POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Τα μαθηματικά του χαλλουμιού: Μάχη για ένα μονοπώλιο 450 εκατ. ευρώ


χαλλούμι

Από όποια πλευρά και αν προσεγγίσουμε το θέμα χαλλούμι, η επικύρωση του ως Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανοίγει μια νέα σελίδα για την κυπριακή βιομηχανία τροφίμων και την κυπριακή κτηνοτροφία. Από την 1η Οκτωβρίου τίθεται σε ισχύ η κατοχύρωση και μόνο κυπριακά τυροκομεία μπορούν να παράγουν τυρί με την ονομασία χαλλούμι και να το εξάγουν στην ΕΕ και στις τρίτες χώρες με τις οποίες η Ένωση έχει συνάψει εμπορικές συμφωνίες. Οι διαδικασίες παραγωγής, μεταποίησης και παρασκευής του χαλλουμιού ως ΠΟΠ μπορεί να γίνει μόνο στην Κύπρο. Σε έναν χρόνο την ίδια δυνατότητα θα έχουν και οι Τουρκοκύπριοι παραγωγοί.

Σε ό,τι αφορά τη μέθοδο τυροκόμησης το πρότυπο παραγωγής, με το αιγοπρόβειο γάλα να πλειοψηφεί στην τυροκόμηση, θα τεθεί σε ισχύ από τον Ιούλιο του 2014 (η δεκαετής μεταβατική περίοδο τρέχει από την υποβολή του φακέλου) και στο διάστημα που μεσολαβεί πρέπει να γίνουν πολλά. Η έγκριση ως ΠΟΠ δεν αποτελεί το τέλος μιας διαδρομής, αλλά ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την κατάκτηση μιας διεθνούς αγοράς. Από την 1η Οκτωβρίου η εγχώρια βιομηχανία καλείται να διαχειριστεί ένα παγκόσμιο μονοπώλιο και έχει στη διάθεσή της τουλάχιστον τρία χρόνια για να καλύψει την υφιστάμενη διεθνή ζήτηση με βάση το πρότυπο παραγωγής ως ΠΟΠ.

Ο υπουργός Γεωργίας Κώστης Καδής τονίζει στον «Π» ότι «η κατοχύρωση του χαλλουμιού ως ΠΟΠ ανοίγει τεράστιες προοπτικές λόγω της αποκλειστικότητας που θα έχει η Κύπρος στην παραγωγή του προϊόντος. Τα πρώτα χρόνια θα πρέπει να διαχειριστούμε τις προκλήσεις που προκύπτουν από τους υπαρκτούς περιορισμούς που έχει το πρότυπο. Έχουμε συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς θα διαχειριστούμε αυτές τις προκλήσεις ούτως ώστε να έρθει πιο ομαλά το πέρασμα στην επόμενη φάση. Η εκτίμηση που έχουμε είναι ότι ξεπερνά τα 450 εκατ. ευρώ στο εξωτερικό ο τζίρος των προϊόντων που ονομάζονται χαλλούμι. Υπάρχουν άλλα 200 εκατ. ευρώ τα οποία μπορούμε να κατακτήσουμε».

Το 2019 η αξία των εξαγωγών ανήλθε σε 223,656 εκατ. ευρώ (33.672 εκατ. τόνοι). Την τριετία 2017-2019, η ποσότητα των εξαγωγών εκτινάχθηκε από τις 23.431 τόνους το 2017 σε 33.672 τόνους το 2019, σημειώνοντας μια σωρευτική αύξηση 43%.  

Όλοι οι παράγοντες της αγοράς, όμως, δεν προσεγγίζουν το θέμα από την ίδια οπτική. Η αναφορά του προέδρου του ΚΕΒΕ Χριστόδουλου Αγκαστινιώτη σε άρθρο του στο Inbusinesnews περί πύρρειου νίκης είναι ενδεικτική του προβληματισμού και της ισχυρής επιφύλαξης που επικρατεί σε ένα μεγάλο τμήμα των τυροκόμων και των παραγωγών γάλακτος.

Από την άλλη πλευρά η κυβέρνηση καλεί τη βιομηχανία να δει τη μεγάλη εικόνα και τις προοπτικές που ανοίγονται. «Όταν σου δίνουν ένα παγκόσμιο μονοπώλιο φροντίζεις να προσαρμοστείς σε αυτό», σχολίασε στον «Π» αρμόδια πηγή με γνώση του θέματος.

Οι τυροκόμοι, από την άλλη, θέτουν την πραγματικότητα της υφιστάμενης παραγωγικής δυνατότητας με βάση την πρώτη ύλη, δηλαδή το γάλα. Πρακτικά η εκτόξευση της παραγωγής βασίστηκε κυρίως στη μεγέθυνση της παραγωγής αγελαδινού γάλακτος. Το 2016 η παραγωγή αγελαδινού γάλακτος ήταν 194 εκατ. λίτρα και το 2020 έφτασε στα 259 εκατ. λίτρα. Υπενθυμίζεται ότι με υπουργικό διάταγμα και μέχρι την εφαρμογή του προτύπου η ποσόστωση αιγοπρόβειου/αγελαδινού είναι 25/75. Η ανησυχία που καταθέτουν οι τυροκόμοι είναι ότι με βάση το πρότυπο η παραγωγή και οι εξαγωγές θα οδηγηθούν σε δραματική συρρίκνωση.

