Φόρμα αναζήτησης

Τίποτα δεν έδειχνε τη θύελλα στο Συνεργατισμό

Το δεύτερο δεκαήμερο του Δεκέμβρη του 2017, λίγες ημέρες πριν από τις εορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς τίποτα δεν πρόδιδε στα στελέχη της τότε διοίκησης της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας (ΣΚΤ) τον Αρμαγεδδώνα που θα ακολουθούσε. Αντίθετα, η δρομολόγηση σειράς ενεργειών, με αιχμή την ανάθεση της διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Altamira και τη δρομολόγηση αύξησης κεφαλαίου ύψους 300 εκατ. ευρώ, έδειχνε ότι η τράπεζα προσπαθούσε να διαχειριστεί τα προβλήματά της.

Το περιεχόμενο νέων εγγράφων που αποκαλύπτει σήμερα ο «Π» -πρακτικά των συνεδριάσεων της Επιτροπείας της ΣΚΤ και την έκθεση του Γιώργου Χατζηνικόλα προς την ερευνητική επιτροπή- καταδεικνύει ότι στα τέλη του 2017 η ΣΚΤ δούλευε πάνω σε ένα σενάριο άντλησης κεφαλαίων ύψους 300 εκατ. ευρώ, ενώ η τραπεζική εποπτεία της ΕΚΤ άφηνε αμετάβλητο τον ελάχιστο δείκτη κεφαλαίων στο 14,25%, κάτι που σήμαινε ότι δεν υπήρχε πίεση για το 2018. Τα πάντα ανατράπηκαν στα τέλη του Δεκεμβρίου. Από τα έγγραφα που κατέχει ο «Π», σε συνδυασμό με όσα αναφέρονται στην έκθεση της ερευνητικής επιτροπής, φαίνεται ότι ήταν καταλυτικός ο ρόλος της ευρωπαϊκής εποπτείας.

«Στις 28/12/2017 ο γενικός διευθυντής μάς ενημέρωσε ότι έλαβε επιστολή με την οποία μας κοινοποιείται η έναρξη επιτόπιου ελέγχου (On-Site Inspection, OSI) μεταξύ 8/1/2018 και 2/3/2018 από τον ΕΕΜ (σ.σ. Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός). Αυτή η εξέλιξη ανέτρεψε τα δεδομένα για αύξηση κεφαλαίου πρωτίστως διότι δεν θα μπορούσαν να εκδοθούν ελεγμένοι λογαριασμοί για το 2017, λόγω αβεβαιότητας της έκβασης του OSI», αναφέρει στην έκθεσή του ο τότε εκτελών χρέη προέδρου της ΣΚΤ Γιώργος Χατζηνικόλας, και προσθέτει:

«Ο επιτόπιος έλεγχος του ΕΕΜ ολοκληρώθηκε στις 2 Μαρτίου 2018 και κατέδειξε προκαταρκτικά την ανάγκη αύξησης των προβλέψεων κατά 816 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα να απαιτούνται πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες περί των 600 εκατ. ευρώ, αφού περίπου 200 εκατ. ευρώ μπορούσαν να καλυφθούν από τα υφιστάμενα κεφάλαια».

Καμία ανάγκη για κεφάλαια
Από τα έγγραφα προκύπτει ότι μέχρι και τη συνεδρίαση της Επιτροπείας στις 28/12/2017 δεν υπήρχε κάποιο σήμα για μια τόσο δραματική αλλαγή στη στάση των εποπτών. Η Κεντρική Τράπεζα είχε θέσει αυξημένους στόχους τον Αύγουστο για τη μείωση των ΜΕΔ, με την Επιτροπεία να προσαρμόζει τις απαιτήσεις της Κεντρικής Τράπεζας στο επιχειρηματικό πλάνο, την «Agenda 2022».

Ο στόχος για μείωση των ΜΕΧ στο επίπεδο των 5,7 δις μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2018 θεωρείται ικανοποιητικός από την ΚΤΚ, σύμφωνα με σχετική επιστολή της Κεντρικής με ημερομηνία 5/9/2018.

Μάλιστα, σύμφωνα με τα πρακτικά συνεδρίασης της Επιτροπείας στις 19/12/2019, είχε παραληφθεί η τελική επιστολή του SREP για το 2018 (πρόκειται για την ετήσια αξιολόγηση του επόπτη), η οποία άφηνε αμετάβλητο τον ελάχιστο δείκτη κεφαλαίων.

«Ο γενικός διευθυντής ανέφερε ότι έχει παραλειφθεί η τελική επιστολή του SREP με βάση την οποία δεν έχει αλλαχθεί το ελάχιστο επίπεδο των κεφαλαίων που χρειάζεται να διατηρεί η τράπεζα. Αυτό παραμένει στο 14,25% ως η προκαταρκτική επιστολή για το 2018. Η επιστολή θα απαντηθεί σημείο προς σημείο καταγράφοντας τι έχουμε και τι πρόσθετο θα γίνει για πλήρη συμμόρφωση με τις υποδείξεις των εποπτικών αρχών», αναφέρει το απόσπασμα των πρακτικών.

