«Το πραγματικό ρίσκο για την ποιότητα δεν είναι η χώρα προέλευσης του νοσηλευτή, αλλά η έλλειψη προσωπικού». Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται η οπτική με την οποία ο υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης προσεγγίζει τα ανοιχτά μέτωπα του τομέα, σε μια συγκυρία όπου οι ελλείψεις, οι καθυστερήσεις και οι εκκρεμείς μεταρρυθμίσεις πιέζουν το σύστημα. Στην εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του στον «Π», μιλά για τη στελέχωση, την εποπτεία του ΓεΣΥ και τις θεσμικές εκκρεμότητες στην υγεία, ενώ απαντά και στο ερώτημα ποιος έχει τελικά τον τελευταίο λόγο στα κρίσιμα ζητήματα του τομέα: η πολιτεία ή οι συντεχνίες γιατρών και νοσηλευτών;
Αναλάβατε το Υπουργείο Υγείας σε μια περίοδο με πολλές ανοιχτές εκκρεμότητες. Ποια βάλατε πρώτη στην ατζέντα σας;
Δεν θα το έθετα στη βάση εκκρεμοτήτων αλλά προτεραιοτήτων. Στην κορυφή της ατζέντας μας βρίσκεται η ενίσχυση της εποπτείας του συστήματος υγείας, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα καταχρήσεων. Από τα τέλη του 2025 η εποπτεία του ΓεΣΥ έχει μεταφερθεί στο Υπουργείο Υγείας και έχει συγκροτηθεί σχετικός μηχανισμός ελέγχου. Εξαιρετικά σημαντικό είναι και το ζήτημα της έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού. Οι εγγραφές φοιτητών Νοσηλευτικής έχουν ήδη αυξηθεί κατά 85%, ενώ έχει ετοιμαστεί εξειδικευμένη έκθεση με άμεσες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες λύσεις. Παράλληλα, προσβλέπουμε στην εξεύρεση χρυσής τομής για τα τροποποιητικά νομοσχέδια που εκκρεμούν στη Βουλή.
Έλλειψη προσωπικού
Να μείνουμε στο θέμα των νοσηλευτών. Σήμερα πόσοι νοσηλευτές λείπουν από το σύστημα; Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, υπάρχει περίπτωση να αναστείλετε την άδεια σε νοσηλευτήρια ή ακόμη και να μην δοθεί άδεια για λειτουργία νέων δομών υγείας;
Είμαι αισιόδοξος ότι θα βρούμε τις λύσεις.Οι ελλείψεις εκτιμώνται σε περίπου 600 νοσηλευτές. Σύμφωνα με την έκθεση του πραγματογνώμονα, το έλλειμμα αναμένεται να παραμείνει σε παρόμοια επίπεδα και τα επόμενα πέντε χρόνια, αν δεν εφαρμοστούν ουσιαστικές και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Για τους νοσηλευτές από τρίτες χώρες, οι συντεχνίες των νοσηλευτών ανησυχούν ότι θα επηρεαστεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Πως απαντάτε;
Η ανησυχία είναι απολύτως κατανοητή. Η ποιότητα στις υπηρεσίες υγείας δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Γι’ αυτό η προσέγγισή μας δεν περιορίζεται στο να καλύψουμε απλώς κενά, αλλά στο να το πράξουμε με κανόνες, αυστηρό έλεγχο και σαφείς εγγυήσεις ποιότητας. Κανένας επαγγελματίας δεν εντάσσεται στο σύστημα χωρίς να πληροί συγκεκριμένα, αυστηρά κριτήρια. Θέλω να είμαι σαφής. Η αξιοποίηση νοσηλευτών από τρίτες χώρες θα γίνει συμπληρωματικά, όχι σε βάρος του υφιστάμενου προσωπικού, αλλά για να αποσυμφορηθεί το σύστημα. Το πραγματικό ρίσκο για την ποιότητα δεν είναι η προέλευση του νοσηλευτή, αλλά η έλλειψη προσωπικού.
