Σε δύο κατευθύνσεις κινούνται τα μέτρα που εξετάζονται από την κυπριακή κυβέρνηση σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για τον μετριασμό των επιπτώσεων, σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, της ανόδου των τιμών του πετρελαίου. Η πιο σημαντική παρέμβαση, που θα αφορά όλες τις χώρες, είναι η αύξηση των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων στην αγορά, εξέλιξη που θα οδηγήσει στη μείωση του κόστους απόκτησής του, οδηγώντας στη μείωση της τιμής του ηλεκτρισμού. Η δεύτερη δέσμη μέτρων προσανατολίζεται σε μειώσεις φόρου στα καύσιμα.
Τα μέτρα, στη βάση της καθοδήγησης που έχουν λάβει τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία έχει στείλει σχετική επιστολή στις κυβερνήσεις, αποσκοπούν στο να περιορίσουν στοιχεία του κόστους της ενέργειας, που δεν σχετίζονται με τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ήδη δύο κράτη έχουν ανακοινώσει μειώσεις στη φορολογία της ενέργειας. Η Ιταλία στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα και η Ισπανία στον ΦΠΑ.
«Αυτή τη στιγμή στο Υπουργείο Οικονομικών γίνεται επεξεργασία σεναρίων και παρακολουθούμε τις εξελίξεις και ανάλογα με αυτές τις εξελίξεις ετοιμάζουμε κάποια σχέδια, για να αμβλύνουμε όποια προβλήματα προκύψουν», είπε ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός.
Προσωρινά και στοχευμένα
Η εμπειρία του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε ενεργειακή κρίση και πληθωριστικό σοκ, οδηγεί τα κράτη - μέλη της ΕΕ και την Επιτροπή, να κινηθούν με ταχύτητα και προληπτικά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη, προκειμένου να σχεδιαστούν προσωρινά εθνικά και στοχευμένα μέτρα, που θα αφορούν στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου και του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων ρύπων (ETS).
Αρμόδιες πηγές σχολιάζουν στον "Π", ότι είναι θετικό το γεγονός, πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αποκλείει αλλά αντίθετα θα εφαρμόσει συγκεκριμένα και στοχευμένα μέτρα, τα οποία θα συμβάλουν στην μείωση του φόρου άνθρακα με αποτέλεσμα την μείωση της τιμής της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το βασικό εργαλείο είναι η αύξηση των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων. Με τα αυξημένα δικαιώματα θα μειωθεί το κόστος άνθρακα των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΑΗΚ και συνακόλουθα το κόστος για τους καταναλωτές. Τα δικαιώματα ρύπων αντιστοιχούν περίπου στο 25% του συνολικού κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΑΗΚ, με την ετήσια δαπάνη να ανέρχεται σε σχεδόν €300 εκατ. ετησίως. Το κόστος αυτό μετακυλίεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στους καταναλωτές, μέσω της ρήτρας καυσίμων και της σχετικής χρέωσης για τα δικαιώματα θερμοκηπιακών αερίων στους λογαριασμούς ρεύματος.
Οι ίδιες πηγές ξεκαθαρίζουν, ότι η εφαρμογή του μέτρου δεν σημαίνει ότι καταργείται το σύστημα εμπορίας ρύπων ή αποδυναμώνεται η λειτουργία του.
Πρόσθετα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα σχεδιάσει μέτρα σε συνεργασία με τα κράτη - μέλη και για άλλα στοιχεία του κόστους της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης φόρων και τελών. Εντός της περιμέτρου των επιτρεπόμενων εργαλείων είναι και στοχευμένα οριζόντια μέτρα, που δεν θα πλήττουν την εσωτερική αγορά ενέργειας.
Από την πληροφόρηση που έχει στη διάθεση του ο "Π" προκύπτει, ότι τα μέτρα θα ισχύσουν, για όσο διαρκεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Πρέπει να αναληφθεί δράση, με «άμεσα μέτρα ανακούφισης, όπου είναι δυνατόν και διαρθρωτικές αλλαγές, όπου είναι αναγκαίο», εστιάζοντας στις τέσσερις συνιστώσες, που καθορίζουν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μετά το πέρας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξήγησε, ότι η πρώτη συνιστώσα είναι το κόστος της ίδιας της ενέργειας, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μερίδιο, κυρίως το μισό της τιμής, 56% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Τα κράτη - μέλη, προσέθεσε, μπορούν να χρησιμοποιήσουν μέτρα κρατικής βοήθειας, για να αντισταθμίσουν τις αυξήσεις του κόστους της πηγής ενέργειας. «Θα ενισχύσουμε περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων για τον σκοπό αυτό», τόνισε.
Το δεύτερο στοιχείο είναι οι χρεώσεις δικτύου (18%), με την Επιτροπή να προωθεί νομοθετικές παρεμβάσεις για τη μείωσή τους, ιδίως για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Το τρίτο στοιχείο, οι φόροι και οι επιβαρύνσεις, που αντιστοιχούν κατά μέσο όρο στο 15%, αναμένεται να αναθεωρηθούν, με στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να φορολογείται λιγότερο. Το τέταρτο στοιχείο αφορά την ανθρακική τιμολόγηση μέσω του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Ρύπων (ETS) (διάσταση που αφορά άμεσα την Κύπρο), για το οποίο προωθούνται μεταρρυθμίσεις, για μεγαλύτερη ευελιξία και περιορισμό της μεταβλητότητας των τιμών.
Η φον ντερ Λάιεν διευκρίνισε, ότι το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ έχει ήδη συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα και στην ενίσχυση επενδύσεων σε καθαρές μορφές ενέργειας. Παράλληλα, ανακοίνωσε νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, το «ETS Investment Booster», ύψους 30 δισ. ευρώ, για έργα απανθρακοποίησης.
Τέλος, σημείωσε, ότι η ενέργεια αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, προαναγγέλλοντας πρωτοβουλίες για απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του καλεί την Επιτροπή, να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα, για όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, για συγκεκριμένες ενέργειες, για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων τομέων, «λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές καταστάσεις μεταξύ των κρατών μελών».
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλείται επίσης, να συνεργαστεί στενά με τα κράτη - μέλη, για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων για τον μετριασμό των σημαντικών επιπτώσεων των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τον αντίκτυπο όλων των άλλων συνιστωσών κόστους. Παράλληλα, ζητείται να υποστηριχθεί η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και χαμηλές εκπομπές άνθρακα, εξασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καλεί επίσης την Επιτροπή, να υποβάλει αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) το αργότερο έως τον Ιούλιο του 2026, για να μειωθεί η αστάθεια της τιμής του άνθρακα και να μετριαστεί ο αντίκτυπός της στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού κόστους της αλυσίδας εφοδιασμού.
Τέλος, καλεί τους συννομοθέτες (σ.σ. Επιτροπή και Κοινοβούλιο) να συμφωνήσουν, το 2026, σε ένα φιλόδοξο πακέτο δικτύων για την ταχεία κατασκευή των απαραίτητων υποδομών, τη διασφάλιση της προστασίας και της ανθεκτικότητάς τους και την ενίσχυση των διασυνδέσεων, σε εθνικό και διευρωπαϊκό επίπεδο.
