Φόρμα αναζήτησης

Άγριες χήνες και άγριοι κύκνοι της Κύπρου (web tv)

Σε ολόκληρο τον πλανήτη έχουν καταγραφεί περίπου 10.000 διαφορετικά είδη πουλιών. Η Κύπρος βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και αποτελεί τον μεγαλύτερο διάδρομο μετανάστευσης των αποδημητικών πουλιών στη Μεσόγειο, δύο φορές τον χρόνο από Ευρώπη προς Αφρική και Ευρασία το φθινόπωρο και το αντίθετο την άνοιξη. Πάνω από διακόσια δέκα είδη μεταναστευτικών πουλιών χρησιμοποιούν την Κύπρο είτε ως ενδιάμεσο σταθμό για να ξεκουραστούν πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους είτε για να διαχειμάσουν, ενώ άλλα αναπαράγονται εδώ. Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί (μαζί με τα αποδημητικά) περίπου 410 είδη πουλιών και αυτός ο αριθμός αυξάνεται κάθε χρόνο, με νέες καταγραφές. Συγκεκριμένα από τα 410 είδη πουλιών τα 54 είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κύπρου, τα 210 αποδημητικά είδη και τα συναντάμε τις εποχές της αποδημίας των πουλιών η οποία είναι το φθινόπωρο και την άνοιξη και τα υπόλοιπα αποτελούν σπάνια είδη για την Κύπρο και θεωρούνται ως τυχαίοι επισκέπτες.

 

Ιπτάμενα πουλιά

Οι χήνες συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα και βαρύτερα ιπτάμενα πουλιά που συναντάμε στον πλανήτη. Σε ολόκληρο τον πλανήτη συναντάμε περίπου 15 διαφορετικά είδη χηνών και επτά είδη και υποείδη κύκνων. Όλες οι χήνες και κύκνοι που υπάρχουν στον πλανήτη ανήκουν στην οικογένεια των Νησσιδών (Anatidae) όπως και όλα τα είδη πάπιας. Είναι όλα αποδημητικά πουλιά και μεταναστεύουν σε κοπάδια, πολλές φορές εκατοντάδες πουλιά μαζί.

Είναι υδρόβια πουλιά και τα συναντάμε παντού όπου υπάρχει νερό, σε λίμνες, φράγματα, ποταμούς, ρυάκια, βάλτους, έλη, σε περιστασιακά λιμνάζοντα νερά, ακόμα και στη θάλασσα. Πρόκειται για παμφάγα πουλιά που τρέφονται με υδρόβια φυτά, χόρτα, σπόρους, αμφίβια, έντομα, σκουλήκια και ψάρια.

 

Στην Κύπρο δεν έχουμε πολλά νερά και λίμνες, εντούτοις συναντάμε τέσσερα είδη χήνας και ένα είδος κύκνου, όμως όλα τα είδη δεν αναπαράγονται εδώ αφού είναι αρκετά σπάνια για τον τόπο μας. Όλα τα είδη χηνών και κύκνων φτιάχνουν τη φωλιά τους στο έδαφος κοντά σε νερό. Τοποθετούν στη φωλιά τους μαλακά πούπουλα και γεννούν από πέντε μέχρι και 12 αβγά αναλόγως του είδους. Τα μικρά τους αμέσως μετά την εκκόλαψη είναι ικανά να ακολουθούν τη μητέρα τους, να κολυμπούν και να τρέφονται μόνα τους.

Παρά το μεγάλο τους μέγεθος τα πουλιά αυτά είναι εξαιρετικοί κολυμβητές καθώς διαθέτουν στα πόδια τους μεμβράνες και μπορούν να τα χρησιμοποιούν σαν κουπιά.

 

Εχθροί αυτών των πουλιών είναι όπως πάντα οι άνθρωποι που σε αρκετές χώρες τα κυνηγούν ανελέητα για το κρέας τους αλλά και για τα μαλακά τους πούπουλα τα οποία χρησιμοποιούν για στρώματα και μαξιλάρια, καθώς και για την καταστροφή των φυσικών βιότοπων τους. Από φυσικούς παράγοντες τα πουλιά αυτά κινδυνεύουν λόγω του ότι φωλιάζουν στο έδαφος όπως επίσης τα αβγά και οι νεοσσοί τους από αρπακτικά πουλιά και σαρκοφάγα ζώα, όπως αλεπούδες και τσακάλια.

