Του Νίκου Τιμοθέου*
Η σύνταξη είναι δικαίωμα κάθε εργαζόμενου. Για κάθε αμοιβή από κάθε είδους αμειβόμενη εργασία περιλαμβανομένων λειτουργήματος και αξιώματος (δημόσια θέση εκλογής ή διορισμού, θέση σε ΝΠΔΔ ή ιδιωτική εταιρεία) και αυτοεργοδότηση υφίσταται σύνταξη από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) και, όπου ισχύει, από άλλο επικουρικό ιδιωτικό ή δημόσιο συνταξιοδοτικό σχέδιο (ΣΣ).
Η σύνταξη που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο αμειβόμενης εργασίας (ή λειτουργήματος/αξιώματος) αρχίζει να καταβάλλεται στο όριο συνταξιοδότησης (ΟΣ) που ισχύει για το εν λόγω ΣΣ.
- Όταν πολίτης παίρνει αθροιστικά σύνταξη από διάφορα ΣΣ, μιλούμε για «πολλαπλές συντάξεις»; Ναι! Κακώς! Πρόκειται για μια συνολικά σύνταξη με πολλές συνιστώσες για αντίστοιχες περιόδους αμειβόμενης εργασίας (λειτουργήματος/αξιώματος) από αντίστοιχα ΣΣ.
- Ποιο πρόβλημα τότε κακώς καλείται «πρόβλημα πολλαπλών συντάξεων»;
- Το πρόβλημα είναι οι χαριστικές διατάξεις, που ισχύουν για θέσεις και αξιώματα στον δημόσιο τομέα.
- Η λύση του είναι μία, μόνη και απλούστατη: Η κατάργηση όλων των χαριστικών διατάξεων:
1. Να καταργηθούν τα χαριστικά συντάξιμα χρόνια και να μετρούν μόνο οι εισφορές για κάθε αμοιβή και η χρονική διάρκειά τους.
2. Να καταργηθούν τα όρια συνταξιοδότησης για τις συντάξεις του κεντρικού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα και των διάφορων δημόσιων θέσεων/αξιωμάτων που είναι χαμηλότερα του ορίου συνταξιοδότησης του ΤΚΑ. (Ιδιωτικές συνταξιοδοτικές ασφάλειες μπορούν φυσικά να έχουν άλλα όρια!).
3. Όλες οι συντάξεις του δημόσιου τομέα να γίνουν αναλογικές μέχρι το επίσημο όριο συνταξιοδότησης του ΤΚΑ που είναι σήμερα στην Κύπρο 65. Εξαίρεση θα μπορεί να υφίσταται μόνο για στρατιωτικούς (που αποτάσσονται υποχρεωτικά σε μικρότερη ηλικία) και δικαστικούς!
4. Όλες οι αμοιβές και «αποζημιώσεις» που καταβάλλονται από το δημόσιο/κρατικό ταμείο να υπάγονται στο ίδιο δημόσιο σχέδιο συντάξεως (ΔΣΣ).
5. Τα ΣΣ των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ: κρατικών οργανισμών ΑΗΚ, Cyta, ΕΟΑ, δήμων, κοκ) να έχουν ΣΣ πλήρως εναρμονισμένα με το ΣΣ του Δημοσίου.
Συντάξιμες οφείλουν να είναι όλες οι αμειβόμενες εργασίες, λειτουργήματα και αξιώματα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και η αυτοεργοδότηση, ακόμη και όταν συντρέχουν, έκαστη από το ισχύον αντίστοιχα ΣΣ (π.χ. ενός αυτοεργαζόμενου ή ιδιωτικού υπαλλήλου που είναι βουλευτής ή δήμαρχος ή μέλος δημόσιου συμβουλίου ή επιτροπής και αμείβεται/αποζημιώνεται (για εργασία εκτός ωρών γραφείου για τους δημόσιους υπαλλήλους).
- Εννοείται ότι η αμοιβή/αποζημίωση κάθε είδους οφείλει να είναι αθροιστικά φορολογητέα!
- Μετά το όριο αφυπηρέτησης οποιαδήποτε εργασία/λειτούργημα/αξίωμα δεν θα είναι συντάξιμη από το ΤΚΑ και από επικουρικό ΣΣ του δημόσιου τομέα.
Για κάθε είδους αμοιβή εργασίας συμπεριλαμβανομένων των ούτω καλούμενων «λειτουργημάτων» και «αξιωμάτων» οφείλει να καταβάλλεται εισφορά εργαζομένου και εργοδότη - αν επιθυμεί ή υποχρεούται να καταβάλει ο εργοδότης την εισφορά του αμειβομένου/αποζημιωμένου τότε εκείνη οφείλει να λογίζεται ως επιπρόσθετο συντάξιμο και φορολογητέο εισόδημα!
Η πρόνοια αυτή οφείλει να ισχύει τόσο για δημόσιους αξιωματούχους που δεν επιτρέπεται να ασκούν άλλο επάγγελμα και να έχουν άλλες αμοιβές όσο και για όσους επιτρέπεται, όπως βουλευτές και δημάρχους, που θα οφείλουν να καταβάλλουν εισφορές στο ΤΚΑ για το σύνολο των αμοιβών και αποζημιώσεών τους και αν υφίσταται στο επικουρικό ΣΣ.
