ένα από τα σημαντικότερα κριτήρια για να διαπιστωθεί εάν η στρατηγική έχει πραγματικό αντίκτυπο είναι ο αριθμός των παιδιών. Και υποστηρίζει ότι ήδη υπάρχουν ενδείξεις αλλαγής. «Το μέτρο που βλέπουμε εάν έχει αποτύπωμα η στρατηγική, εγώ σας λέω έχει, γιατί βλέπουμε σιγά-σιγά να αυξάνεται ο πληθυσμός στα νηπιαγωγεία μας, στους βρεφοκομικούς μας. Αυξάνονται τα τμήματα».

Στην Κυπερούντα δημιουργήθηκε δεύτερο τμήμα, ενώ αναφέρεται, επίσης, σε περισσότερους μαθητές σε Αγρό, Κυβίδες και Πάχνα. Στην Τριμίκλινη έχει δημιουργηθεί ο πρώτος βρεφοκομικός σταθμός της περιοχής, ενώ ο επίτροπος τονίζει την ανάγκη τέτοιες δομές να λειτουργούν περιφερειακά, ώστε να είναι βιώσιμες και να εξυπηρετούν περισσότερες από μία κοινότητες.

Τμήματα Λυκείου ακόμη και με δύο μαθητές

Στην εκπαίδευση ελήφθη μία απόφαση που, σύμφωνα με τον επίτροπο, μπορεί να φαίνεται μικρή από την οπτική ενός κατοίκου της πόλης, αλλά είναι καθοριστική για μια οικογένεια της υπαίθρου. Με απόφαση του Υπουργικού, τμήματα  Λυκείου στις ορεινές κοινότητες μπορούν να λειτουργούν ακόμη και με δύο μαθητές. «Ήταν ένα πρόβλημα το οποίο για κάποιον που ζει στην πόλη δεν μπορεί να καταλαβαίνει πόσο σοβαρό είναι», αναφέρει. Η έλλειψη συγκεκριμένου κλάδου σπουδών στο τοπικό σχολείο μπορεί να οδηγήσει μια οικογένεια στην απόφαση να μετακομίσει, εξηγεί. «Αν το παιδί σου θέλει να πάει σε ένα συγκεκριμένο κλάδο σπουδών και δεν υπάρχει στο συγκεκριμένο σχολείο, το πρώτο πράγμα που θα σκεφτείς είναι το μέλλον των παιδιών σου. Θα σκεφτείς να μετακομίσεις στην πόλη».

Στην περιοχή της Στρατηγικής λειτουργούν 7 γυμνάσια και λύκεια με συνολικά 1300 περίπου μαθητές.

Τα περίπου 2.000 μικρότερα παιδιά, φοιτούν σε 26 δημοτικά σχολεία - 1.380 παιδιά - και σε 25 νηπιαγωγεία με 560 παιδιά. Σε ορισμένες περιοχές, μάλιστα, το πρόβλημα φαίνεται να αντιστρέφεται. Οι Κυβίδες και η Τριμίκλινη, σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίνα, ζητούν περισσότερες σχολικές αίθουσες επειδή οι υφιστάμενοι χώροι δεν επαρκούν, ενώ αύξηση καταγράφεται και στον Αγρό.

Πρωτογενής τομέας, ένα ακόμη κομβικό κεφάλαιο

Η στρατηγική επιδιώκει να ενθαρρύνει νέους ανθρώπους να δραστηριοποιηθούν στη γεωργία και να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίνα, στην εξόχως ορεινή περιοχή από το γεωργικό γραφείο στον Αγρό έχουν εγγραφεί περίπου 40-45 νέοι γεωργοί. «Αυτό είναι μεγάλη υπόθεση. Όταν εγγραφεί ένας νέος γεωργός, σημαίνει ότι τουλάχιστον 10-15 χρόνια θα δραστηριοποιηθεί εκεί, θα πάρει χρηματοδοτικά προγράμματα», αναφέρει. Ανάλογη δραστηριότητα καταγράφεται, σύμφωνα με τον ίδιο, στη Σολέα και στην Πιτσιλιά, με νέους παραγωγούς να αξιοποιούν σχέδια για παραγωγή φθαρτών, λαχανικών και άλλων προϊόντων.