 

Τα είδη χήνας

Τα είδη άγριας χήνας και κύκνων που συναντάμε στον τόπο μας είναι:

1 Greater White-fronted Goose (Anser albifrons) (Scopoli, 1769) ασπρομέτωπη χήνα.

2 Greylag Goose (Anser anser) (Linnaeus,1758) σταχτόχηνα.

3 Red-breasted goose (Branta ruficollis) (Pallas,1769) κοκκινόχηνα.

4 Egyptian goose (Alopochen aegyptiaca) (Linnaeus, 1766) αιγυπτιακή χήνα.

5 Mute swan (Cygnus olor) (Gmelin, 1789) βουβόκυκνος.

 

 

Η ασπρομέτωπη χήνα αναφέρεται κάθε χρόνο στην Κύπρο κυρίως από τις δύο μεγάλες λίμνες επεξεργασίας λυμάτων στη Λάρνακα, καθώς εδώ και αρκετά χρόνια οκτώ με δέκα πουλιά έρχονται το φθινόπωρο και διαχειμάζουν εκεί. Θυμάμαι πριν αρκετά χρόνια ένα κοπάδι με εκατοντάδες πουλιά έφτασε στη νεκρή ζώνη Γερίου, έμεινε μερικές μέρες και πραγματικά «ξύρισε» τα χωράφια από τα νεαρά τότε σπαρτά. Αρκετοί κυνηγοί έστησαν καρτέρι έξω από τη νεκρή ζώνη και σκότωσαν δυστυχώς αρκετά πουλιά.

Η σταχτόχηνα είναι η μεγαλύτερη σε μέγεθος από όλες τις χήνες που συναντάμε στην Κύπρο και αποτελεί τον πρόγονο της εξημερωμένης (οικόσιτης) χήνας Domestic geese (Anser anser domesticus) που απαντά σε όλα σχεδόν τα αγροκτήματα σε ολόκληρο τον κόσμο. Η τελευταία αναφορά του είδους αυτού ήταν (περίπου 40 πουλιά) στις 19 Φεβρουαρίου του 2017 στις δύο μεγάλες λίμνες επεξεργασίας λυμάτων στη Λάρνακα.

Η κοκκινόχηνα είναι μία από τις μικρότερες αγριόχηνες σε μέγεθος αλλά και η πιο όμορφη αγριόχηνα του κόσμου, και συγκαταλέγεται στα είδη που κινδυνεύουν με αφανισμό. Αποτελεί και αυτή σπάνιο είδος για τον τόπο μας με μόλις οκτώ  αναφορές μέχρι στιγμής. Οι κοκκινόχηνες φωλιάζουν στη Σιβηρία, στην Αρκτική Τούνδρα. Η τελευταία και όγδοη αναφορά τους είδους αυτού ήταν στις 6 Νοεμβρίου το 2015 στις δύο μεγάλες λίμνες επεξεργασίας λυμάτων (Larnaca Sewage Works pools) στη Λάρνακα οι οποίες βρίσκονται πίσω από το αεροδρόμιο στην περιοχή Μενεού. Η προτελευταία έβδομη αναφορά του είδους αυτού ήταν πριν 19 χρόνια. Οι λίμνες αυτές φιλοξενούν εκτός από χήνες, φλαμίνγκο και χιλιάδες άλλα αποδημητικά πουλιά, στις οποίες μερικά από αυτά είναι πολύ σπάνια για την Κύπρο. Το Τμήμα Δασών έχει φτιάξει εκεί παρατηρητήριο πτηνών όπου το επισκέπτονται πολλοί ξένοι άλλα και ντόπιοι παρατηρητές και φωτογράφοι άγριων πτηνών.

Η αιγυπτιακή χήνα έχει μόνο τέσσερις αναφορές για την Κύπρο και η τελευταία αναφορά ήταν από το φράγμα του Ασπρόκρεμμου στις 6 Σεπτεμβρίου του 2014. Πρόκειται καθαρά για αφρικανικό είδος αλλά λόγω του εντυπωσιακού της παρουσιαστικού, η αιγυπτιακή χήνα έχει εισαχθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες ακόμη και στην Ασία και την Αμερική, ενώ σε πολλές άλλες χώρες αποτελεί έκθεμα των ζωολογικών κήπων.

Ο βουβόκυκνος είναι εντυπωσιακό κατάλευκο πουλί (όταν είναι ώριμο) και έχει περίπου δέκα αναφορές για την Κύπρο, η τελευταία φορά ήταν στις 19 Δεκεμβρίου του 2011 στις Κλαψίδες στην κατεχόμενη Αμμόχωστο. Η φωτογραφία που παραθέτω είναι του καλού μου φίλου Τουρκοκύπριου Birtan Gokeri στις Κλαψίδες. Θυμάμαι το 1985 ή 1986 έφτασαν στην αλυκή Λάρνακας μερικοί βουβόκυκνοι και αποτέλεσαν πόλο έλξης για εκατοντάδες ανθρώπων που έσπευσαν μαζικά για να τους δουν. Οι κύκνοι ήταν τόσο εξοικειωμένοι με τους ανθρώπους που ο κόσμος τους τάιζε με το χέρι.

Στην Κύπρο έχουν αναφερθεί ακόμα μερικά είδη χήνας και κύκνου αλλά είναι εξαιρετικά σπάνια για την Κύπρο με μία ή δύο αναφορές και θεωρούνται ως τυχαίοι επισκέπτες.