Μάλιστα, στην ίδια συνεδρίαση είχαν συζητηθεί -και υπήρξε κατάληξη- οι αριθμητικοί στόχοι της επόμενης πενταετίας ανά κατηγορία προϊόντων. Ενδεικτικά, αποφασίστηκε να διατηρηθεί το μερίδιο αγοράς στα νοικοκυριά και να ενισχυθεί η παρουσία στον επιχειρηματικό τομέα.

«Από το 2020 μέχρι το 2022 οι στόχοι θα πρέπει να είναι αυξημένοι και η τράπεζα να διεκδικεί αύξηση μεριδίου αγοράς, ιδιαίτερα στους τομείς που εισέρχεται. Πρέπει να τροποποιηθούν οι στόχοι και να δείχνουν κατεύθυνση της τράπεζας προς τον επιχειρηματικό τομέα. Το υφιστάμενο ποσοστό corporate/retail που διατηρεί η τράπεζα ανέρχεται σε 90/10%, σε σχέση με την αγορά που είναι 70/30%. Οι στόχοι να αντικατοπτρίζουν τη σταδιακή επιχειρησιακή μετεξέλιξη της τράπεζας στον τομέα αυτό», τονίζεται, μεταξύ άλλων, στο ίδιο πρακτικό.

Η ανατροπή
Εννέα ημέρες αργότερα, στις 28/12/2017, η Επιτροπεία συνεδριάζει μέσα σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, όπως αυτό διαμορφώθηκε από την απόφαση για τη διεξαγωγή του επιτόπιου ελέγχου από τον ΕΕΜ.

Μάλιστα, στα πρακτικά διατυπώνεται η εκτίμηση -που αποδείχτηκε βάσιμη- ότι η γνωστοποίηση της έναρξης επιτόπιου ελέγχου θα ενέτεινε τις φήμες για κεφαλαιακές ανάγκες, συγχώνευση με άλλη τράπεζα και κούρεμα καταθέσεων. Η Επιτροπεία αποφασίζει ότι θα διαχειριστεί την κατάσταση και εξουσιοδοτείται ο γενικός διευθυντής να μελετήσει εναλλακτικές λύσεις με στόχο, μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της τράπεζας. Επιπλέον, αποφασίστηκε να σταλεί επιστολή προς την πρόεδρο του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού Ντανιέλ Νουί, στην οποία να καταγράφονται οι κίνδυνοι που προκύπτουν από την έναρξη της επιτόπιας αξιολόγησης, δεδομένου ότι η επιστολή SREP παραλήφθηκε πριν από λίγες ημέρες.

Το σχέδιο Φοίνιξ
Στην ίδια συνεδρίαση, σύμφωνα με το πρακτικό που κατέχει ο «Π», ο τότε γενικός διευθυντής Νικόλας Χατζηγιάννης αναφέρεται στο εναλλακτικό σχέδιο Φοίνιξ. Το έργο έχει ως στόχο την αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου των μη εξυπηρετούμενων δανείων με στόχο τη μεταφορά τους εκτός της τράπεζας και τη μείωση του ποσοστού των ΜΕΔ, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της ΣΚΤ.

Στη συζήτηση που έγινε τονίστηκε ότι η εφαρμογή του σχεδίου επιβάλλει να αναθεωρηθεί η δομή του επιχειρηματικού σχεδίου της τράπεζας, αλλά και η ίδια η δομή της ΣΚΤ, αφού το κόστος του σχεδίου εξαρτάται από τον βαθμό συρρίκνωσης της τράπεζας. Μία από τις επιλογές του σχεδίου ήταν η αποξένωση μέσω ενός εναλλακτικού επενδυτικού ταμείου.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, ο Νικόλας Χατζηγιάννης τόνισε ότι το σχέδιο Φοίνιξ είναι ένα δύσκολο και πολύπλοκο εγχείρημα, καθώς η αγορά δεν έχει δοκιμαστεί στην πώληση μεγάλων πακέτων δανείων.

Η είσοδος στο ΧΑΚ και η αύξηση κεφαλαίων 100+200 εκατ. ευρώ
Από το σημείωμα του κ. Χατζηνικόλα προκύπτει ότι στις αρχές Δεκεμβρίου του 2017, στις 12/12/2017, η Επιτροπεία είχε αποφασίσει να προτείνει στους μετόχους, δηλαδή στο κράτος, τη διαδικασία άντλησης κεφαλαίων που πρότεινε η Citi, η οποία προνοούσε άντληση 300 εκατ. ευρώ.

«Η πρόταση για άντληση κεφαλαίων παρουσιάζεται σε επιστολή που απέστειλα στις 12/12/2017 προς την κ. Γιωρκάτζη, με κοινοποίηση επίσης προς τους προαναφερθέντες. Στη επιστολή παρουσιάζονται επίσης οι λόγοι γιατί η προτεινόμενη διαδικασία είναι προτιμητέα. Στην επιστολή επίσης γίνεται ενημέρωση για τις πρόσφατες εξελίξεις της τράπεζας. Σε γενικές γραμμές η πρόταση προέβλεπε την έκδοση δευτεροβάθμιου κεφαλαίου 100 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2018 και άντληση κεφαλαίων 200 εκατ. ευρώ μέσω μιας ανοικτής διαδικασίας προς στρατηγικούς επενδυτές το δεύτερο τρίμηνο του 2018», αναφέρει ο κ. Χατζηνικόλας στο σημείωμά του.

