POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Philipp Rother (EKT): Να επιταχυνθούν οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ΜΕΔ


ΕΚΤ

Οι συνεντεύξεις με τεχνοκράτες έχουν έναν αυξημένο βαθμό δυσκολίας για κάθε δημοσιογράφο, καθώς αποφεύγουν να μπουν σε δύσκολα θέματα ή να πάρουν ευθέως θέση. Η συνέντευξη του Philipp Rother, επικεφαλής της ομάδας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για την Κύπρο στον «Π» δεν σπάει 100% την «παράδοση», αλλά ο αξιωματούχος του κεντρικού πιστωτικού ιδρύματος της ευρωζώνης στέλνει σαφή μηνύματα για όσα πρέπει να γίνουν στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα, με αιχμή τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ).

Κατ’ αρχάς χαρακτηρίζει πρωτοφανές επίτευγμα τη μείωση κατά περίπου 21 δισ. ευρώ των ΜΕΔ από τον Δεκέμβριο του 2014 έως τον Σεπτέμβριο του 2020, αποδίδοντας τα εύσημα στις ίδιες τις τράπεζες, την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, το Υπουργείο Οικονομικών και την ΕΚΤ, ως εποπτική αρχή. Αλλά αυτό δεν αρκεί, καθώς η πανδημία επαναφέρει τις πιέσεις.

«Είναι σημαντικό όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση του ζητήματος των ΜΕΔ, δεδομένου ότι η Κύπρος εξακολουθεί να έχει έναν από τους υψηλότερους δείκτες ΜΕΔ στη ζώνη του ευρώ», τονίζει και αποκαλύπτει ότι η Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ κοινοποίησε επιχειρησιακές προσδοκίες για τη διαχείριση της ποιότητας των δανειακών χαρτοφυλακίων.

«Είναι σημαντικό το ζήτημα να αντιμετωπιστεί έγκαιρα, καθώς οι υψηλοί δείκτες ΜΕΔ απαιτούν τον σχηματισμό πρόσθετων προβλέψεων, δεσμεύοντας έτσι κεφάλαια τα οποία θα μπορούσαν σε άλλη περίπτωση να χρησιμοποιηθούν παραγωγικά για τη στήριξη μιας οικονομίας σε πορεία ανάκαμψης».

Την πρόθεση της κυβέρνησης να μετατρέψει την ΚΕΔΙΠΕΣ σε εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων την εντάσσει σε μια ευρύτερη εργαλειοθήκη για τη μείωση των ΜΕΔ και επαναλαμβάνει τη σημασία ενεργοποίησης της διαδικασίας των εκποιήσεων.

«Η πρόσφατη νομοθεσία που επιτρέπει στον δανειολήπτη ΜΕΔ να προσφεύγει στον Χρηματοοικονομικό επίτροπο για ζητήματα που αφορούν παραβάσεις του κώδικα δεοντολογίας ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αναβολές εκποιήσεων», προειδοποιεί.

Ταυτόχρονα τονίζει ότι «η αφερεγγυότητα και οι εκποιήσεις είναι μόνο ένα από τα εξαρτήματα της μηχανής» για τη μείωση των ΜΕΔ και τονίζει ότι «θα πρέπει να ενισχυθούν και ορισμένα άλλα στοιχεία, όπως το καθεστώς που διέπει τη μεταβίβαση τίτλων ιδιοκτησίας, η απαιτούμενη ασφάλεια δικαίου σε σχέση με τη διάρκεια των διαδικασιών, η νοοτροπία πληρωμών και η αγορά για προβληματικά δάνεια».

Το Υπουργείο Οικονομικών έχει ανακοινώσει την πρόθεσή του να μετατρέψει την ΚΕΔΙΠΕΣ σε εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (bad bank) και σε αυτή να μεταφερθεί το εναπομείναν απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ). Είναι μια λύση που μπορεί να αντιμετωπίσει οριστικά το πρόβλημα των ΜΕΔ στην Κύπρο;