Γιατί επιλέξατε όριο 10% και γιατί η άδεια άσκησης να είναι διετής;
Η πρόταση επιχειρεί να εξισορροπήσει δύο στόχους, την κάλυψη μιας υπαρκτής ανάγκης για νοσηλευτικό προσωπικό και τη διασφάλιση της εγχώριας παραγωγής νοσηλευτών. Το όριο του 10% λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα μαζικής και ανεξέλεγκτης εισροής προσωπικού. Η διετής διάρκεια της άδειας επιτρέπει στην Πολιτεία να αξιολογεί σε τακτά διαστήματα τις πραγματικές ανάγκες του συστήματος.
Πέρα από τη νοσηλευτική, υπάρχουν ελλείψεις και σε άλλες ειδικότητες; Πού βρισκόμαστε σήμερα σε ότι αφορά το capacity planning;
Οι ελλείψεις σε ιατρικό προσωπικό δεν είναι οριζόντιες, αλλά εντοπίζονται σε συγκεκριμένες ειδικότητες όπου η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά. Εκεί εστιάζει ο σχεδιασμός του Υπουργείου, με στόχο στοχευμένες και όχι γενικευμένες παρεμβάσεις. Σε ό,τι αφορά το capacity planning, το έργο βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και βασίζεται σε συγκεκριμένα δεδομένα. Έχει ολοκληρωθεί η ανάλυση στοιχείων για ιατρούς, νοσηλευτές, οδοντιάτρους και φαρμακοποιούς, καθώς και η ανάπτυξη προβλεπτικών μοντέλων 30ετίας. Έχουν επίσης ολοκληρωθεί οι εκθέσεις αναγκών υγείας για το 2024 και το 2025, καθώς και η χαρτογράφηση των υποδομών.
Ανοιχτές μεταρρυθμίσεις
Πάμε στις πανεπιστημιακές κλινικές. Και αυτή η κοινοβουλευτική περίοδος ολοκληρώνεται και το νομοσχέδιο δεν έχει ακόμα ψηφιστεί. Βλέπετε περιθώριο να γεφυρωθούν οι διαφορές και να προχωρήσει τελικά το νομοσχέδιο σε ψήφιση με την νέα Βουλή;
Το νομοσχέδιο για τις Πανεπιστημιακές Κλινικές αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική μεταρρύθμιση για τη δημόσια υγεία, την έρευνα και την ιατρική εκπαίδευση στη χώρα μας. Είναι ένα θέμα που απασχολεί τη δημόσια συζήτηση από το 2013. Υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, όμως πιστεύω ότι μπορούν να γεφυρωθούν. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο στόχος όλων των εμπλεκομένων είναι κοινός και δεν είναι άλλος απο την ασφαλή περίθαλψη για τους ασθενείς και υψηλής ποιότητας έρευνα και ιατρική εκπαίδευση προς όφελος των πολιτών. Η ψήφιση του νομοσχεδίου από τη Βουλή θα πρέπει να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό, ώστε να υλοποιηθεί μια μεταρρύθμιση που θα ενισχύσει την εκπαίδευση των μελλοντικών ιατρών και θα βελτιώσει περαιτέρω τις υπηρεσίες προς τους ασθενείς.
Να φέρουμε νοσηλευτές απο τρίτες χώρες διαφωνούν οι συντεχνίες των νοσηλευτών, στις πανεπιστημιακές οι συντεχνίες των γιατρών. Τελικά, ποιος αποφασίζει; Εσείς ή οι συντεχνίες;
Οι συντεχνίες αποτελούν σημαντικό κοινωνικό εταίρο και διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στα ζητήματα υγείας. Το Υπουργείο βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία μαζί τους και λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες τους. Ωστόσο, η ευθύνη λήψης αποφάσεων ανήκει στην Πολιτεία. Το Υπουργείο οφείλει, και θα το πράξει, να λαμβάνει αποφάσεις που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και διασφαλίζουν το δικαίωμα όλων των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Είμαι βέβαιος ότι ανάλογα θα πράξει και η Βουλή των Αντιπροσώπων, η οποία στις τελευταίες δύο συνεδρίες της Ολομέλειας, υπερψήφισε τρία σημαντικά νομοσχέδια, για το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, τα Ασθενοφόρα και την Ανακουφιστική Φροντίδα.
