Φόρμα αναζήτησης

Από αιώνες πολέμου, εταίροι για το μέλλον

Γράφει

ΕΣΡΑ ΑΪΓΚΙΝ

«Η καρδιά μου ξεχειλίζει και η ψυχή μου ευγνωμονεί» ήταν οι πρώτες λέξεις του Γάλλου Προέδρου Σαρλ ντε Γκωλ μετά την υπογραφή, μαζί με τον Γερμανό καγκελάριο Κόνραντ Αντενάουερ, της Συνθήκης των Ηλυσίων, πριν από ακριβώς 56 χρόνια.

Το έγγραφο της 22ας Ιανουαρίου 1963 ήταν μια επαναστατική κίνηση που σηματοδότησε την ειρήνευση και την αρχή της συμφιλίωσης μεταξύ δύο προαιώνιων εχθρών, της Γαλλίας και της Γερμανίας. Άλλαξε όμως και το μέλλον της Ευρώπης, θέτοντας τα θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Μπορέσαμε να ξεπεράσουμε τον πόνο του παρελθόντος κοιτάζοντας προς το μέλλον» δηλώνουν ο Γάλλος πρέσβης Ρενέ Τροκάζ και ο Γερμανός πρέσβης Γιόζεφ Κρεμπ, σε κοινή συνέντευξή τους με την ευκαιρία της επετείου της υπογραφής της Συνθήκης των Ηλυσίων.

Απαραίτητο άλμα

Σχεδόν κάθε οικογένεια στη Γαλλία και στη Γερμανία μετρά τουλάχιστον μία απώλεια μετά από αιώνες αιματοχυσίας μεταξύ των δύο χωρών. Πώς, τότε, μετά από τόσο πόνο και θλίψη και στις δύο πλευρές, οι δύο χώρες κατάφεραν να μετατρέψουν την έχθρα σε φιλία και συνεργασία, χτίζοντας ένα κοινό μέλλον;

Οι πρέσβεις Τροκάζ και Κρεμπ εξηγούν πως για τη διαδικασία αυτή χρειάστηκαν όχι μόνο η σωστή ηγεσία, αλλά και η κοινή ανάληψη και στις δύο κοινωνίες της ανάγκης να εμπλακούν ενεργά.

«Φυσικά η βούληση των ηγετών ήταν σημαντική» σημειώνει ο Γάλλος πρέσβης. «Την ίδια ώρα όμως, και οι δύο ηγέτες απευθύνθηκαν στην κοινή γνώμη. Εξήγησαν πως ‘Πρέπει να κάνουμε αυτό το άλμα προς τη συμφιλίωση. Δεν μπορούμε συνεχώς να παραμένουμε κολλημένοι στις μνήμες του πολέμου’».

Χρειάστηκε χρόνος

Όπως κάθε διαδικασία συμφιλίωσης, και η επαναπροσέγγιση μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας χρειάστηκε χρόνο.

«Με τη Συνθήκη των Ηλυσίων ξεκίνησε μια διαδικασία που διήρκεσε πολλές δεκαετίες, εμπλέκοντας το σύνολο της κοινωνίας» εξηγεί ο κ. Κρεμπ. «Έπρεπε να επουλωθούν οι πληγές και να έρθουν οι δύο πλευρές πιο κοντά. Η λογική που διέπει τη συνθήκη είναι η επαναπροσέγγιση των λαών μας και η ανάγκη να ξεπεράσουμε τα στερεότυπα και να δούμε πώς είναι πραγματικά οι άνθρωποι που βρίσκονται στην άλλη πλευρά».

Στη Συνθήκη των Ηλυσίων, η Γαλλία και η Γερμανία δεσμεύτηκαν να βάλουν στο τραπέζι όλα τα σημαντικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας. Υποσχέθηκαν παράλληλα «να φτάσουν σε όσο το δυνατόν πιο κοινές θέσεις» για σημαντικά ζητήματα της οικονομίας, της πολιτικής και του πολιτισμού.