Η Κύπρος έχει καταβάλει τεράστια προσπάθεια και έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο ως προς τη μείωση του όγκου των μη εξυπηρετούμενων δανείων στο τραπεζικό σύστημα. Ωστόσο, ο δείκτης ΜΕΔ στην Κύπρο παραμένει υψηλός και η συνεχιζόμενη πανδημία προσθέτει νέα πίεση σε αυτόν. Έτσι, μια σημαντική μείωση των ΜΕΔ θα απαιτήσει επίμονη προσπάθεια, χρόνο και οικονομικές πολιτικές φιλικές προς την ανάπτυξη. Έχοντας αυτό υπόψη, για να μειωθεί το απόθεμα των ΜΕΔ, μπορούν και πρέπει να εφαρμοστούν συγκεκριμένες πολιτικές, οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πωλήσεις και τιτλοποιήσεις προς τους επενδυτές, προσπάθειες για οργανική μείωση των ΜΕΔ εντός των τραπεζών, τη διασφάλιση ενός αποδοτικού -και σε σχέση με την εκποίηση εξασφαλίσεων- νομικού και δικαστικού συστήματος, καθώς και τη μεταφορά των ΜΕΔ σε εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Αυτές οι εταιρείες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εργαλείο διαχείρισης των ΜΕΔ, ιδίως σε ένα περιβάλλον που αποτρέπει την ταχεία πρόοδο ως προς τα άλλα στοιχεία. Σε ό,τι αφορά το μέλλον, η μεταφορά μεγάλου όγκου ΜΕΔ σε αυτές τις εταιρείες, είτε πρόκειται για κρατικές είτε για ιδιωτικές εταιρείες, τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ένα ορθό πλαίσιο εποπτείας τους.

Ανεξάρτητα από την υλοποίηση της πρόθεσης της κυβέρνησης, πώς αξιολογείτε την πορεία μείωσης των ΜΕΔ; Υπάρχει κάποιο χρονικό όριο για τη μείωσή τους στο επίπεδο του ευρωπαϊκού μέσου όρου;

Όπως μόλις ανέφερα, είναι αξιέπαινη η πρόοδος που έχει σημειώσει η Κύπρος ως προς τη μείωση του αποθέματος των ΜΕΔ. Ο όγκος των παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων μειώθηκε κατά περίπου 21 δισεκατομμύρια ευρώ από τον Δεκέμβριο του 2014 έως τον Σεπτέμβριο του 2020. Ο δείκτης των δανείων προ προβλέψεων μειώθηκε από περίπου 48% σε 21% την ίδια χρονική περίοδο. Αναμφίβολα, πρόκειται για ένα πρωτοφανές επίτευγμα που οφείλεται στην εξαιρετική προσπάθεια που κατέβαλαν οι ίδιες οι τράπεζες, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ), το Υπουργείο Οικονομικών και η ΕΚΤ ως εποπτική αρχή. Στη συνέχεια, είναι σημαντικό όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση του ζητήματος των ΜΕΔ, δεδομένου ότι η Κύπρος εξακολουθεί να έχει έναν από τους υψηλότερους δείκτες ΜΕΔ στη ζώνη του ευρώ.

Η οικονομική κρίση που προκλήθηκε από την πανδημία του κορωνοϊού είναι πιθανόν να οδηγήσει σε αύξηση των ΜΕΔ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Εν προκειμένω, η Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ έδωσε στις τράπεζες κατευθύνσεις για το πώς να προσδιορίζουν και να επιμετρούν καλύτερα τον πιστωτικό κίνδυνο και τους κοινοποίησε επιχειρησιακές προσδοκίες για τη διαχείριση της ποιότητας των δανειακών χαρτοφυλακίων. Είναι σημαντικό το ζήτημα να αντιμετωπιστεί έγκαιρα, καθώς οι υψηλοί δείκτες ΜΕΔ απαιτούν τον σχηματισμό πρόσθετων προβλέψεων, δεσμεύοντας έτσι κεφάλαια τα οποία θα μπορούσαν σε άλλη περίπτωση να χρησιμοποιηθούν παραγωγικά για τη στήριξη μιας οικονομίας σε πορεία ανάκαμψης.

Προστασία δανειοληπτών

Το ζήτημα της προστασίας των δανειοληπτών είναι πολιτικά ευαίσθητο και τα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει νομοθετικές αλλαγές στο πλαίσιο των εκποιήσεων. Ο διοικητής της ΚΤΚ έχει προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που ενέχουν τυχόν νέες παρεμβάσεις. Κατ’ αρχάς το υφιστάμενο πλαίσιο είναι επαρκές;