Στο ίδιο σημείωμα, ο κ. Χατζηνικόλας περιγράφει και όλη τη διαδικασία αποκρατικοποίησης της ΣΚΤ, από την οποία προκύπτει ότι γρήγορα εγκαταλείφθηκε η ιδέα της εισόδου στο ΧΑΚ, μετά τις αντιρρήσεις που εξέφρασε η ευρωπαϊκή εποπτεία.

«Στα πρακτικά της συνεδρίας της Επιτροπείας, στις 29/5/2017, στη σελίδα 4, κατά την ενημέρωση του προέδρου για την επίσκεψή του στον ΕΕΜ στη Φρανκφούρτη, συνοδευόμενος από τον γενικό διευθυντή και τον επικεφαλής της Μονάδας Διαχείρισης του Υπουργείου Οικονομικών, διαφαίνεται η πρώτη, όπως περιήλθε στην αντίληψή μου, αντίδραση των εποπτών για τη διαδικασία πρόσβασης στις αγορές», αναφέρει ο κ. Χατζηνικόλας. Από το ίδιο πρακτικό προκύπτει ότι από την πλευρά των Ευρωπαίων εποπτών δεν εκφράζεται ανησυχία σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα (δηλαδή εντός των επόμενων 12 μηνών) για την κεφαλαιακή επάρκεια της ΣΚΤ, αλλά σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα διατυπώνεται προβληματισμός, ο οποίος συνδέεται με το επιχειρηματικό μοντέλο, τη διαχείριση των ΜΕΔ και άλλες εποπτικές και λογιστικές απαιτήσεις.

Η αντίδραση του επόπτη για τις δωρεάν μετοχές φαίνεται και στην ενημέρωση του τέως προέδρου (Τάκη Ταουσιάνη) στα πρακτικά της Επιτροπείας 28-29/6/2017 .

Στην ίδια συνεδρίαση, σύμφωνα με το σημείωμα Χατζηνικόλα, η «Επιτροπεία εξουσιοδότησε την εκτελεστική επιτροπή να προχωρήσει με την ετοιμασία του περιγράμματος για την ανάθεση σε επενδυτικό οίκο του έργου της εξεύρεσης στρατηγικού/ών επενδυτή/ών για συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο της τράπεζας. Να ζητηθούν προσφορές από τουλάχιστον 5 επενδυτικές τράπεζες εγνωσμένου κύρους. Η συγκεκριμένη διαδικασία να τρέχει παράλληλα με τη διαδικασία ένταξης μετοχών της τράπεζας στο ΧΑΚ».

Στις 12/7/2017, η Επιτροπεία ενέκρινε το κείμενο προδιαγραφών για εξεύρεση διεθνούς επενδυτικής τράπεζας η οποία θα υποστηρίξει τη διαδικασία άντλησης κεφαλαίων ύψους περίπου 200 εκατ. ευρώ.

Επίσης, στις 12/7/2017, η Επιτροπεία ενέκρινε το νέο επιχειρηματικό πλάνο της ΣΚΤ, το οποίο περιλαμβάνει (1) τη διαχείριση ΜΕΧ με την κοινοπραξία και τους αυξημένους στόχους, (2) αναθεωρημένους στόχους για τραπεζικές εργασίες, (3) αλλαγή παραμέτρων (σταδιακή απορρόφηση δείκτη ακινήτων το 2017-2019 και διατήρηση μηδενικών αυξήσεων μετά το 2020), (3) αύξηση κεφαλαίων κατά 200 εκατ. ευρώ.

Στη συνέχεια, ο κ. Χατζηνικόλας σημειώνει ότι «στις 25/7/2017 πραγματοποιήθηκε συνάντηση στη Φρανκφούρτη με εκπροσώπους του ΕΕΜ, παρουσία του τέως προέδρου (σ.σ. του κ. Τάκη Ταουσιάνη), του γενικού διευθυντή, του οικονομικού διευθυντή, της επικεφαλής της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων και του υποφαινόμενου». Σε αυτήν τη συνάντηση αξιολογήθηκαν θετικά από τους Ευρωπαίους επόπτες οι ενέργειες της τράπεζας.

«Να σημειωθεί ότι το επιχειρηματικό πλάνο ’Agenda 2022’ που υποβλήθηκε στους επόπτες πριν από τη συγκεκριμένη συνάντηση είχε ήδη συμπεριλάβει την αύξηση κεφαλαίων βάσει της εποπτικής απαίτησης. Επιπρόσθετα, αυτό σήμαινε και εγκατάλειψη της προσπάθειας εισόδου στο χρηματιστήριο και παραχώρηση δωρεάν μετοχών προς τους πελάτες της ΣΚΤ, ως η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου τον Μάιο του 2017», σημειώνει ο κ. Χατζηνικόλας. Όλα αυτά στα τέλη Ιουλίου του 2017.