Η αλλαγή και οι νέοι

Ο Ντε Γκωλ και ο Αντενάουερ εστίασαν με ιδιαίτερη προσοχή στη νεολαία και την παιδεία, καθώς γνώριζαν πως κανείς δεν μπορεί να αλλάξει το μέλλον χωρίς να λάβει υπόψη τους νέους.

«Το ζητούμενο είναι σε ποιο πνεύμα γίνεται η μόρφωση των νέων» σχολιάζει ο κ. Κρεμπ. «Χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση, ένα άλλο πνεύμα για να φέρεις την αλλαγή. Γι’ αυτό και υπήρξε επικέντρωση στη νεολαία».

Χρειάζονταν κοινές πολιτικές, πρακτικές αλλά και μηνύματα για τους νέους, πρόσθεσε ο κ. Τροκάζ. «Η Γαλλία και η Γερμανία έκαναν συγκεκριμένα βήματα για να ενθαρρύνουν την εκμάθηση της γλώσσας της άλλης χώρας. Διοργάνωσαν προγράμματα ανταλλαγής, πολιτιστικές συναντήσεις, διδυμοποιήσεις σχολείων και κοινά πανεπιστημιακά προγράμματα. Δημιουργήθηκε ακόμα ένα γαλλογερμανικό πανεπιστήμιο. Η συνεργασία για τη νεολαία εκτείνεται σε δεκάδες τομείς. Μπορεί κανείς να πει πως πρόκειται για οργανωμένο σύστημα».

Το Γαλλο-Γερμανικό Γραφείο Νεολαίας ήταν ένα από τα πρώτα αποτελέσματα της υπογραφής της Συνθήκης των Ηλυσίων. Μέχρι σήμερα, έχει βοηθήσει εκατομμύρια νεαρούς Γερμανούς και Γάλλους να συναντηθούν και να λάβουν μέρος σε προγράμματα ανταλλαγής.

Προς κοινή Ιστορία

Μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Ηλυσίων, δεκάδες κοινές επιτροπές ειδικών εξέτασαν όλο το σχολικό υλικό αναζητώντας κοινό έδαφος για το πώς πρέπει να παρουσιάζεται το παρελθόν. Προσεγγίζοντάς το με έναν τρόπο εποικοδομητικό και με το βλέμμα στο μέλλον, προσπερνώντας τις προκαταλήψεις.

Το πρώτο κοινό ιστορικό βιβλίο στον κόσμο γράφτηκε από κοινού από Γάλλους και Γερμανούς ιστορικούς το 2006 και στις δύο γλώσσες, και χρησιμοποιείται στις τάξεις των γυμνασίων.

Πολυεπίπεδη συνεργασία

Η συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών δεν περιορίζεται στη νεολαία και την παιδεία. Έχει εξελιχθεί και καλύπτει κατά φυσικό τρόπο όλους τους τομείς της κοινωνίας και της ζωής. Η Γαλλία και η Γερμανία έχουν κοινό Συμβούλιο Άμυνας και Ασφάλειας, Συμβούλιο Οικονομίας και Οικονομικών, καθώς και Συμβούλια που ασχολούνται με θέματα Πολιτισμού και Περιβάλλοντος.

Υπάρχει επίσης μια κοινή στρατιωτική δύναμη, η Γαλλο-Γερμανική Ταξιαρχία, καθώς και κοινοί αθλητικοί σύλλογοι, προγράμματα ανταλλαγής διπλωματών από τα Υπουργεία Εξωτερικών των δύο χωρών και το κοινό τηλεοπτικό κανάλι ARTE, ενώ έχουν γίνει πάνω από 2.000 διδυμοποιήσεις μεταξύ γερμανικών και γαλλικών κοινοτήτων και δήμων.

Κοινά τα θύματα

Η Γαλλία και η Γερμανία άλλαξαν επίσης τον τρόπο με τον οποίο τιμούν το ιστορικό παρελθόν. Αντί να επικεντρώνουν στο ποιος κέρδισε και ποιος έχασε στους πολέμους του παρελθόντος, μνημονεύουν τα θύματα και των δύο χωρών μέσα από κοινές εκδηλώσεις και κοινά μνημεία.

