Φόρμα αναζήτησης

Δρ Λίντα Παπαδόπουλος: Οι άνθρωποι δεν είναι δελτία Tύπου

Η κυπριακής καταγωγής κλινική ψυχολόγος έχοντας βάση της την Αγγλία διαγράφει μια αναγνωρισμένη πορεία στον τομέα της. Έχει χαρακτηριστεί ως ψυχολόγος διασήμων του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Το βιογραφικό της πλούσιο και μακροσκελές: ακαδημαϊκή πορεία στο Πανεπιστήμιο Μετροπόλιταν του Λονδίνου, εκπομπές στο Sky News, CNN, Netflix κ.ά., συγγραφή βιβλίων, πληθώρα άρθρων σε διεθνή Μέσα, βίντεο (podcasts) ερευνητικά προγράμματα, διαλέξεις. Στόχος της είναι να μεταδώσει βασικά θέματα ψυχολογίας, ανοίγοντας «κλειστές πόρτες». Στις 7 Δεκεμβρίου 2017 έλαβε το βραβείο Fellowship Award, του Συμβουλίου EVCOM σε μια εκδήλωση στη Βουλή των Λόρδων. Πρόκειται για έναν σημαντικό θεσμό που αναγνωρίζει το έργο προσωπικοτήτων από διάφορους τομείς στη Μ. Βρετανία. Μια αναγνώριση του ακαδημαϊκού της έργου, ως συγγραφέας, ραδιοτηλεοπτική παραγωγός, αλλά και ως διακεκριμένη σύμβουλος και επικοινωνιολόγος.

Συναντήσαμε τη δρα Παπαδόπουλος σε μια πρόσφατη επίσκεψή της στην Κύπρο με σημείο αναφοράς τον άνθρωπο σε σχέση με τα social media.

«Η σύγκριση που γίνεται στα social media είναι υπερβολικά τοξική. Λέμε ότι έχουμε 1000-2000 φίλους. Ζητάμε αποδοχή από κόσμο που δεν μας ξέρει. Είμαστε τόσο συνδεδεμένοι και συνάμα τόσο αποσυνδεδεμένοι»

– Ο άνθρωπος στην ψηφιακή εποχή. Ποια είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που προκύπτουν και πώς επηρεάζουν την ψυχική μας υγεία;
Αναμφίβολα, τα social media και η αλληλεπίδρασή μας με τον online κόσμο. Στη Σίλικον Βάλεϊ υπάρχει ομάδα ψυχολόγων που σχεδιάζουν παιχνίδια τα οποία δημιουργούν εξάρτηση. Βλέπεις ένα δωδεκάχρονο παιδί να παίζει ένα παιχνίδι ή να κάνει σκρολ και να μην μπορεί να σταματήσει. Χρησιμοποιούν την ψυχολογία μας εναντίον μας και πρέπει ν’ αρχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό. Είναι εύκολο να λες σε έναν δωδεκάχρονο «σταμάτα να παίζεις Fortnite». Κάθε στιγμή όμως του παιχνιδιού επιδρά στη βιοχημεία του εγκεφάλου. Επιπλέον, η σύγκριση που γίνεται στα social media είναι υπερβολικά τοξική. Λέμε ότι έχουμε 1000-2000 φίλους. Δεν είναι φυσιολογικό. Ζητάμε αποδοχή από κόσμο που δεν μας ξέρει. Είμαστε τόσο συνδεδεμένοι και συνάμα τόσο αποσυνδεδεμένοι. Νομίζω πως όλοι θέλουν να νιώθουν σταρ στη ζωή τους, στο δικό τους σόου. Επιπρόσθετα, το μπλε φως επηρεάζει τον ύπνο κι ο ύπνος επηρεάζει τη διάθεση – η κατάθλιψη αυξάνεται σε κάθε ηλικία. Πόσες φορές βλέπουμε το τηλέφωνό μας κάθε μέρα. Στην Αγγλία ξοδεύουν κατά μέσο όρο πάνω από 10 ώρες online ημερησίως και 6,5 ώρες για ύπνο. Θα πρέπει να σκεφτόμαστε τι περνά στο υποσυνείδητό μας. Βλέπω μικρά κορίτσια να βγάζουν 50 φωτογραφίες, να επιλέγουν μία, να διαλέγουν φίλτρα, να την ανεβάζουν στο instagram και να μετράνε likes. Κι αν δεν πιάσουν τα likes που θέλουν το επαναλαμβάνουν. Ένας ατελείωτος ανταγωνισμός. Η ερώτηση «Am I pretty or am I fat;» πληκτρολογείται 23.000 φορές τη βδομάδα στο youtube!

