Την εκτίμηση ότι η επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο μπορεί να αποτελέσει την τελευταία προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ να αναζωπυρώσει τη διαδικασία στο Κυπριακό εξέφρασε ο δημοσιογράφος και γενικός διευθυντής του δημοσιογραφικού ομίλου «Πολίτης», Διονύσιος Διονυσίου.
Μιλώντας στο ραδιόφωνο του «Π και στην εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση» με την Κατερίνα Ηλιάδη, ο κ. Διονυσίου συνέστησε μετριοπάθεια ως προς τις προσδοκίες, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχες προσπάθειες έχουν επαναληφθεί πολλές φορές χωρίς να οδηγήσουν στην επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
«Πρέπει όλοι να κρατάμε χαμηλά τον πήχη, διότι έχουμε δει αυτή την ιστορία να επαναλαμβάνεται δεκάδες φορές», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η κάθοδος του κ. Γκουτέρες ενδέχεται να εξελιχθεί είτε σε μια ύστατη ευκαιρία για επανεκκίνηση είτε ακόμη και σε έναν «τελικό αποχαιρετισμό» προς τις δύο κοινότητες, πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του.
Η ευθύνη στους δύο ηγέτες
Σχολιάζοντας το μήνυμα του Γενικού Γραμματέα κατά την άφιξή του στην Κύπρο, σύμφωνα με το οποίο τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη και ότι αυτή μπορεί να οικοδομηθεί μόνο από τους Κυπρίους και τους ηγέτες τους, ο κ. Διονυσίου ανέφερε ότι η τοποθέτηση μεταφέρει σαφώς την ευθύνη στις δύο πλευρές.
Όπως εξήγησε, αυτή αποτελεί πάγια προσέγγιση των Ηνωμένων Εθνών, ιδιαίτερα μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά το 2017. Ο διεθνής οργανισμός, πρόσθεσε, καλεί τόσο την ελληνοκυπριακή όσο και την τουρκοκυπριακή πλευρά να αναλάβουν περισσότερες πρωτοβουλίες και να επιδείξουν την αναγκαία πολιτική βούληση.
Ο Γενικός Γραμματέας αναμένεται, κατά την εκτίμησή του, να επιχειρήσει να πείσει τους δύο ηγέτες να συμφωνήσουν στη σύγκληση μιας νέας διευρυμένης διάσκεψης, η οποία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στα τέλη Αυγούστου ή στις αρχές Σεπτεμβρίου.
«Αυτό θα ήταν μια προσπάθεια για να υπάρξει νέα κινητικότητα. Βλέποντας, όμως, τις θέσεις όλων των πλευρών, δεν μπορεί κανείς να είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος, εκτός εάν προκύψουν καινούργια δεδομένα», ανέφερε.
«Δεν φαίνεται να προετοιμάστηκε το έδαφος»
Ο κ. Διονυσίου εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον είχε προηγηθεί η απαραίτητη διπλωματική προετοιμασία για την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα και για τη σύγκληση μιας νέας διευρυμένης συνάντησης.
Υπενθύμισε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε προαναγγείλει το ενδεχόμενο διάσκεψης στα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου, ενώ είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι θα μπορούσε να συγκληθεί ακόμη και το Εθνικό Συμβούλιο.
«Φαίνεται ότι τελικά δεν ήταν προετοιμασμένη ούτε η επίσκεψη ούτε η διευρυμένη διάσκεψη», υποστήριξε.
Αναφέρθηκε, παράλληλα, στις επαφές της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία, όπως είπε, επιχειρεί να συνθέσει ένα σύνθετο διπλωματικό παζλ, πραγματοποιώντας επαφές με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, δεν φαίνεται να έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες που θα επέτρεπαν την άμεση επιστροφή σε ουσιαστικές συνομιλίες.
Οι προϋποθέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Διονυσίου στις θέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς, επισημαίνοντας ότι δεν πρέπει να υποτιμώνται ή να αγνοούνται οι προϋποθέσεις που τίθενται για την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Όπως ανέφερε, πέραν των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τίθεται με επιμονή το ζήτημα της «επόμενης ημέρας» σε περίπτωση νέας αποτυχίας της διαδικασίας.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά, σημείωσε, ζητά να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια θα είναι η θέση και το καθεστώς των Τουρκοκυπρίων εάν μια νέα διαπραγματευτική προσπάθεια καταρρεύσει.