€2,5 εκατ. για να ξαναφυτευτούν αμπέλια

Ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό έχει η αμπελουργία. «Παλεύουν οι άνθρωποι και δεν τους άκουγε κανένας. Για πρώτη φορά βάλαμε σχέδιο για την αναμπέλωση, ύψους €2,5 εκατ., για να ξαναφυτευτούν αμπέλια», αναφέρει ο επίτροπος. Παράλληλα, κάνει αναφορά στην ανάπτυξη του κυπριακού κρασιού και στις επενδύσεις που έχουν γίνει από ιδιώτες και νέους ανθρώπους στον τομέα. Σύμφωνα με όσα αναφέρει, λειτουργούν περισσότερα από 100 οινοποιεία στην περιοχή της Στρατηγικής, ενώ θεωρεί ότι η ποιοτική αναβάθμιση του κυπριακού κρασιού δημιουργεί νέες δυνατότητες για τις ορεινές περιοχές.

Βιοτεχνία και οικοτεχνία

Προσπάθεια γίνεται για τη δημιουργία καλύτερων προϋποθέσεων και για τις μικρές βιοτεχνικές επιχειρήσεις. Ο επίτροπος φέρνει ως παράδειγμα την προωθούμενη βιοτεχνική περιοχή Σολέας και Μαραθάσας, εξηγώντας ότι ένας μικρός επαγγελματίας που δραστηριοποιείται σε ένα υποστατικό κάτω από το σπίτι του, δύσκολα μπορεί να επεκταθεί ή να αξιοποιήσει χρηματοδοτικά προγράμματα. Η δημιουργία οργανωμένων χώρων μπορεί, όπως αναφέρει, να δώσει τη δυνατότητα σε τέτοιες επιχειρήσεις να γίνουν πιο ανταγωνιστικές και βιώσιμες, να αυξήσουν την παραγωγή τους και να αποκτήσουν ευκολότερη πρόσβαση σε πελατολόγιο.

Στην οικοτεχνία, πάντως, καταγράφηκε αρχικά ένα διαφορετικό πρόβλημα: Υπήρχε το σχέδιο, αλλά δεν υπήρχαν αιτήσεις. Ο κ. Χριστοφίνας αναφέρει ότι χρειάστηκε να οργανωθούν περιφερειακές ενημερωτικές δράσεις για να φτάσει η πληροφορία στους ενδιαφερομένους. Μετά τις ενημερώσεις, όπως σημειώνει, αυξήθηκε το ενδιαφέρον και υποβλήθηκαν αιτήσεις για δραστηριότητες που αφορούν χειροτεχνία, τρόφιμα και άλλους τομείς.

Η πρόταση για τη ζιβανία

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η προσπάθεια επίλυσης του ζητήματος που αφορά τη μικρή παραγωγή ζιβανίας. Σύμφωνα με τον επίτροπο, το θέμα βρίσκεται σε τελικό στάδιο και αναμένεται να κατατεθεί πρόταση στη Βουλή. Η εισήγηση αφορά τη δυνατότητα ενός μικρού παραγωγού να εντάσσεται σε σχέδιο για παραγωγή έως 1.000 λίτρων καθαρής αλκοόλης, ώστε να μπορεί να παράγει και να πωλεί νόμιμα το προϊόν, με υγειονομικό έλεγχο και συγκεκριμένες φορολογικές ρυθμίσεις.

Χριστουγεννιάτικα Χωριά και φεστιβάλ

Η ανάπτυξη της ορεινής Κύπρου συνδέεται και με την προσέλκυση επισκεπτών. Ο επίτροπος αναφέρεται ιδιαίτερα στο πρόγραμμα των Χριστουγεννιάτικων Χωριών, το οποίο ενισχύθηκε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επισκεψιμότητα που καταγράφηκε στις κοινότητες που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ήταν μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη του Δεκαπενταυγούστου. «Αυτό σημαίνει ενίσχυση της τοπικής οικονομίας. Κόσμος να μένει. Τα καταλύματα γεμάτα», αναφέρει.

Αντίστοιχα, τα παραδοσιακά φεστιβάλ χαρακτηρίζονται ως «τεράστια ένεση για τα χωριά», καθώς δημιουργούν κίνηση και οικονομική δραστηριότητα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τα επισκέψιμα αγροκτήματα, τα οποία θα μπορούν να συνδέσουν τον αγροτουρισμό με την παραγωγή και φέρνουν ιδιαίτερα τα παιδιά πιο κοντά στον τρόπο με τον οποίο παράγονται τα τοπικά προϊόντα.