 «Το τάμπλετ δεν είναι μπέιμπι σίτερ»

– Πώς μπορεί να ελεγχθεί αυτός ο εθισμός, ειδικά όσον αφορά τα παιδιά;
Είναι ανησυχητική η κατάσταση, ειδικά αν δεν κάνουμε κάτι. Γνωρίζουμε ότι τα όμορφα συναισθήματα ξεκινούν από τους τέσσερις νευροδιαβιβαστές: ντοπαμίνη, ωκυτοκίνη, σεροτονίνη και ενδορφίνες. Όταν παίζεις ένα παιχνίδι, η ντοπαμίνη ανεβαίνει, δημιουργείται όμως ένας εθισμός. Πριν λίγο καιρό βρέθηκα στις Βρυξέλλες όπου μίλησα σε ένα συνέδριο γι’ αυτό το θέμα, και έγινε αναφορά στον χρόνο (time spent) και τον ποιοτικό χρόνο (time well spent) που σπαταλούμε online. Για παράδειγμα, αν η κόρη μου αφιερώσει μιάμιση ώρα στο instagram, θα θυμώσω. Αν διαθέσει όμως δυο ώρες για να φτιάξει λ.χ. μια σελίδα για στήριξη μιας οικογένειας, θα είμαι ευτυχής. Η τεχνολογία δεν θα φύγει, έχουμε όμως επιλογή πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε. Πρέπει να δουλέψουμε στο σπίτι, στα σχολεία και σε επίπεδο πολιτείας. Οι γονείς θα πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη μας. Την ώρα του φαγητού να μην υπάρχουν τηλέφωνα στο τραπέζι. Μπορούμε να αναφέρουμε τρία ωραία πράγματα που έγιναν κατά τη διάρκεια της μέρας. Εξάλλου, υπάρχουν χιλιάδες ΜΜΕ για να σου λένε όλα τα κακά που γίνονται. Τα παιδιά θα πρέπει να κρατάνε λίγη ώρα το τάμπλετ και όχι να κλείνονται στα δωμάτια. Το τάμπλετ δεν είναι μπέιμπι σίτερ. Βασικά πράγματα που πρέπει να εφαρμόζονται στην πράξη. Δεν φτάνει να λέμε ένα «οκ» στη θεωρία.

 «Me, my selfie and I»

– Τι γίνεται όταν το προφίλ στα social media δημιουργεί μια εικονική πραγματικότητα για τον εαυτό μας;
Μια από τις ομιλίες που κάνω έχει τίτλο: «Me, my selfie and I», η διαφορά του self και του selfie. Είμαι η Λίντα και η Λίντα του pr. Όσο πιο μακριά είναι αυτά τα δυο τόσο πιο ανασφαλής νιώθω, αφού δεν μπορώ να ανέβω σε αυτό που έχω δημιουργήσει. Προβάλλουμε τον εαυτό μας κατά τον ίδιο τρόπο που μια εταιρεία δημιουργεί ένα δελτίο Τύπου. Επικεντρωνόμαστε στο μήνυμα που θα βγει προς τα έξω. Είσαι σέξι, είσαι κουλ; Μετά κάνεις έρευνα αγοράς. Τα likes; Και αν δεν πάρεις τόσα likes, κάνεις νέο δελτίο Τύπου; Κάναμε μια έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο κορίτσια και αγόρια παρουσιάζουν τους εαυτούς τους. Παρατηρήσαμε ότι μόλις τα έβαζες online άλλαζαν συμπεριφορά. Πλάθουν την ταυτότητά τους με βάση τι νομίζουν ότι θέλουν οι άλλοι, που δεν τους ξέρουν. Είναι τραγικό. Θυμάμαι, καθώς μεγάλωνα, τη μητέρα μου να μου λέει: «τι θα πει ο κόσμος;». Τότε δεν ήξερα τι θα πει ο κόσμος, γιατί δεν μου το έλεγε ο κόσμος, ενώ τώρα ο κόσμος σου το λέει. Αυτό διαπλάθει τον τρόπο που θέλει κάποιος να πλασάρει τον εαυτό του. Πιάνουμε το κινητό στα χέρια και μπορούμε να παραγγείλουμε ό,τι θέλουμε, μέχρι και… ανθρώπους. Πόσο έχουν αλλάξει οι σχέσεις. Δεν μπορούμε να κάνουμε διάλογο με μια λέξη και με τα emoticons. Αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους σαν κουτιά επιλογών, όπως κάνουμε με τις διακοπές μας που διαλέγουμε ένα ξενοδοχείο με διάφορες παροχές…