Ένας βαθμός προστασίας των δανειοληπτών δεν είναι μόνο κάτι το πολιτικά ευαίσθητο αλλά και το πολιτικά λογικό για τη διατήρηση της φορολογικής βάσης. Ωστόσο, και όπως πάντα, είναι ένα ζήτημα που αφορά την εύρεση της σωστής ισορροπίας μεταξύ της προστασίας των δανειοληπτών και της κερδοφορίας των τραπεζών, με απώτερο σκοπό τη στήριξη της οικονομίας και της κοινωνίας γενικότερα. Οι τροποποιήσεις που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο αφερεγγυότητας και εκποιήσεων εξάλειψαν πράγματι ορισμένα από τα εμπόδια στη διαδικασία εκποιήσεων και στο πλαίσιο αφερεγγυότητας και μείωσαν τις σχετικές προθεσμίες. Ωστόσο, η αφερεγγυότητα και οι εκποιήσεις είναι μόνο ένα από τα εξαρτήματα της μηχανής. Θα πρέπει να ενισχυθούν και ορισμένα άλλα στοιχεία, όπως το καθεστώς που διέπει τη μεταβίβαση τίτλων ιδιοκτησίας, η απαιτούμενη ασφάλεια δικαίου σε σχέση με τη διάρκεια των διαδικασιών, η νοοτροπία πληρωμών και η αγορά για προβληματικά δάνεια. Η πρόσφατη νομοθεσία που επιτρέπει στον δανειολήπτη ΜΕΔ να προσφεύγει στον Χρηματοοικονομικό επίτροπο για ζητήματα που αφορούν παραβάσεις του κώδικα δεοντολογίας ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω αναβολές εκποιήσεων.

Υπάρχει μια εύλογη ανησυχία από δανειολήπτες για τον κίνδυνο απώλειας της κυρίας κατοικίας τους. Την ίδια ώρα οι τράπεζες έχουν ευθύνη έναντι των καταθετών και των μετόχων τους. Πού βρίσκεται η ισορροπία;

Η σωστή ισορροπία είναι εν τέλει πολιτική απόφαση που θα εξαρτηθεί από διάφορες παραμέτρους. Από τεχνική άποψη, ορισμένα από τα βασικά στοιχεία είναι τα ακόλουθα.

Πρώτον, απαιτούνται προβλέψεις για τον περιορισμό της διάρκειας των διαδικασιών εκποίησης και για τη διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου σε σχέση με αυτήν. Αυτό συμβάλει επίσης στη μείωση του νομικού κόστους της αναδιάρθρωσης χρέους.

Δεύτερον, απαιτείται ένα αποδοτικό δικαστικό σύστημα που θα εγγυάται την πρακτική εφαρμογή αυτών των προβλέψεων.

Τρίτον, θα πρέπει επίσης να υπάρχει η δυνατότητα εξωδικαστικών διακανονισμών που θα είναι προς όφελος και των δύο μερών και θα περιορίζει επίσης τον φόρτο εργασίας του δικαστικού συστήματος.

Τέταρτον, χρειάζεται ένα αποδοτικό, εξειδικευμένο και εποπτευόμενο σώμα επαγγελματιών που ασχολούνται με θέματα αφερεγγυότητας.

Και πέμπτον, υπάρχει ανάγκη για μια καλά ανεπτυγμένη και με υψηλή ρευστότητα αγορά ΜΕΔ. Ως γενική αρχή, σας επισημαίνω ότι μια αποδοτική αγορά ενυπόθηκων δανείων στηρίζεται στο ότι οι δανειστές έχουν τη δυνατότητα να προβούν σε εκποίηση των υποθηκευμένων ακινήτων σε περίπτωση μη πληρωμής. Απούσης αυτής της προβλέψεως, οι δανειστές θα χρειαστεί να χρεώσουν στους δανειολήπτες υψηλότερο επιτόκιο για να αντισταθμίσουν τον αυξημένο κίνδυνο ζημιών. Αυτό θα έχει τελικά ως αποτέλεσμα οι πολίτες να έχουν μικρότερες πιθανότητες να λάβουν στεγαστικά δάνεια με λογικά επιτόκια.

Τα εργαλεία αφερεγγυότητας παραμένουν σε αδράνεια. Τι έχει γίνει λάθος και τι πρέπει να αλλάξει;

Υπό τις συνθήκες της πανδημίας, είναι πολύ νωρίς για να ξεκινήσουμε μια συζήτηση όσον αφορά τις προοπτικές για περιπτώσεις αφερεγγυότητας. Η οικονομική κατάσταση εξακολουθεί να είναι αβέβαιη και το νομικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Επιπλέον, η δημόσια στήριξη στο πλαίσιο των μέτρων λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού μπορεί και αυτή να επηρεάσει τις εξελίξεις. Σε κάθε περίσταση θα πρέπει να έχουμε στον νου μας ότι οι νομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις έχουν μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα. Ως αποτέλεσμα, η συνέπεια και η επιμονή είναι καίριας σημασίας. Κάθε τροποποίηση των ισχυουσών διατάξεων πρέπει να βασίζεται σε διεξοδική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.