Και οι συνταξιούχοι στην εξίσωση της επιστροφής

Η διατήρηση ή προσέλκυση νέου πληθυσμού δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς διαθέσιμη και οικονομικά προσιτή κατοικία. Γι' αυτό, ιδιαίτερη θέση έχουν τα στεγαστικά σχέδια του Υπουργείου Εσωτερικών. Ο επίτροπος αναφέρει ότι τα σχέδια ανανεώνονται και αξιολογούνται διαρκώς, με αλλαγές σε σημεία όπου διαπιστώνονται αδυναμίες. Όπως σημειώνει, σε προηγούμενη αξιολόγηση έγιναν αλλαγές σε 11 σημεία των σχεδίων που ενισχύουν τα κίνητρα προς τα ορεινά. Παράλληλα, τονίζει ότι όταν εξαντλείται ο προϋπολογισμός επιδιώκεται συμπληρωματική χρηματοδότηση. «Ο προϋπολογισμός εξαντλείται κάθε φορά και δεν απορρίπτουμε κάποιον. Πάμε με συμπληρωματικό προϋπολογισμό για να μην απορριφθούν οι δικαιούχοι του σχεδίου», αναφέρει.

Ξεχωριστό σχέδιο

Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον και η δημιουργία ενός ακόμη πιο στοχευμένου εργαλείου. «Ετοιμάζουμε κάτι ξεχωριστό. Κάτι νέο, με τη νέα προκήρυξη, να φτιάξουμε ένα νέο σχέδιο για τις ορεινές κοινότητες ειδικά», αναφέρει ο κ. Χριστοφίνας.

Πάντως, η συζήτηση για την επανακατοίκηση των χωριών δεν αφορά μόνο νέες οικογένειες. Υπάρχουν, όπως εξηγεί ο επίτροπος, άνθρωποι που έζησαν και εργάστηκαν για χρόνια στις πόλεις και, όταν συνταξιοδοτούνται επιθυμούν να επιστρέψουν στις κοινότητες καταγωγής τους. Η επιστροφή τους μπορεί, κατά τον ίδιο, να έχει μεγαλύτερη επίδραση από αυτήν που αρχικά φαίνεται. «Το προσδόκιμο ζωής σήμερα αυξήθηκε. Για έναν άνθρωπο που θα ζήσει ακόμα 20 χρόνια σε ένα χωριό, είναι μια ολόκληρη ζωή. Είναι μια κινητικότητα, δημιουργεί θέσεις, δημιουργεί μπακάλικο, καφενείο. Όλα παίζουν τον ρόλο τους».

Ανθεκτικότητα και ασφάλεια

Η προσπάθεια να παραμείνουν ζωντανά τα χωριά συνδέεται, όπως εξηγεί ο επίτροπος, και με την ασφάλεια των κατοίκων και της φύσης. Η πρόληψη των πυρκαγιών και η ενίσχυση της δυνατότητας άμεσης επέμβασης αποτελούν ουσιαστικό μέρος αυτής της προσπάθειας. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται τα σχέδια χρηματοδότησης για τον καθαρισμό εγκαταλελειμμένης γης και τη δημιουργία ζωνών προστασίας γύρω από τις κοινότητες. Σημαντικό εγχείρημα είναι η λειτουργία του Πυροσβεστικού Σταθμού Πάχνας και ο σχεδιασμός του σταθμού Πεδουλά–Μαραθάσας, όπως και του νέου σταθμού Επταγώνιας.

Ελικοδρόμιο υπό κατασκευή

Ιδιαίτερη αναφορά από τον επίτροπο γίνεται στο ελικοδρόμιο Σολέας–Μαραθάσας στη Λινού, που έχει ήδη αρχίσει η κατασκευή του, με το κόστος να ανέρχεται στα €5 εκατ. περίπου και θα χρησιμεύει στην πυρόσβεση, στην έρευνα και διάσωση, αλλά και στις αεροδιακομιδές. «Έχουμε χρέος να διασφαλίσουμε την ασφάλεια, απέναντι στους κατοίκους αλλά και προς το φυσικό μας περιβάλλον. Η ανθεκτικότητα των χωριών χτίζεται με προετοιμασία και συγκεκριμένα έργα που προστατεύουν την  ίδια τη ζωή», καταλήγει