Φόρμα αναζήτησης

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση & διατροφή

Πολύς κόσμος υποφέρει από προσωρινή/ ήπια δυσπεψία από καιρό σε καιρό. Όταν όμως αυτό συμβαίνει συχνά, δηλαδή πάνω από 1 φορά την εβδομάδα θα μπορούσε να είναι ένδειξη μιας σοβαρής κατάστασης που ονομάζεται γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ).

Τι είναι η ΓΟΠ;
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι μια διαταραχή του πεπτικού συστήματος, στην οποία τα οξέα του στομάχου μαζί με τα τρόφιμα και τα υγρά που υπάρχουν στο στομάχι ρέουν πίσω στον οισοφάγο. Αυτό μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία και μπορεί να είναι μια προσωρινή ή μακροπρόθεσμη κατάσταση. Ο κίνδυνος είναι μεγάλος όταν δεν αντιμετωπιστεί η ΓΟΠ, αφού μπορεί να αποτελέσει παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του οισοφάγου, για άσθμα, υγρά στους πνεύμονες, συμφόρηση στο στήθος, συριγμό και πνευμονία.

Ποιά είναι τα συμπτώματα;

  • Συνήθως καούρα (στις περισσότερες περιπτώσεις)
  • Κακοσμία του στόματος
  • Βήχας
  • Κοιλιακός πόνος
  • Ναυτία ή εμετό
  • Δυσκολία στη κατάποση
  • Διάβρωση των δοντιών (μετά τη διάγνωση για ΓΟΠ)

Αντιμετώπιση
Για την σωστή αντιμετώπιση της ΓΟΠ, αρχικά χρειάζεται μια ακριβής διάγνωση από ειδικό σε θέματα υγείας. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πως η χρόνια παλινδρόμηση δεν μπορεί να περάσει από μόνη της. Χρειάζεται θεραπεία. Η θεραπεία για την ΓΟΠ μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και ορισμένες αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής.

Αλλαγές στο τρόπο ζωής και στη διατροφή

Οι αλλαγές στο τρόπο ζωής περιλαμβάνουν παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα ή να χειροτερέψουν τα ήδη εμφανή συμπτώματα. Αν και η διατροφή από μόνη της δεν μπορεί να προκαλέσει γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ), η παλινδρόμηση και η καούρα μπορούν να επιδεινωθούν από τα είδη των τροφίμων που καταναλώνονται.

Κάποιοι παράγοντες που βοηθούν στη πρόληψη της καούρας και άλλοι που συντελούν στην επιδείνωση της είναι οι εξής:

Θέση
Η βαρύτητα παίζει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της παλινδρόμησης. Πολύς κόσμος που ξαπλώνει μετά από ένα γεύμα παρουσιάζει καούρα, δηλαδή τα τρόφιμα επιστρέφουν πίσω στον οισοφάγο. Η διατήρηση μιας όρθιας στάσης μέχρι το γεύμα να έχει χωνευτεί, μπορεί να αποτρέψει το σύμπτωμα της καούρας. Εάν παρουσιαστεί καούρα κατά τις βραδινές ώρες που ξαπλώνετε προσπαθήστε να μετακινήσετε το μαξιλάρι σας σε στάση που το κεφάλι να είναι πιο ψηλά από το σώμα. Επίσης, καλό θα είναι να αποφύγετε την φυσική δραστηριότητα μετά από ένα γεύμα (ανύψωση, καθαρισμός δαπέδου ή κάποιου άλλου είδους άσκηση). 

  • Μην ξαπλώσετε πριν περάσουν 3 ώρες από τη στιγμή που έχετε καταναλώσει κάτι. Τότε είναι που η παραγωγή οξέων του στομάχου είναι αυξημένη, έτσι προγραμματίστε νωρίς το δείπνο σας και αποφύγετε τα σνακ προ-ύπνου.

Πώς και πότε να τρώτε
Το πώς και πότε τρώτε έχει μεγαλύτερη σημασία από το τί τρώτε.

  • Να αποφεύγετε τα μεγάλα γεύματα, ειδικά αργά το βράδυ. Προσπαθήστε το πιο βαρύ γεύμα σας να το καταναλώνετε το μεσημέρι και το βράδυ ένα ελαφρύτερο γεύμα.

