Φόρμα αναζήτησης

Τα πλεονάσματα ασπίδα για την κυπριακή οικονομία

Ο προϋπολογισμός του 2020 επιβεβαιώνει την ανάκαμψη της κυπριακής οικονομίας και τη διόρθωση των δημόσιων οικονομικών, αλλά πίσω από τα θετικά στοιχεία κρύβονται τρεις γκρίζες περιοχές. Την ίδια ώρα το ιδιαίτερα υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο για το 2020 προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 5,1% (με καθαρό πλεόνασμα 2,7% του ΑΕΠ), λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας έναντι των κινδύνων.

Ανάπτυξη 2,9%

Τι πρέπει να προσέξουμε;

1ον Ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει υψηλός, αλλά την επόμενη χρονιά θα υποχωρήσει κάτω από το όριο του 3%. Το 2019 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 3,2% και για το 2020 στο 2,9%. Η επιβράδυνση είναι οριακή, αλλά απαιτεί εγρήγορση, όπως αναφέρεται στην εισήγηση του Υπουργείου Οικονομικών για τον προϋπολογισμό του 2020 την οποία ενέκρινε χθες το Υπουργικού Συμβουλίου.

Σύμφωνα με το κείμενο, «η σχετική επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης οφείλεται στη σημαντική μεγέθυνση του ΑΕΠ των προηγούμενων ετών, αλλά και στην αβεβαιότητα που επικρατεί στο εξωτερικό περιβάλλον με την ένταση του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο και με ορατό το ενδεχόμενο άτακτης εξόδου του ΗΒ από την ΕΕ. Η επιδείνωση του εξωτερικού περιβάλλοντος και η επιβράδυνση που καταγράφεται στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες επιβάλλει εγρήγορση και προσήλωση στους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής προκειμένου να διαφυλαχθεί η αναπτυξιακή πορεία της κυπριακής οικονομίας», τονίζεται.

Για το 2021 και 2022 προβλέπεται περαιτέρω επιβράδυνση στο 2,7%.

Δαπάνες υγείας

2ον Καταγράφεται για πρώτη φορά πίεση στον προϋπολογισμό, με αυξημένες δαπάνες, λόγω της εφαρμογής του ΓεΣΥ. Το κλειδί για την άρση αυτής της πίεσης βρίσκεται στα δημόσια νοσοκομεία, τα οποία μέσα στην επόμενη πενταετία θα πρέπει να γίνουν ανταγωνιστικά προκειμένου να μην είναι ελλειμματική η λειτουργία τους.

Ειδικότερα, ο προϋπολογισμός του 2020 προβλέπει αυξημένες πρωτογενείς δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης (δαπάνες κρατικού προϋπολογισμού) κατά 633 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον προϋπολογισμό του 2019.

Το Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής 2020-2022 προέβλεπε δαπάνες 6,55 δις. ευρώ το 2020, αλλά θα ανέλθουν στα 6,94 δισ. ευρώ. Η μεγαλύτερη, από την αναμενόμενη, αύξηση των δαπανών οφείλεται κυρίως στην αύξηση των δημοσίων δαπανών για την υγεία. Συγκεκριμένα, ο προϋπολογισμός του Υπουργείου Υγείας για το 2020 θα ανέλθει στα 926,8 εκατ. ευρώ, σε σχέση με 620 εκατ. ευρώ το 2019, λόγω της σημαντικής ενίσχυσης της λειτουργίας του ΟΚΥΠΥ, ενώ παράλληλα η συνεισφορά του κράτους στο ΓεΣΥ ανέρχεται στα 470 εκατ. ευρώ για το 2020.

«Κρίνεται, συνεπώς, ως εξαιρετικά σημαντική η ορθολογική λειτουργία και οικονομική διαχείριση του ΟΚΥΠΥ και η ανάκτηση του κόστους των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών του μέσω του συστήματος του ΓεΣΥ, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι σήμερα συμβαίνει, προκειμένου να περιοριστεί η κρατική ενίσχυση του ΟΚΥΠΥ στα επίπεδα που είχε αρχικά εκτιμηθεί», τονίζει το Υπουργείο Οικονομικών.