Τα δεδομένα της παραγωγής

Ποια, όμως, είναι τα δεδομένα; Από στοιχεία της αγοράς που συγκέντρωσε ο «Π» ισχύουν κατά προσέγγιση (δεν αποτελεί μια 100% αποτύπωση της κατάστασης) τα εξής σε ό,τι αφορά την παραγωγή του χαλουμιού:

-Το 2020 στην Κύπρο παρήχθησαν 259.000 τόνοι αγελαδινού γάλακτος. Από αυτά οι 75.000 τόνοι κατευθύνονται στην αγορά φρέσκου γάλακτος και 184.000 τόνοι στην τυροκόμηση. Από την άλλη η παραγωγή του αιγοπρόβειου γάλακτος ανήλθε το 2019 σε 70.000 τόνους.

-Η παραγωγή χαλλουμιού ανέρχεται σε 38.000 τόνους, από τους οποίους περίπου 4.000 τόνοι κατευθύνονται στην εγχώρια κατανάλωση.

-Η ανάλυση που θα ακολουθήσει για το πόσο γάλα χρειάζεται για την παραγωγή των 38.000 τόνων χαλλουμιού τελεί υπό τον περιορισμό της απουσίας στοιχείων για το μείγμα γάλακτος (αιγοπρόβειο – αγελαδινό) που χρησιμοποιείται για το χαλλούμι που αφορά την εγχώρια κατανάλωση καθώς παράγεται χαλλούμι και με μεγαλύτερο ποσοστό αιγοπρόβειου γάλακτος (άνω του 25%) που φτάνει ακόμη και στο 100% για κάποιες ετικέτες που μπορούμε να βρούμε και σε υπεραγορές. Επίσης, δεν γνωρίζουμε το ακριβές μέγεθος της παραγωγής τυριού που πωλείται ως χαλλούμι με τσίλι, με βασιλικό, σε εκδοχή light και delact καθώς και σε μέγεθος πλάκας και burger. Πρόκειται για αποκλίσεις, ειδικά οι τέσσερις πρώτες, που με κανένα τρόπο δεν μπορούν να ενταχθούν στο πρότυπο (ακόμη και με άλλο πρότυπο γιατί δεν είναι παραδοσιακά προϊόντα) και να φέρουν το όνομα χαλλούμι. Κατά προσέγγιση αφορούν το 20% των εξαγωγών. Οι τελευταίοι αυτοί τύποι τυριού δεν καλύπτονται από το πρότυπο και από την 1η Οκτωβρίου δεν μπορούν να πωληθούν ως χαλλούμι.

-Το 2019 εξήχθησαν 33.672 τόνοι ως χαλλούμι. Πηγές της αγοράς αναφέρουν στον «Π» ότι από αυτά περίπου 30.000 τόνοι μπορούν να συνεχίσουν να εξάγονται ως χαλλούμι. Για την παραγωγή 30.000 τόνων χαλλουμιού με 51% αιγοπρόβειο και 49% αγελαδινό απαιτούνται περίπου 200.000 τόνοι γάλακτος. Η παραγωγή του αιγοπρόβειου είναι 70.000 τόνοι και λείπουν κατά προσέγγιση περίπου 30.000 τόνοι.

Στον «Π» μεταφέρεται η θέση ότι το έλλειμμα μπορεί να καλυφθεί (ή να φτάσουμε πολύ κοντά) σε ορίζοντα τριετίας. Ειδικότερα, το έλλειμμα καλύπτεται από το 20% των προϊόντων (τσίλι κ.λπ.) που μένουν εκτός αγοράς (εξοικονομείται αιγοπρόβειο) και από την ετήσια αύξηση της παραγωγής αιγοπρόβειου που κατά μέσο όρο είναι 5.000 τόνοι ετησίως. Εντός της χρονιάς θα προκηρυχθεί και νέο σχέδιο, ύψους 30 εκατ. ευρώ για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της απόδοσης του κλάδου των αιγοπροβάτων.

Παράλληλα, όμως, περισσεύει και μια ποσότητα 84.000 τόνων αγελαδινού γάλακτος. Από αυτή την ποσότητα μπορεί, θεωρητικά, να παραχθούν 8.400 τόνοι για την παραγωγή εναλλακτικών προϊόντων τύπου χαλλουμιού.