Στις 11 Νοεμβρίου 2018, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ επισκέφθηκαν από κοινού την περιοχή όπου η Γερμανία υπέγραψε την ανακωχή το 1918, και στην οποία ο Χίτλερ υποχρέωσε εκδικητικά τη Γαλλία να παραδεχθεί την ήττα της το 1940. Οι δύο ηγέτες κατέθεσαν στεφάνι και έκαναν τα αποκαλυπτήρια αναμνηστικής πλακέτας για τη συμφιλίωση των δύο χωρών, καθώς ακούγονταν οι εθνικοί ύμνοι της Γαλλίας και της Γερμανίας.

«Αντιλαμβάνεσαι πως υπήρξε τόσος πόνος και θλίψη και στις δύο πλευρές που δεν υπάρχει χώρος για θριάμβους» αναφέρει ο κ. Κρεμπ, του οποίου ο παππούς πολέμησε τους Γάλλους στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ ο πατέρας του πολέμησε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Για αυτό μνημονεύεις τα θύματα –όχι μόνο τους στρατιώτες αλλά και τους πολίτες– και στις δύο πλευρές».

Έβαλαν θεμέλια στην ΕΕ και κοιτούν στο μέλλον

Όλες αυτές οι προσπάθειες συνεισέφεραν στο να ξεπεραστεί η εχθρότητα και να αλλάξει η κοινή γνώμη και στις δύο χώρες. Οι μετρήσεις της κοινής γνώμης δείχνουν πως οι Γάλλοι και οι Γερμανοί, που θεωρούσαν πως ήταν εχθροί μέχρι τη δεκαετία του 1960, τώρα θεωρούν πως είναι οι πιο στενοί σύμμαχοι. Και οι δύο χώρες έχουν μετατρέψει την εχθρότητα σε μια μοναδική φιλία, και νιώθουν από κοινού την ευθύνη να ενισχύσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Είναι όλα μαζί. Είναι η παιδεία, είναι η νέα αντίληψη, είναι το γεγονός πως ο κόσμος αντιλαμβάνεται πως στον σημερινό κόσμο το μέλλον μας βρίσκεται στην Ευρώπη και οι Γερμανοί είναι οι εταίροι μας» εξηγεί ο κ. Τροκάζ. «Όταν όλα ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1960, το ζητούμενο ήταν η συμφιλίωση και η ειρήνη. Τώρα το ζητούμενο είναι η Ευρώπη. Δεν είμαστε απλά γείτονες και καλοί φίλοι. Έχουμε ένα κοινό πρότζεκτ, έχουμε χτίσει κάτι μαζί».

«Τώρα εστιάζουμε στην Ευρώπη» συμφωνεί ο Γερμανός πρέσβης. «Ο στόχος μας είναι να βοηθήσουμε ώστε η Ευρώπη να μπορεί να έχει ρόλο στην παγκόσμια σκηνή, επί ίσοις όροις με τις άλλες διεθνείς δυνάμεις».

Πενήντα έξι χρόνια μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Ηλυσίων, οι Μακρόν και Μέρκελ θα υπογράψουν σήμερα τη Συνθήκη του Άαχεν για να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους και να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την ενίσχυση της κυριαρχίας της Ευρώπης και για τη διασφάλιση του μέλλοντος εκατομμυρίων Ευρωπαίων.

«Η πρόοδος δεν τελειώνει ποτέ» υπογραμμίζει ο κ. Κρεμπ. «Με κάθε επίτευγμα αρχίζει και ένας αγώνας να το διατηρήσεις για τις επόμενες γενιές. Θεωρούμε πολλά πράγματα δεδομένα σήμερα. Τα ανίψια μου περνούν τα σύνορα Γερμανίας – Γαλλίας κάθε μέρα χωρίς να δείχνουν διαβατήρια. Δεν μπορούν να φανταστούν πως αυτό που έχουν τώρα μπορεί ποτέ να αμφισβητηθεί. Πρέπει να διαβεβαιώσουμε πως τα επιτεύγματά μας θα ωφελήσουν τις επόμενες γενιές».