Εξηγήστε μας λίγο, τι αλλάζει πρακτικά για το σύστημα υγείας με την ψήφιση τους;
Η ψήφιση των τριών νομοσχεδίων συνιστά ουσιαστικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του συστήματος υγείας. Η ίδρυση του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για καλύτερο συντονισμό στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την αντιμετώπιση της νόσου. Η δημιουργία του Εθνικού Φορέα Ασθενοφόρων αναμένεται να βελτιώσει την ανταπόκριση στα επείγοντα και την προνοσοκομειακή φροντίδα. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ψήφιση του νομοσχεδίου για την ανακουφιστική φροντίδα, που θεσμοθετεί για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης ασθενών με σοβαρές και χρόνιες παθήσεις.
Δικαιώματα ασθενών
Να έρθουμε τώρα στον Συνήγορο του Ασθενή. Ο νόμος ψηφίστηκε, ο διορισμός έγινε, αλλά ο θεσμός ακόμη δεν έχει λειτουργήσει πλήρως. Σας προβληματίζει αυτή η καθυστέρηση;
Από την πρώτη στιγμή διορισμού του Συνηγόρου, το Υπουργείο Υγείας βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα για την ουσιαστική στήριξη και ενεργοποίηση του θεσμού. Στόχος μας είναι να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Μετά το Πάσχα, τα εκκρεμή παράπονα ασθενών που βρίσκονται στο Υπουργείο θα προωθηθούν στις Επαρχιακές Επιτροπές Παραπόνων Ασθενών, ενώ όπου έχουν ήδη διοριστεί Λειτουργοί Δικαιωμάτων Ασθενών θα διαβιβάζονται απευθείας σε αυτούς. Παράλληλα, οι ενέργειες για την πλήρη λειτουργία του υποστηρικτικού μηχανισμού έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονται στην τελική ευθεία.
Έχουν δοθεί τα απαραίτητα εφόδια, προσωπικό και προϋπολογισμός;
Το Υπουργείο έχει μεριμνήσει για την ουσιαστική στήριξη του θεσμού. Το Γραφείο του Συνηγόρου έχει στελεχωθεί σταδιακά με εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ η στελέχωση συνεχίζεται. Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό, έχουν εξασφαλιστεί οι απαραίτητες πιστώσεις μέσω του Υπουργείου Οικονομικών, ενώ έχουν δοθεί και οι αναγκαίοι υλικοτεχνικοί πόροι για τη λειτουργία του Γραφείου.
Το στοίχημα του ΓεΣΥ
Μετά τη μεταφορά της εποπτείας του ΓεΣΥ στο Υπουργείο Υγείας, είναι ξεκάθαρο προς ασθενείς και παρόχους πού πρέπει να απευθύνονται και με ποια διαδικασία;
Η νεοσύστατη Μονάδα Εποπτείας και Ελέγχου του ΟΑΥ έχει αποστείλει σχετικές επιστολές μέσω του συστήματος πληροφορικής του ΓεΣΥ προς όλους τους συμβεβλημένους παρόχους υπηρεσιών υγείας, ότι μπορούν να αποτείνονται στη Μονάδα του Υπουργείου για ζητήματα αρμοδιότητάς της. Το Υπουργείο εξετάζει παράπονα από παρόχους με έννομο συμφέρον και μπορεί να εξετάζει αυτεπάγγελτα ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος για την εύρυθμη λειτουργία του Συστήματος.
Όταν αναλάβατε το χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου Υγείας, είχατε θέσει ως προτεραιότητα την ομαλή λειτουργία του ΓεΣΥ. Τέσσερις μήνες μετά, ποιο θεωρείτε το βασικό εμπόδιο σ'αυτή;
Το ΓεΣΥ αποτελεί τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση στον τομέα της υγείας, αφού μείωσε τις ανισότητες και κατοχύρωσε την καθολική πρόσβαση των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Η συνολική του αποτίμηση παραμένει θετική, ωστόσο απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και στοχευμένες βελτιώσεις. Η στρατηγική μας είναι σαφής. Ενίσχυση της διαφάνειας, ορθολογική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και διασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του συστήματος, χωρίς καμία έκπτωση στο επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών.
