Ήταν τα χρόνια που κατευθυνόμασταν προς το δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν. Μια μέρα μού τηλεφώνησε ο Ασίλ Ναδίρ και με κάλεσε για φαγητό. Τότε ακόμη ήταν στη κτήριο της Polly-Peck, το οποίο βρισκόταν σε κτήρια που τώρα ανήκουν στο «υπουργείο εργασίας». Πήγα. Έγινε μια ενδιαφέρουσα συνομιλία ανάμεσά μας. Έβαλε στο τραπέζι μερικά φύλλα της εφημερίδας μας «Αφρίκα». Και λίγο αργότερα έφερε την κουβέντα σε αυτό που ήθελε ουσιαστικά να πει. Άνοιξε μπροστά του την εφημερίδα μας, γύρισε τις σελίδες και το δάχτυλό του πήγε στον τίτλο που βρισκόταν στο πάνω μέρος κάθε σελίδας. Τι έλεγε αυτός; «Ναι στην ΕΕ, όχι στην κατοχή της Τουρκίας». Είχαμε αρχίσει να το γράφουμε αυτό στο πάνω μέρος κάθε σελίδας εκείνη την περίοδο, μετά από έντονες πιέσεις που μας ασκήθηκαν. «Δεν μπορείς να το αφαιρέσεις αυτό από εδώ;» είπε ο κ. Ασίλ διστάζοντας λίγο. «Γιατί;», ρώτησα. «Ξέρεις», είπε, «οδεύουμε προς λύση στο νησί. Είμαι βέβαιος ότι θα υπάρξει λύση αυτή τη φορά. Πίστεψέ με, είναι και ο στρατός υπέρ της λύσης. Έχω επικοινωνία με ανώτατους αξιωματούχους στην Άγκυρα. Θα γίνει πράγματι λύση». «Δεν το πιστεύω», είπα. «Πίστεψέ το», είπε, «αν δεν υπάρξει αυτή τη φορά, θα περάσω και εγώ στην αντιπολίτευση. Σού το υπόσχομαι. Αλλά σε παρακαλώ, αφαίρεσέ τον. Ας μην χαλάσουμε το θετικό κλίμα». «Θα περάσεις στην αντιπολίτευση; Υπόσχεσαι;», «Υπόσχομαι». Συμφωνήσαμε. Αφαίρεσα εκείνο τον τίτλο από τις σελίδες. Ο Ασίλ Ναδίρ είχε πιστέψει πραγματικά ότι θα υπήρχε λύση.
Πριν από το δημοψήφισμα, η Τουρκία είχε κάνει τέσσερις δημοσκοπήσεις στο νότιο τμήμα της Κύπρου. Και στις τέσσερις το αποτέλεσμα ήταν «όχι». Αφότου σιγουρεύτηκε απολύτως γι' αυτό, αποφάσισε να πει «ναι» στο σχέδιο. Λίγο έμεινε να έπειθε και τον Ντενκτάς να πει «ναι», όμως ο Ντενκτάς άλλαξε γνώμη αφότου συναντήθηκε με τους στρατιωτικούς διοικητές. Δεν πήρε αυτό το ρίσκο. Κανείς στην κοινότητά μας δεν ήταν ενήμερος γι' αυτές τις εξελίξεις. Κανείς δεν υποψιάστηκε για το ύπουλο σχέδιο της κυβέρνησης στην Άγκυρα. Διεξήγαγαν μια τρομερή προπαγάνδα για το «ναι» στον βορρά. Έπεισαν την κοινότητα ότι και η Άγκυρα ήθελε λύση. Ενίσχυσε αυτή την πεποίθηση το γεγονός ότι ο Ντενκτάς ήταν στις τάξεις του «όχι». Λέχθηκε ότι σίγουρα υπάρχει κάτι καλό σε κάτι που απορρίπτει ο Ντενκτάς. Η κοινότητα συντάχθηκε με την Άγκυρα. Έτσι άρχισε η ανακούφιση της Τουρκίας στην Κύπρο, η οποία θα διαρκούσε χρόνια. Άνοιξε ο δρόμος της. Έκλεισε ο δικός μας. Κύλησαν χρόνια λέγοντας «εμείς είπαμε ναι και εκείνοι είπαν όχι». Οι Τουρκοκύπριοι δυσανασχέτησαν πολύ με τους Ελληνοκύπριους που είπαν «όχι». Ξαφνικά ψυχράνθηκαν οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Ο Ταγίπ Ερντογάν χτύπησε με έναν σμπάρο δύο τρυγόνια.
Ούτε ο Μουσταφά Ακιντζί, που είπε «ναι» στο σχέδιο, ήταν καθόλου ενήμερος για όλα όσα γίνονταν. Ούτε εκείνος αντιλήφθηκε καθόλου τι παιχνίδι μάς έπαιζε η Άγκυρα. Μήπως δεν τα ήξερε αυτά όταν πήγαινε στο Κραν Μοντανά; Έπρεπε να τα είχε μάθει, έστω και αργά. Πρωταγωνιστής στο Κραν Μοντανά ήταν ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Ο Τσαβούσογλου έβαλε όλους τους πολιτικούς αρχηγούς που πήγαν εκεί να υπογράψουν ένα έγγραφο. «Η Τουρκία δεν θα παραιτηθεί ποτέ της ασφάλειας και των εγγυήσεων». Και όλοι το υπέγραψαν αυτό.
Ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου είπε στον ΓΓ του ΟΗΕ Γκουτέρες ότι θα συμπεριφερόταν με ευελιξία στο θέμα της μονομερούς επέμβασης της Τουρκίας. Ο Αναστασιάδης ζήτησε να του δοθεί γραπτώς αυτό. Όμως, ο Τσαβούσογλου αρνήθηκε να το δώσει γραπτώς. Γιατί αρνήθηκε; Διότι δεν ήταν ειλικρινής. Ακριβώς όπως δεν ήταν ειλικρινής όταν έλεγε «ναι» στο δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν. «Δεν μπορεί να επιρριφθεί στην Τουρκία η ευθύνη της αποτυχίας στο Κραν Μοντανά», λέει ο Ακιντζί. Όμως, εξ όσων γνωρίζω, η Τουρκία ουδέποτε ήθελε λύση στις διαπραγματεύσεις μετά το 1974. Ούτε στο Σχέδιο Ανάν. Ούτε στο Κραν Μοντανά. Η τουρκική πολιτική κτίστηκε πάνω στο σύνθημα πως «η μη λύση είναι λύση». Πίσω από αυτή την πολιτική βρίσκονται η Αμερική και η Αγγλία. Αν δεν ήταν αυτές δεν θα μπορούσε να κρατάει υπό την κατοχή της πενήντα χρόνια αυτό το νησί.
Μας έπαιξαν πολλά παιχνίδια μέχρι σήμερα. Γιατί; Μήπως επειδή πάντα ξυπνάμε με το κάλεσμα για προσευχή και όχι με τη φωνή του κόκορα;