Πριν φτάσουμε στο 2024, σε ότι αφορά την περίοδο μετά την 1η Οκτωβρίου, οπότε θα κυκλοφορεί μόνο κυπριακό χαλλούμι στην ευρωπαϊκή αγορά με ποσόστωση 25/75 οι ποσότητες γάλακτος (χωρίς να υπολογίζεται η εξοικονόμηση από την απόσυρση των τυριών τσίλι κ.λπ.) μπορούν να δώσουν 39.450 τόνους χαλλουμιού, με την υπόθεση ότι το διαθέσιμο αιγοπρόβειο γάλα θα ανέλθει το 2022 σε 72.000 τόνους.

Αποστάσεις

Από αυτή τη θέση κρατά σαφείς αποστάσεις ο Σύνδεσμος Τυροκόμων Κύπρου, ο οποίος εκτιμά ότι η παραγωγή τελικά θα περιοριστεί σε μόλις 15.000 τόνους. Η αρχική αντίδραση του συνδέσμου στην άκουσμα της είδησης του χαλλουμιού ως ΠΟΠ στη βάση του προτύπου που είχε υποβληθεί το 2014 προκάλεσε την έντονη αντίδραση των τυροκόμων.

«Εμείς, οι τυροκόμοι, φτιάξαμε το προϊόν, πετύχαμε τη ζήτηση, αλλά για να καλύψουμε τη ζήτηση μας ζητείται να μειώσουμε την παραγωγή. Πρόκειται για αυτοκαταστροφή», τόνισε στον «Π» ο πρόεδρος του συνδέσμου Γιώργος Πέτρου. Μετά από αλλεπάλληλες επαφές με την κυβέρνηση οι τυροκόμοι κατέβασαν τους τόνους και δεν θα υλοποιήσουν την απόφασή τους να σταματήσουν την παραλαβή γάλακτος από αύριο, Δευτέρα 5 Απριλίου. Ο κ. Πέτρου εξήγησε στον «Π» ότι δίνουν χρόνο στην κυβέρνηση για να δώσει απαντήσεις στα ζητήματα που έχει εγείρει ο κλάδος.


Cyprus white cheese;

Αν και από την 1η Οκτωβρίου και για περίπου τρία χρόνια οι Κύπριοι τυροκόμοι θα βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση, καθώς στην ευρωπαϊκή αγορά (η βασική εξαγωγική αγορά) μόνο αυτοί θα μπορούν να πωλούν τυρί με την επωνυμία χαλλούμι, η αγωνία τους είναι ότι από το 2024 δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στο πρότυπο.

Επίσης, θεωρούν ότι λόγω κόστους δεν θα μπορούν να ανταγωνιστούν άλλους Ευρωπαίους παραγωγούς στην παραγωγή εναλλακτικών «χαλλουμιών» με τους ίδιους να εκτοπίζονται από την αγορά. Το μέσο κόστος του αγελαδινού γάλακτος στην Κύπρο εκτιμάται σε 0,65 ευρώ το κιλό όταν σε άλλες χώρες είναι 0,30 ευρώ.

Ο κ. Πέτρου εκφράζει στον «Π» αμφιβολία και για το αν μπορεί να στηθεί μια αγορά για ένα εναλλακτικό προϊόν τύπου Cyprus white cheese (όπως π.χ. υπάρχει το blue cheese έναντι του δανέζικου ροκφόρ ή οι αφρώδεις οίνοι έναντι της γαλλικής σαμπάνιας). Η λέξη χαλλούμι δίνει δύναμη στο προϊόν και όχι η σύνδεση με την Κύπρο, αναφέρει.

Οι τυροκόμοι επαναλαμβάνουν μια πάγια θέση τους, δηλαδή ότι το πρότυπο παραγωγής που έχει κατατεθεί στην ΕΕ το 2014 -και αποτελεί πλέον ένα δεσμευτικό πρότυπο- δεν μπορεί να εφαρμοστεί.

Τι μπορεί να γίνει; Αυτό που μπορεί να γίνει είναι να επιδιωχθούν επιμέρους αλλαγές στο πρότυπο σε ό,τι αφορά τις φυλές των ζώων, τις ζωοτροφές και τη βόσκηση και στο μέγεθος-σχήμα του χαλλουμιού. Σε ό,τι αφορά το τελευταίο υπάρχει ήδη το προηγούμενο της φέτας προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της εστίασης. Στο εξωτερικό το χαλλούμι με σχήμα μπέργκερ κερδίζει έδαφος ως εναλλακτικό της χρήσης κρέατος. Οι αλλαγές στο πρότυπο σε ό,τι αφορά το σχήμα χωρούν στο πρότυπο καθώς δεν επηρεάζουν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος.

Περισσότερο χρόνο προσαρμογής μπορεί να δώσει μια επιμήκυνση της μεταβατικής περιόδου για να δοθεί περισσότερος χρόνος προσαρμογής στους Τ/Κ παραγωγούς. Αν υποβληθεί σχετικό αίτημα από τους Τ/Κ παραγωγούς η Κυπριακή Δημοκρατία θα είναι θετική.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.