Καίγοντας θερμίδες μειώνετε τις καούρες

Οι παθήσεις του πεπτικού συστήματος και οι διαταραχές, όπως η νόσος της ΓΟΠ παρατηρούνται συχνότερα σε άτομα υπέρβαρα σε σχέση με άτομα που έχουν φυσιολογικό βάρος. Έρευνες δείχνουν ότι η μείωση σωματικού βάρους σε υπέρβαρα άτομα μειώνει τα συμπτώματα καούρας.

Στη θεωρία το να καίει κανείς περισσότερες θερμίδες από αυτές που καταναλώνει είναι εύκολο. Στην πράξη, αυτό μπορεί να φαίνεται ακατόρθωτο. Ωστόσο, ακόμα και μικρές αλλαγές μπορούν να φέρουν μεγάλες βελτιώσεις.

Μικρές συμβουλές που θα σας βοηθήσουν στην απώλεια βάρους έτσι ώστε να μειωθούν οι καούρες:

  • Φτιάξτε μια λίστα με το τι θα ψωνίσετε από την υπεραγορά γιατί πολλές φορές διαλέγουμε τρόφιμα λιγότερο υγιεινά απλά και μόνο γιατί θέλουν λιγότερο χρόνο προετοιμασίας.
  • Στο σνακ σας συμπεριλάβετε φρέσκα φρούτα, κομμένα λαχανικά, ανάλατους ξηρούς καρπούς, κομμένα άπαχα τυράκια έτσι ώστε να μην καταφεύγετε  σε ανθυγιεινές επιλογές.
  • Ελέγξτε την ετικέτα τροφίμου που επιλέγετε να αγοράσετε, για τις θερμίδες του και το λίπος που περιέχει.
  • Αντί να καταναλώνετε 1 ποτήρι αναψυκτικού (100 θερμίδες), καταναλώστε νερό (0 θερμίδες).
  • Αντικαταστήστε 1 φλιτζάνι καφέ αρωματισμένου με σοκολάτα ή καραμέλα (235 θερμίδες) με 1 φλιτζάνι μαύρο καφέ (2,5 θερμίδες).
  • Πάρκαρε το όχημα σου πιο μακριά και χρησιμοποίησε τις σκάλες αντί το ασανσέρ.
  • Εάν χρησιμοποιείς το λεωφορείο και δεν βιάζεσαι να πας στον προορισμό σου κατέβα μια στάση πριν από αυτή που πρέπει και περπάτησε το υπόλοιπο της διαδρομής σου.

Διατροφικές αλλαγές για τη ΓΟΠ
Διατροφικές αλλαγές και αλλαγές στο τρόπο ζωής αρχίζουν με αυτά που είναι καλύτερα να αποφεύγονται. Αυτά περιλαμβάνουν τροφές ή και συνήθειες που προκαλούν ή επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠ.

Τι να αποφύγετε ή να μειώσετε στη διατροφή σας:

  • Υψηλά σε λιπαρά τρόφιμα
  • Καφεΐνη
  • Σοκολάτα
  • Κρεμμύδια
  • Δυόσμο
  • Ανθρακούχα ροφήματα
  • Αλκοόλ
  • Ντομάτες και εσπεριδοειδή

Κάνοντας αλλαγές στη διατροφή και στο τρόπο ζωής σας θα ανακαλύψετε τι δουλεύει καλύτερα σε εσάς. Δεν επηρεάζουν όλα τα ερεθίσματα και όλες οι θεραπείες όλα τα άτομα με τον ίδιο τρόπο. Να έχετε υπόψη σας ότι το πότε καταναλώνετε κάτι έχει την ίδια σημασία με το τί καταναλώνετε. Ένα συγκεκριμένο τρόφιμο μπορεί να σας προκαλεί παλινδρόμηση όταν το καταναλώνετε λίγες ώρες πριν τον ύπνο, ενώ όταν το καταναλώσετε μέσα στη μέρα να μην προκαλέσει κανένα ερέθισμα.

Ποια τρόφιμα πρέπει να προσέξετε για μείωση ή αποφυγή συμπτωμάτων της ΓΟΠ

Φρούτα – πιθανότατα θα πρέπει να αποφεύγετε τα εσπεριδοειδή φρούτα και χυμούς όπως τα λεμόνια, τα πορτοκάλια και να επιλέγετε ανάμεσα στα μη εσπεριδοειδή όπως οι μπανάνες, τα πεπόνια, τα μήλα και τα αχλάδια μεταξύ άλλων.

