Ένα από τα πιο ισχυρά επιχειρήματα που διατυπώθηκαν κατά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 ήταν ότι η Μόσχα επιτίθεται στον ελεύθερο κόσμο και τις δυτικές αξίες.
Αυτό το επιχείρημα ετέθη στον δημόσιο διάλογο διότι η Ρωσία αποτελεί αυταρχικό κράτος. Αντιπολιτευτικές φωνές φιμώνονται και αντικαθεστωτικοί δολοφονούνται. Τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται και η ελευθερία των ανθρώπων περιορίζεται μέσα στα στενά πλαίσια που θέτει το καθεστώς του Πούτιν. Δεν υπάρχει εναλλαγή κομμάτων στην εξουσία και ο ίδιος άνθρωπος κυβερνά μια τεράστια χώρα για πάρα πολλά χρόνια.
Η εικόνα λοιπόν ενός κράτους απολυταρχικού ξενίζει τους πολίτες των φιλελεύθερων δημοκρατιών της Ευρώπης και τους προκαλεί τον φόβο διότι η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι δεδομένα. Πάντοτε υπάρχει ο κίνδυνος της κατάργησης του δημοκρατικού πολιτεύματος και των δικαιωμάτων.
Την κατάργηση του δημοκρατικού πολιτεύματος επιδιώκουν τα ακραία στοιχεία στο εσωτερικό και τα απολυταρχικά κράτη στο εξωτερικό. Κράτη δηλαδή όπως η Ρωσία και η Κίνα τα οποία δεν επιθυμούν την ύπαρξη ελεύθερων χωρών. Αυτό διότι γνωρίζουν πολύ καλά ότι υπάρχει ο κίνδυνος οι πολίτες τους να αποφασίσουν να υιοθετήσουν τα δημοκρατικά ιδεώδη για να απολαύσουν τα ίδια αγαθά με τους ελεύθερους ανθρώπους.
Βέβαια την ίδια εχθρότητα θρέφουν για τα απολυταρχικά καθεστώτα οι δημοκρατίες, οι οποίες δεν επιθυμούν την ύπαρξη τους διότι γνωρίζουν πως οι πολίτες πολλές φορές καθίστανται ευάλωτοι μπροστά στην εικόνα του "μεγάλου ηγέτη" και της πατριαρχικής εξουσίας. Ο παράγοντας του άγχους μέσα σε δυσμενείς οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες δημιουργούν κάποτε την ανάγκη για την απόλυτη εξουσία. Μεγάλο άγχος προκαλεί στους ανθρώπους και η ελευθερία, με αποτέλεσμα να θέλουν να την καταργήσουν, φλερτάροντας με την ιδέα του πανίσχυρου ηγέτη.
Όλα τα πιο πάνω εξηγούν γιατί η εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία προκάλεσε ανασφάλεια και μεγάλο άγχος για το μέλλον του δυτικού συστήματος αξιών. Η εισβολή στην Ουκρανία δεν αποτελούσε μόνο κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου αλλά και μια επίθεση ενός απολυταρχικού κράτους εναντίον μιας ευρωπαϊκής χώρας. Αυτό το μεγάλο άγχος δεν το έχουν νιώσει μόνο όσοι δεν θέτουν τις δημοκρατικές αξίες ψηλά στις προτεραιότητες τους. Όσοι δηλαδή είναι έτοιμοι να ρισκάρουν τα αναφαίρετα δικαιώματα των ανθρώπων χωρίς τα οποία δεν θα μπορούσαμε να ζούμε σε δημοκρατικό κράτος δικαίου.
Ανάμεσα σε αυτούς που δεν νιώθουν άγχος για το μέλλον της δημοκρατικής Ευρώπης υπάρχουν και κάποιοι οι οποίοι καταφέρονται εναντίον της δημοκρατίας, προβάλλοντας τα αρνητικά στοιχεία. Φυσικά και υπάρχουν σοβαρά κενά στα δημοκρατικά πολιτεύματα και πρέπει να συνειδητοποιήσουμε κάποια στιγμή ότι πάντα θα υπάρχουν διάφορες ελλείψεις. Το τέλειο δεν υπάρχει, ο παράδεισος είναι μια θεολογική έννοια και οι αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης μια σταθερά. Εκείνοι που τολμούν να υποσχεθούν την τέλεια κοινωνία είναι αυτοί που μας οδηγούν τελικά σε κάθε μορφής απολυταρχισμό. Πολλά τα ιστορικά παραδείγματα.
Συνεπώς η δημοκρατία στην Ευρώπη με όλες τις ελλείψεις και τα κενά της αποτελεί το υπέρτατο πολιτικό αγαθό που πρέπει οι Ευρωπαίοι να υπερασπιστούν με όλες τους τις δυνάμεις. Και αυτή η συζήτηση για τη δημοκρατία και τον απολυταρχισμό απαντά στο ερώτημα που θέτουν τις τελευταίες ημέρες ορισμένοι δύσπιστοι. Εκείνοι που ρωτάνε απορημένοι από ποιον κινδυνεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα κινδυνεύει από την επέκταση του μεταμοντέρνου απολυταρχισμού.
Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες εμφανίστηκε ακόμη ένας κίνδυνος για τη δημοκρατία. Πρόκειται για φανατικούς οι οποίοι τάσσονται στο πλευρό της Ουκρανίας αλλά δεν ανέχονται την άλλη άποψη και δαιμονοποιούν όσους διαφωνούν μαζί τους. Μάλιστα παρουσιάζουν την διαφορετική άποψη ως υποκινούμενη από τον εχθρό και υποστηρίζουν ότι οι άλλοι χρηματίζονται από ξένα κέντρα. Όλα αυτά τα κάνουν στο όνομα της δημοκρατίας. Ξεχνούν ότι αυτές οι πρακτικές όχι μόνο δεν έχουν σχέση με τη δημοκρατία αλλά περιορίζουν και καταργούν το ανθρώπινο δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης. Αντιγράφουν δηλαδή τον Πούτιν και προσπαθούν να επιβάλουν μία κοινή γραμμή σε όλους τους υπόλοιπους, εκφοβίζοντας και φιμώνοντας κάθε άλλη φωνή.
Επειδή όντως η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι δεδομένα θα πρέπει να επαναλαμβάνουμε συνεχώς και ακούραστα βασικά πράγματα. Η δημοκρατία που κινδυνεύει από τη μεταμοντέρνα απολυταρχία προσφέρει το δικαίωμα στους πολίτες να διαφωνήσουν δημόσια με ορισμένες πολιτικές και να προτείνουν άλλες ιδέες χωρίς να φοβούνται ότι θα κατηγορηθούν για προδοσία. Η δημοκρατία δίνει δημόσιο βήμα σε όλους και ίση πρόσβαση σε όλες τις απόψεις. Η δαιμονοποίηση της άλλης άποψης είναι χαρακτηριστικό της απολυταρχίας. Συνεπώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ως κοιτίδα της σύγχρονης δημοκρατίας κινδυνεύει και από εκείνους που θεωρούν ότι η δημοκρατία αρχίζει και σταματά στη δική τους άποψη.