 

Συνέντευξη στον Χρίστο Λαζανιά

Άνθρωποι pr στη ζωή τους

– Πολλοί χρήστες των social media κάνουν ποστ μόνο τις χαρούμενες στιγμές τους, προσπαθώντας να πείσουν ότι έχουν υπογράψει διά βίου συνθήκη με την ευτυχία.
Έρευνες δείχνουν ότι οι χρήστες των social media κάνουν ποστ ως επί το πλείστον όταν είναι καλά και «ελέγχουν» τους άλλους όταν δεν είναι καλά. Είναι οι άνθρωποι pr στη ζωή τους. Το παρομοιάζω με την περίπτωση που κάποιος θέλει να μου πουλήσει ένα κραγιόν λέγοντάς μου ότι θα αλλάξει τη ζωή μου, ενώ ξέρω ότι δεν θα αλλάξει. Με τον ίδιο τρόπο θα πρέπει να διαβάζουμε τα ποστ που κάνουν οι φίλοι μας. Είναι παράλογο να σκεφτούμε ότι κάποιος μπορεί να είναι μόνιμα ευτυχισμένος.

– Σε αυτό το σκηνικό, δεν ανεβαίνει κι ο βαθμός δυσκολίας για τον έρωτα;
Σήμερα, ο καθένας έχει πρόσβαση σε χιλιάδες άντρες και γυναίκες. Ποιο είναι το πρόβλημα; Δεν μπορεί ένα άτομο να κατασταλάξει εύκολα και να πει «είμαι εδώ μαζί σου, δεν βλέπω τριγύρω». Όταν πας σε ένα καφέ με τον/την σύντροφό σου, δεν θα σκέφτεσαι ποιος σε βλέπει ή τι θα κάνεις μετά. Δώσε μια ευκαιρία. Βλέπουμε τις σχέσεις στο μοτίβο της μιας χρήσης. Μην ξεχνάς ότι έχεις να κάνεις με ανθρώπους και συναισθήματα.

– Έχετε συγκεκριμένη εικόνα για τη χρήση των social media στην Κύπρο;
Αν και δεν δουλεύω κλινικά στην Κύπρο, νομίζω ότι οι άνθρωποι ίσως να ζουν πιο έντονα όσα έχω περιγράψει, επειδή είναι μικρός ο τόπος. Να αισθάνονται ότι είναι κάτω από αυτό το μικροσκόπιο. Μέχρι να πας σπίτι ο άλλος να ξέρει τι έκανες. Νιώθεις ότι συνεχώς πρέπει να το διαχειρίζεσαι όλο αυτό. Είναι πολύ κουραστικό και ψυχοφθόρο.

– Η κατάθλιψη παρουσιάζει αύξηση. Υπάρχουν απλά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε;
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «είμαι πεσμένος» και στο έχω κλινική κατάθλιψη, που χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση. Μπορούμε να κάνουμε τα βασικά: να κοιμόμαστε καλά, να αθλούμαστε, να προσέχουμε τη διατροφή μας. Επιπλέον, να σκεφτόμαστε θετικά και να προσέχουμε πώς μιλάμε στον εαυτό μας. Κανείς δεν σου μιλά όπως εσύ μιλάς στον εαυτό σου. Το να λες δεν κάνω αρκετά, είμαι έτσι, είμαι αλλιώς κ.λπ., ρίχνει την αυτοεκτίμηση. Δεν εννοώ να λέμε ότι όλα είναι ρόδινα. Ένα άλλο θέμα είναι οι συγκρίσεις. Να είσαι ο καλύτερος ως Γιώργος, ως Μαρία και όχι να συγκρίνεις: σαν τον Γιώργο, σαν τη Μαρία.

