«Την ερωτεύτηκα πέντε ολόκληρες φορές», είπε. Και πρόσθεσε: «Την πέμπτη όταν πέθανε». Έξω ήταν κρύο. Στο δωμάτιο έκαιγε το τζάκι και μόλις έσβηνε ρίχναμε μέσα και άλλα ξύλα. Οι τέσσερις τοίχοι ήταν όλοι γεμάτοι με τις γλυκιές της φωτογραφίες. Μας κοιτούσε με τα χαμογελαστά της μάτια και το τρυφερό της βλέμμα. Μαζί της γινόμασταν τέσσερα άτομα, όχι τρία. Είχαμε καθίσει και προηγουμένως σε αυτό το δωμάτιο. Μπροστά σε ένα τραπέζι. Με κρασί και τραγούδια. Τα γατάκια της έκαναν γύρους στα πόδια μας. Ήταν πάλι μια χειμερινή νύκτα. Πάλι έκανε κρύο. Θα προχωρούσε η ώρα και θα μας έπαιζε κιθάρα. Θα μας τραγουδούσε τις τελευταίες του συνθέσεις. Πέρασαν εκείνες οι μέρες, η κιθάρα σίγησε. Μετά από εκείνη τη θλιβερή μέρα δεν πήρε ξανά την κιθάρα στα χέρια του. Όσο και αν τον κουράζει, μέχρι πού μπορεί να μοιραστεί ο άνθρωπος τον πόνο, τον οποίο θέλει να μοιραστεί; Αυτός ο πόνος είναι το κάτι άλλο. Όπου και αν κοιτάξει, αυτήν βλέπει. Μιλάει μαζί της. Μοιράζεται τα ντέρτια του μαζί της. Μαραζώνει επειδή δεν θα μπορούσε να της αναφέρει τα λόγια τα οποία θέλει να της πει τώρα. Σαν να έχει κοπεί ένα κομμάτι από την ψυχή του. «Να πεθάνω», λέει. Τον ηρεμεί να σκέφτεται ότι θα σμίξει μαζί της όταν πεθάνει. Κάθε μέρα πηγαίνει στον τάφο της. Φροντίζει τα λουλούδια της. Της ψιθυρίζει πόσο την αγαπά, ακουμπώντας την ανάσα του στο χώμα. «Οι φρουροί του νεκροταφείου αυξήθηκαν στα δύο άτομα», λέει. Ο ένας είναι εκείνος ο άνδρας και ο άλλος αυτός τώρα. Εκείνος ο άνδρας κάθεται εδώ και χρόνια πάνω από τον τάφο της κόρης του. Σαν να το κάνει σε πείσμα όσων λένε πως δεν πεθαίνει κανείς με εκείνους που πεθαίνουν. Να που πεθαίνει κανείς με εκείνους που πεθαίνουν τελικά.
Δεν έχουν τελειωμό αυτές οι κουβέντες μπροστά στο τζάκι. Δεν έχει καμία σημασία ο χρόνος, η ώρα. Καθώς τον ακούω, πάντα τα λόγια εκείνου του τραγουδιού περνούν από το μυαλό μου.
«Το πένθος της νυχτιάς
Να καλύψει την αγάπη μου να τυλιχτώ
Έφυγες πια
Πού να σε βρω
Να ικετεύσω».
Θες να ικετεύσεις και δεν μπορείς. Θέλεις να φωνάξεις σ’ αγαπώ. Δεν μπορείς. Κάποτε έρχονται στο μυαλό σου οι μέρες που ήσουν δυσαρεστημένος. Μελαγχολείς. Τι κενού περιεχομένου πράγματα, τι ασήμαντα. Μακάρι να υπήρχε ξεκίνημα ξανά. Μακάρι να ζούσαμε μην ξεχνώντας ότι θα φύγουμε μια μέρα από αυτό τον κόσμο. Όχι, όχι. Δεν είναι δυνατόν να καταλάβεις άμα δεν χάσεις. Ζούμε σάμπως και πρόκειται να μην πεθάνουμε ποτέ. Όχι σαν να μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή. «Όταν πέθανε, την ερωτεύτηκα για πέμπτη φορά», λέει. Θυμάται την τελευταία στιγμή, τα τελευταία σπαρταρίσματα. Τα τρελά τρεχάματα των ασθενοφόρων και του νοσοκομείου. Οι γιατροί. Οι μυρωδιές των φαρμάκων. Πώς να πιστέψει ο άνθρωπος ότι τέλειωσαν τα πάντα; Με κοιτάζει στα μάτια λέγοντας: «Ησυχάζω όταν μπω στο νεκροταφείο. Μήπως το νεκροταφείο είναι μέρος που ησυχάζει τον άνθρωπο;» Μήπως υπάρχουν λόγια που θα λεχθούν για παρηγοριά σε αυτό τον κόσμο; Να λείπουν, αν είναι εκείνη πέθανε, ζωή σε λόγου σου. Αυτό είναι κάτι το οποίο ποτέ δεν θα μπορούσα να του πω. Άλλωστε, σε τι άλλο θα ωφελούσε εκτός από το να τον πληγώσει πιο πολύ; Όμως, δεν μπορώ ακόμα και να του πω ότι η ζωή συνεχίζεται. Σύνελθε. Σήκω. Πιάσει εκείνη την κιθάρα που αγαπάς. Δεν θα είναι πιο ήσυχη στον τάφο της τότε; Μήπως θέλει ποτέ να υποφέρει τόσο, να πονάς τόσο; Γιατί δεν θέλουμε να πεθάνουμε πριν από τα αγαπημένα μας πρόσωπα; Για να μην τους προκαλέσουμε λύπη, να μην τους προκαλέσουμε θλίψη, έτσι δεν είναι; Όμως, δεν αντέχεται και το να πεθάνουν πριν από εμάς τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Είναι πόνος στον οποίο δεν μπορεί να δώσει παρηγοριά καμία κουβέντα, στον οποίο δεν ωφελεί καμία παρηγοριά. Δεν μπορώ να σου πω «θα περάσει και αυτό» αγαπητέ μου φίλε. Αν θα βρούμε τον πάτο του πόνου, ας τον βρούμε. Ύστερα θα φυσήξει ένας αέρας. Θα χτυπήσουν τις φτερούγες τους τα πουλιά. Η ζωή μας θα γίνει μια στιγμή ξαφνικά. Ξέρω πως δεν είσαι μόνος. Κοίτα πώς σου χαμογελά στη φωτογραφία που είναι στον τοίχο. Όμως, πιάσε ξανά εκείνες τις νότες. Παίξε γι’ αυτήν, όχι για κάποιον άλλο.