Λαχανικά – επιλέξτε ότι λαχανικό σας αρέσει αλλά αποφύγετε ή μειώστε στις σαλάτες σας τις σάλτσες που είναι ψηλές σε λιπαρά ή που να περιέχουν μέσα ντομάτες ή κρεμμύδια.

Αυγά – τα αυγά είνα ψηλά σε πρωτεΐνη. Ωστόσο, εάν το αυγό σας προκαλεί συμπτώματα παλινδρόμησης τότε προτιμήστε να καταναλώνετε το ασπράδι και να αποφεύγετε τον κρόκο.

Άπαχο κρέας – τα γεύματα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και τα τηγανισμένα τρόφιμα τείνουν να μειώνουν την πίεση του κάτω οισοφαγικού σφιγκτήρα και να καθυστερούν την εκκένωση του στομάχου, αυξάνοντας τον κίνδυνο παλινδρόμησης. Επιλέξτε άπαχα κρέατα που ψήνονται στη σχάρα, στο φούρνο, βραστά ή ψητά.

Βρώμη, ολικής αλέσεως ψωμί, ολικής αλέσεως ρύζι, ολικής αλέσεως μακαρόνια και κουσκούς – όλα αυτά είναι καλές πηγές σύνθετων υδατανθράκων με πολλές φυτικές ίνες.

Πατάτες και άλλα λαχανικά ρίζας – αυτά είναι καλές πηγές υδατανθράκων και φυτικών ινών αλλά βεβαιωθείτε ότι αποφύγατε να προσθέσετε κρεμμύδι ή σκόρδο κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας αφού αυτά μπορεί να προκαλέσουν παλινδρόμηση.

Γενικά αποφεύγετε ή μειώστε τα κορεσμένα λιπαρά (από το λιπαρό κρέας και τα ολόπαχα γαλακτοκομικά προϊόντα), τα τρανς λιπαρά (στα επεξεργασμένα τρόφιμα, τις μαργαρίνες και τα ζωικά λίπη). Προσπαθήστε να τα αντικαταστήσετε, με μέτρο, με ακόρεστα λιπαρά από φυτά ή ψάρια όπως παρακάτω:

Μονοακόρεστα λιπαρά –  λάδια όπως το ελαιόλαδο, το σησαμέλαιο, το κραμβέλαιο και τον ηλιανθέλαιο. Το αβοκάντο. Τα φιστίκια και το φιστικοβούτυρο και πολλά καρύδια και σπόροι.

Πολυακόρεστα λιπαρά – λάδια όπως το καστορέλαιο, σογιέλαιο, αραβοσιτέλαιο, λινέλαιο, και καρυδέλαιο (λάδι καρύδας); Φασόλια σόγιαs και τόφου. Λιπαρά ψάρια όπως σολομός και πέστροφα.

Άλλες μικρές συμβουλές

Τσίχλα – οι τσίχλες (χωρίς δυόσμο ή μέντα) αυξάνουν τη παραγωγή σάλιου και μειώνουν τη ποσότητα οξέος στον οισοφάγο.

Αποφυγή αλκοόλ – το αλκοόλ μπορεί να αποδυναμώσει τον οισοφαγικό σφιγκτήρα και να προκαλέσει παλινδρόμηση. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις ατόμων που εμφανίζουν συμπτώματα παλινδρόμησης μετά από ένα μόνο ποτό, ενώ άλλοι έχουν μεγαλύτερη ανεκτικότητα στο αλκοόλ. Πειραματιστείτε για να δείτε τί λειτουργεί καλύτερα σε εσάς. 

Το να τρώτε σωστά για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσετε όλα τα αγαπημένα σας φαγητά. Κάνοντας μερικές απλές τροποποιήσεις στην τρέχουσα διατροφή σας είναι συχνά αρκετό για να συμβάλει στη μείωση των ενοχλήσεων της ΓΟΠ. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια διατροφή βασισμένη σε μια υγιεινή ποικιλία τροφίμων που περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά, άπαχες πηγές πρωτεϊνών, σύνθετους υδατάνθρακες και καλά λιπαρά.

Νικόλ Πηλείδη
Διατροφολόγος-Kλινική Διαιτολόγος (MSc)
nicolepileidi@gmail.com
+357 97838941