«Αυτό συνήθως το αγνοούμε ή θεωρούμε ότι λέγεται απλώς για να λέγεται. Όμως δεν είναι ένα καινούργιο αίτημα και δεν φαίνεται ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά πρόκειται εύκολα να υποχωρήσει», ανέφερε.
Η Τουρκία συνδέει το Κυπριακό με την ΕΕ
Ο κ. Διονυσίου σημείωσε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει το Κυπριακό στο πλαίσιο των ευρύτερων γεωπολιτικών της επιδιώξεων και, κυρίως, σε συνάρτηση με τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στην εμβάθυνση της Τελωνειακής Ένωσης, στη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE και στο ζήτημα της απελευθέρωσης των θεωρήσεων εισόδου για Τούρκους πολίτες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Άγκυρα δεν εμφανίζεται ικανοποιημένη από την πρόοδο στα ζητήματα αυτά, ενώ πρόσθετες δυσκολίες δημιουργεί η στάση της Αθήνας ως προς τη συμμετοχή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό αμυντικό σχεδιασμό.
Η Ελλάδα, όπως εξήγησε, δεν αποδέχεται να χρηματοδοτείται και να εντάσσεται στον αμυντικό σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια χώρα η οποία εξακολουθεί να διατηρεί το casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων.
«Όλα αυτά δεν δημιουργούν τη θετική ατμόσφαιρα που θα θέλαμε για να προχωρήσει η διαδικασία», σημείωσε.
Το πλαίσιο Γκουτέρες και το χάσμα για την ομοσπονδία
Ο γενικός διευθυντής του ομίλου «Πολίτη» αναφέρθηκε και στις προηγούμενες προσπάθειες του Αντόνιο Γκουτέρες, σημειώνοντας ότι ο Γενικός Γραμματέας συμμετείχε ενεργά στις διασκέψεις για το Κυπριακό και επιχείρησε, μέσω του γνωστού πλαισίου των έξι σημείων, να συγκεράσει τα βασικά ζητήματα της διαπραγμάτευσης.
Κατά τον ίδιο, το πλαίσιο Γκουτέρες αποτέλεσε μια ουσιαστική και καινοτόμο προσπάθεια για συνολική αντιμετώπιση του Κυπριακού. Ωστόσο, μετά το 2017, οι συνθήκες έγιναν πολύ δυσκολότερες, καθώς η Τουρκία απομακρύνθηκε από τη λογική της ομοσπονδιακής λύσης και άρχισε να προτάσσει τη θέση για δύο κράτη.
Τα Ηνωμένα Έθνη, τόνισε, παραμένουν δεσμευμένα από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας στη λύση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας.
Παράλληλα, όμως, η κ. Ολγκίν φαίνεται να εξετάζει και ιδέες «έξω από το κουτί», με στόχο να ξεπεραστεί το παρατεταμένο αδιέξοδο.
Σκεπτικισμός για τις ιδέες «έξω από το κουτί»
Σύμφωνα με τον κ. Διονυσίου, οι ιδέες αυτές αντιμετωπίζονται με περίσκεψη τόσο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο και από τα πολιτικά κόμματα.
Εκτίμησε, πάντως, ότι προσεγγίσεις όπως μια χαλαρότερη μορφή ομοσπονδίας, μια σταδιακή εφαρμογή της συμφωνίας ή η προσφυγή σε δημοψηφίσματα σε μεταγενέστερο στάδιο δεν αντιμετωπίζονται κατ’ ανάγκην αρνητικά από την κοινωνία.
«Ο κόσμος περιμένει να δει. Δεν φαίνεται να υπάρχει η ίδια ένταση αντιδράσεων που υπήρχε σε προηγούμενες περιόδους», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι τόσο οι Ελληνοκύπριοι όσο και οι Τουρκοκύπριοι προβληματίζονται πλέον έντονα για το τι θα ακολουθήσει σε περίπτωση ακόμη μίας αποτυχημένης διαδικασίας.
