Φόρμα αναζήτησης

Το μέσον, το μήνυμα, και το Τσέρνομπιλ

Ο Καναδός επικοινωνιολόγος Marshall McLuhan είναι ο πατέρας της ιστορικής φράσης «Το Μέσον είναι το Μήνυμα». Σύμφωνα με τον Έλληνα ομόλογό του Γ. Παπατριανταφύλλου, η φράση αυτή σημαίνει  πως «κάθε τι το οποίο αναφέρουμε…, κάθε μορφή επικοινωνίας και μηνύματος, λαμβάνουν την εικόνα και την υπόσταση του Μέσου που τα μεταφέρει και τα διοχετεύει. Συνεπώς, εάν η πηγή είναι αξιόπιστη – ηθική, «καθαρή», συνεπής – τα μηνύματά της απολαμβάνουν την ανάλογη εικόνα. Και το αντίθετο». «Εάν», συνεχίζει, «ένα Μέσο επικοινωνίας ή και ένα φυσικό πρόσωπο διατηρούν καλή εικόνα και είναι αντικείμενα αξιοπιστίας, τότε και τα μηνύματα που εκπέμπουν έχουν την ανάλογη βαρύτητα».

Το ποιος λέει κάτι και γιατί το λέει είναι σημαντικοί παράγοντες που καθορίζουν το πόση βαρύτητα μπορούμε να τους αποδώσουμε. Αυτό έχει την ευθεία του λειτουργία, αλλά έχει και την ανεστραμμένη: Επειδή ακριβώς είναι έτσι τα πράγματα, όποιος θέλει να αποδομήσει ένα μήνυμα αποδομεί προληπτικά το μέσο ή το πρόσωπο που το εκπέμπει, ώστε αυτό να έχει τη μικρότερη δυνατή απήχηση. Συνήθως, συνδυαζόμενη με την τάση μας για συνωμοσιολογία και για εύκολες-απλοϊκές ερμηνείες, η μέθοδος αυτή όλο και κάτι πετυχαίνει. Το ζήσαμε πολύ πρόσφατα και με τις αποκαλύψεις του «Πολίτη» για το σκάνδαλο με τον Μαλαισιανό «Κύπριο». Όλοι βάλθηκαν να ρωτούν «γιατί ο ‘Πολίτης’ κάνει την αποκάλυψη αυτή τώρα». Για να δώσει ο καθένας την πιο βολική για τον ίδιο ερμηνεία.

Στο τέλος της ημέρας όμως, ένα μήνυμα κερδίζει μέσα στον χρόνο τη θέση που του αξίζει. Όσο κι αν προσωρινά υποτιμηθεί λόγω της συκοφαντίας του Μέσου ή του προσώπου που το εκπέμπει, στον χρόνο θα αποκτήσει τελικά την πραγματική του βαρύτητα. Με μια μικρή αλλά όχι αυτονόητη προϋπόθεση: Οι αποδέκτες του μηνύματος να έχουν μνήμη ανθρώπου και όχι χελώνας. Πράγμα καθόλου αυτονόητο στις μέρες μας και με τους ρυθμούς μας.

Ο χρόνος και το περιεχόμενο

Όταν πριν από δεκαπέντε χρόνια ο Αρχιεπίσκοπος αναλάμβανε εκστρατεία κατά του σχεδίου Ανάν, δύο παράγοντες έκαναν το μήνυμά του ανεχτό από την πλειονότητα: Η εικόνα και η αξιοπιστία του δεν είχαν ακόμη φθαρεί, και το περιεχόμενο του μηνύματός του ήταν συμβατό με τους φόβους και τις επιθυμίες της πλειονότητας. Σήμερα, όταν δικαιολογείται για τις τριακόσιες δέκα χιλιάδες του Μαλαισιανού δεν πείθει, για τους ακριβώς αντίθετους λόγους. Η κοινωνία είναι εχθρική προς τη διαπλοκή και τη διαφθορά, και η αξιοπιστία του έχει φθαρεί κατά πολύ μέσα στον χρόνο. Για να καταλάβουμε μάλιστα τη σημασία του χρόνου, ας δούμε την υποδοχή της οποίας έτυχαν οι δηλώσεις του για ένα άλλο θέμα, τους εκπαιδευτικούς που διαδήλωναν έξω από την Αρχιεπισκοπή: Ενώ όποιος κατηγορεί σήμερα τους εκπαιδευτικούς έχει από χέρι στο πλάι του την πλειονότητα της κοινωνίας, και ενώ στην εκδήλωση συμμετείχαν μόνο 250 εκπαιδευτικοί (με την πλειονότητα να μένει απαθής ή εχθρική), οι εναντίον τους δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου δεν έτυχαν καθόλου καλής υποδοχής. Γιατί η αξιοπιστία του είναι πλέον πολύ χαμηλή.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.