- Η σύνταξη όσων αμείβονται από δημόσιο/κρατικό ταμείο πρέπει να είναι ενιαία και αναλογική και να συνίσταται από μέρη αντίστοιχα με οποιεσδήποτε αμοιβές και αποζημιώσεις είχε ο συνταξιούχος κατά τη διάρκεια της ζωής του από εργασία στη δημόσια υπηρεσία (περιλαμβανομένης εκπαιδευτικής, δυνάμεων ασφαλείας, δημόσιου αξιώματος).
- Η σύνταξη αυτή οφείλει να συμψηφίζεται με τη σύνταξη κοινωνικών ασφαλίσεων, όπως γίνεται σε κρατικούς οργανισμούς, αν δεν καταβάλλονταν εισφορές και στο σχέδιο συντάξεων του Δημοσίου και στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αν δοθεί δικαίωμα καταβολής εισφορών εργαζομένου και στο σχέδιο συντάξεως του Δημοσίου και στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τότε ο συνταξιούχος θα παίρνει αθροιστικά υψηλότερη σύνταξη.
- Πρόωρη συνταξιοδότηση μπορεί να επιτρέπεται με αντίστοιχη αναλογιστική μείωση για λίγα χρόνια πριν το όριο, π.χ. από τα 60 όχι μόνο από το ΤΚΑ αλλά και από το επικουρικό δημόσιο ΣΣ.
- Τα υφιστάμενα όρια αφυπηρέτησης (κάτω του επίσημου ορίου της σύνταξης Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΣΚΑ) στη δημόσια υπηρεσία, σε ΝΠΔΔ και για ορισμένους δημόσιους αξιωματούχους (είτε είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή άλλοι) πρέπει να καταργηθούν.
- Μετά το επίσημο όριο συνταξιοδότησης, κάθε συνταξιούχος έχει το δικαίωμα να εργάζεται χωρίς την καταβολή εισφορών στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
- Αν σε κάποιο ΣΣ, όπως π.χ. το ΤΚΑ, υφίσταται ανώτατο όριο συντάξιμων αποδοχών, αυτό καθορίζει και το όριο των εισφορών σε εκείνο άσχετα αν οι συνολικές αμοιβές το υπερβαίνουν.
- Εννοείται ότι ο εκάστοτε εργοδότης συνεισφέρει στο ΤΚΑ και συμπληρωματικά στο επικουρικό ΣΣ με βάση την αντίστοιχη συμφωνία/σύμβαση εργοδότησης. Αν ο πολίτης επιλέξει ή δεν του επιτρέπεται να καταβάλλει εισφορές σε δύο ΣΣ, π.χ. όσο αμειβόταν από δημόσιο/κρατικό ταμείο, τότε η αντίστοιχη σύνταξη συμψηφίζεται με τη σύνταξη του ΤΚΑ, όπως γίνεται στους σημερινούς (ημι)κρατικούς οργανισμούς για τα παλιά μη αναλογικά ΣΣ.
Δεν μιλούμε πια για πολλαπλές συντάξεις, αλλά για ένα δίκαιο συνταξιοδοτικό σύστημα χωρίς διακρίσεις.
Παράδειγμα
Πολίτης με άδεια άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος εργάστηκε ως εξής:
- Από τα 24 μέχρι τα 30 σε ιδιωτική εταιρεία καταβάλλοντας εισφορές στο ΤΚΑ.
- 30-35 αυτοεργοδοτούμενος δικηγόρος με εισφορές στο ΤΚΑ και στο ΣΣ δικηγόρων.
- 35-55 σε κρατικό οργανισμό με εισφορές στο ΤΚΑ και στο ΣΣ του ΚΟ.
- 55-60 βουλευτής και λέκτορας σε ιδιωτικό ΑΕΙ με εισφορές στο ΤΚΑ (επί του συνόλου εισοδημάτων) και στο ΣΣ του Δημοσίου (δημόσιων υπαλλήλων/βουλευτών/αξιωματούχων/επιτρόπων) και στο ΣΣ του ιδιωτικού ΑΕΙ.
- 60-63 υπουργός με εισφορές στο ΤΚΑ και στο ΣΣ του Δημοσίου.
- 63-68 μέλος της ΕΔΥ με εισφορές μέχρι τα 65 στο ΤΚΑ και στο δημόσιο ΣΣ. Από 65-68 δεν καταβάλλει εισφορές, αφού η αμοιβή του δεν είναι πλέον συντάξιμη.
- 68-75 αυτοεργοδοτούμενος με μη συντάξιμο εισόδημα!
Από τα 65 μέχρι θανάτου λαμβάνει σύνταξη από όλα τα ΣΣ (ΤΚΑ, ΣΣ δικηγόρων, ΑΕΙ και Δημοσίου) στα οποία κατέβαλε εισφορές με κάθε συνιστώσα σύνταξης να υπολογίζεται αναλογιστικά με βάση το σύνολο και τη διάρκεια των αντίστοιχων εισφορών.
*Πρώην ΑΕΔ Cyta