Ο υπουργός Οικονομικών, Χάρης Γεωργιάδης, σχολίασε ότι η σημαντική αύξηση στις δαπάνες υγείας οφείλεται στη μεταβατική περίοδο που διανύουμε λόγω της εφαρμογής του ΓεΣΥ και της λειτουργίας του ΟΚΥΠΥ. «Θα υπάρξουν», είπε, «προσαρμογές, όπως η τιμολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρουν τα νοσοκομεία, και στη συνέχεια θα επανέλθουμε σε μια πιο κανονική βάση και στις δαπάνες υγείας». Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά τις αυξημένες δαπάνες, ο ο προϋπολογισμός είναι ισοσκελισμένος και πλεονασματικός.

Το μισθολόγιο

3ον Οι δικαστικές αποφάσεις για το κρατικό μισθολόγιο. Ο κ. Γεωργιάδης, ερωτηθείς για το ζήτημα που βρίσκεται ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, είπε ότι πρόκειται για τον μεγαλύτερο και άμεσο δημοσιονομικό κίνδυνο που μπορεί να κλονίσει τη δημοσιονομική σταθερότητα.

Η ΟΕΒ πάντως «πρόδωσε» την αντίδραση που έχει σχεδιαστεί. Σε συνάντηση της ηγεσίας της ΟΕΒ με δημοσιογράφους, ο γενικός διευθυντής της ΟΕΒ, Μιχάλης Αντωνίου, ανέφερε ότι η ομοσπονδία ζήτησε και εξασφάλισε διαβεβαιώσεις από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη ότι, αν επιβεβαιωθεί η ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης για αποκατάσταση των μισθών του Δημοσίου, θα ενεργοποιηθούν διαδικασίες για τροποποίηση του Συντάγματος.

Παρελθόν το ΔΝΤ

Την πρόωρη πλήρη αποπληρωμή του μνημονιακού δανείου από το ΔΝΤ προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2020. Πρόκειται για ποσό 695,9 εκατ. ευρώ, με μέσο επιτόκιο λίγο κάτω από το 2% (το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο), η εξόφληση του οποίου ξεκινά το 2020 και ολοκληρώνεται το 2026. Η Δημοκρατία το 2020 δεν θα καταβάλει την πρώτη δόση, αλλά το σύνολο του ποσού. Η κίνηση αυτή θα ρίξει το δημόσιο χρέος στην περιοχή του 90%.

Βιώσιμο το χρέος

Στο εισαγωγικό σημείωμα του Υπουργείου Οικονομικών για τον προϋπολογισμό του 2020, τονίζεται ότι με τις κινήσεις που έχουν δρομολογηθεί το δημόσιο χρέος είναι βιώσιμο κάτω από οποιοδήποτε σενάριο. Ειδικότερα, μετά την πλήρη εξόφληση του δανείου που είχε αναληφθεί από τη ρωσική κυβέρνηση, το δημόσιο χρέος για το 2019 εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 97,4% του ΑΕΠ. Για το 2020 προγραμματίζεται, μεταξύ άλλων, η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με αποτέλεσμα το ύψος του δημοσίου χρέους να περιοριστεί περαιτέρω, στο 91,1% του ΑΕΠ. Επίσης, τα καθαρά ταμειακά πλεονάσματα από τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων της Κυπριακής Εταιρείας Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (ΚΕΔΙΠΕΣ) θα συνεισφέρουν στην ανάκτηση της κρατικής ενίσχυσης από το τέλος του 2019, ενισχύοντας περαιτέρω τα ρευστά διαθέσιμα και τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους.

Οι τράπεζες

Τέλος, σε ό,τι αφορά τον τραπεζικό τομέα το 2020, αναμένεται περαιτέρω πρόοδος σε σχέση με την αντιμετώπιση των εναπομείναντων προκλήσεων που σχετίζονται με το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου. Συγκεκριμένα, προγραμματίζονται σημαντικές πωλήσεις χαρτοφυλακίων μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ στα θετικά μετρά το σχέδιο Εστία. Ως βασική προϋπόθεση για την περαιτέρω εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος θεωρείται η σταθερότητα σε σχέση με το νομοθετικό πλαίσιο.