– Πώς επηρεάζει ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς μεγαλώνουν τα παιδιά τους;
Ένας από τους λόγους που παρατηρείται κατάθλιψη στους νέους είναι ότι οι γονείς μεγάλωσαν τα παιδιά τους νομίζοντας ότι τα κορίτσια είναι πριγκίπισσες και τα αγόρια ροκ σταρ. Οι γονείς συνηθίζουν να απομακρύνουν τα εμπόδια από τον δρόμο των παιδιών τους. Όταν όμως αποσύρω όλα τα εμπόδια από τον δρόμο σου, τι σου μαθαίνω; Το παιδί δεν μπορεί να αντεπεξέλθει όταν παρουσιαστεί ένα εμπόδιο. Το πιο σημαντικό πράγμα που μπορούν να κάνουν είναι να αφήσουν τα παιδιά να ξεπεράσουν μόνα τους τα εμπόδια. Όταν το παιδί ξεπεράσει μια δυσκολία, γίνεται πιο δυνατό. Μην τους το κλέβετε απομακρύνοντας τα εμπόδια.

– Μιλώντας με εκατοντάδες ανθρώπους, τι είναι αυτό που μάθατε;
Τι έμαθα μετά από τόσα χρόνια. Οι άνθρωποι που τα καταφέρνουν στη ζωή είναι αυτοί που μπορούν να προσαρμόζονται στα δεδομένα της ζωής τους. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι όταν περιμένουμε κάτι και δεν γίνεται, και καταρρέουμε. Η ζωή είναι μια σειρά προβλημάτων, λύνουμε ένα και πάμε στο επόμενο.

«Digital self harm»

– Παιδιά και διαδίκτυο. Ποιοι οι νέοι κίνδυνοι, πέρα από το διαδικτυακό bullying; 
Είμαι πρέσβειρα του «Internet Matters» και αναλαμβάνουμε πολλές δράσεις σε σχέση με τα παιδιά και το διαδίκτυο. Μια έρευνα που κάναμε πέρυσι έδειξε ότι το ένα τρίτο των παιδιών που συμμετείχαν είχαν κορίτσι ή αγόρι που δεν το συνάντησαν ποτέ ή δεν σκόπευαν να το κάνουν. Επίσης, έχουν αυξηθεί τα περιστατικά του αυτοτραυματισμού. Όταν ένα κορίτσι 15 χρονών αυτοκτόνησε μετά από μπούλινγκ, και ελέγξαμε τι έγινε, παγώσαμε με όσα βρήκαμε. Έκανε μπούλινγκ στον εαυτό της online, «digital self harm». Είναι πολύ σοβαρό και είναι καινούργιο για εμάς τους ψυχολόγους.

Είναι τοξική η ιδέα

Tι θα λέγατε σε όσους αναζητούν την ευτυχία; 
Νομίζω ότι είναι τοξική η ιδέα να σκεφτόμαστε ότι η ευτυχία είναι κάπου, φτάνουμε και μένουμε εκεί. Η ευτυχία είναι στιγμές. Χρειάζεται να ελαττώσουμε λίγο ταχύτητα, να σκεφτούμε ποια είναι τα σημαντικά. Ποιο είναι το σημαντικό της ζωής; Να αγαπώ και να με αγαπούν. Ο καθένας έχει ευθύνη για την ευτυχία του. Αν συνεχώς διαβάζουμε αρνητικά πράγματα, κάνουμε παρέα με τοξικούς ανθρώπους, βάζουμε στο μυαλό μας τοξικές ιδέες, αμελούμε τον εαυτό μας σωματικά, ψυχολογικά, τότε χάνουμε στιγμές ευτυχίας. Επαναλαμβάνω, δεν είμαστε δελτίο Τύπου, δεν χρειάζεται να κάνουμε έρευνα αγοράς. Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι. Να είμαστε απλώς ο εαυτός μας και να ζούμε τις ωραίες στιγμές.