Η πανδημία

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πανδημία δεν έχει επηρεάσει την ποιότητα του κεφαλαίου και του ενεργητικού των κυπριακών τραπεζών. Ωστόσο, η πανδημία βρίσκεται σε εξέλιξη. Τι θα πρέπει να προσέξει ο τραπεζικός τομέας; Ποια είναι η καθοδήγηση της εποπτικής αρχής;

Ο αντίκτυπος της πανδημίας στους ισολογισμούς των τραπεζών δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί πλήρως. Οι τράπεζες και το σύνολο της οικονομίας εξακολουθούν να ωφελούνται από μέτρα δημόσιας στήριξης. Επιπροσθέτως, οι ζημιές απομείωσης των δανειακών χαρτοφυλακίων εμφανίζονται συνήθως με χρονική υστέρηση. Ωστόσο, οι τράπεζες πρέπει να είναι προετοιμασμένες για τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας. Σε αυτό το εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον, η ΕΚΤ και η ΚΤΚ έχουν εφαρμόσει αρκετά μέτρα ενίσχυσης που συνέβαλαν στη στήριξη του κεφαλαίου των τραπεζών. Η ΕΚΤ κάλεσε επίσης τις τράπεζες να μην πραγματοποιήσουν ή να περιορίσουν την καταβολή μερισμάτων και να ακολουθήσουν εξαιρετικά συγκρατημένη πολιτική όσον αφορά τις μεταβλητές αποδοχές του προσωπικού μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2021. Επιπλέον, η ΕΚΤ συνεχίζει να ενθαρρύνει τις τράπεζες να χρησιμοποιήσουν τα αποθέματα κεφαλαίου και ρευστότητάς τους για τη χορήγηση δανείων και την απορρόφηση ζημιών. Μάλιστα, η ΕΚΤ δεν προτίθεται να απαιτήσει από τις τράπεζες να αρχίσουν να αναπληρώνουν τα αποθέματά τους προτού φθάσουν το ανώτατο όριο μείωσης κεφαλαίου.

Ψηφιακός μετασχηματισμός

Με αφορμή και την πανδημία είναι σε εξέλιξη μια μεγάλη συζήτηση για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των οικονομιών. Τι σημαίνει αυτό για τον κυπριακό τραπεζικό τομέα;

Τα αυτοματοποιημένα και ψηφιακά κανάλια χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο για αγορές με σκοπό να μειωθεί η φυσική επαφή μεταξύ πελατών και προσωπικού. Αυτό συμβάλλει στη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας στη διάρκεια της πανδημίας. Για τις τράπεζες, το νόμισμα έχει δύο όψεις. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός θέτει σημαντικές προκλήσεις καθώς διαταράσσει την αλυσίδα αξίας τους, δεδομένου ότι οι τράπεζες κανονικά επωφελούνται από την παροχή υπηρεσιών πληρωμών. Ταυτόχρονα, παρέχει ευκαιρίες για αύξηση της αποδοτικότητας. Επιπλέον, εάν οι τράπεζες δεν ακολουθήσουν τις εξελίξεις που σημειώνονται στον τομέα όσον αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό, διακινδυνεύουν να χάσουν μερίδιο της αγοράς, λόγω του ανταγωνισμού από άλλες πιο αποδοτικές τράπεζες και από νέες επιχειρήσεις χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (fintech).

Η βελτίωση της κερδοφορίας είναι σημαντική επειδή οι τράπεζες της ζώνης του ευρώ εξακολουθούν να υπόκεινται σε πιέσεις λόγω του οικονομικού περιβάλλοντος, των χαμηλών επιτοκίων και, στην περίπτωση της Κύπρου, λόγω ζητημάτων που έχουν κληροδοτηθεί από το παρελθόν. Πράγματι, ο κυπριακός τραπεζικός τομέας υστερεί σε σχέση με τις περισσότερες χώρες της ΕΕ ως προς τη σχέση κόστους-αποδοτικότητας και είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η διαρθρωτική κερδοφορία. Εν προκειμένω, για ιδρύματα με εκτενές δίκτυο υποκαταστημάτων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα μπορούσε να επιφέρει σημαντική μείωση του κόστους, εάν στηριχθεί με αποδοτική εσωτερική διακυβέρνηση και αναδιοργάνωση. Η Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ έχει ορίσει ως μία από τις εποπτικές προτεραιότητές της την αξιολόγηση των επιχειρηματικών μοντέλων και της κερδοφορίας των τραπεζών, και στο πλαίσιο του αυξανόμενου ψηφιακού μετασχηματισμού. Από αυτή την άποψη, τα στρατηγικά σχέδια των τραπεζών και τα σχετικά μέτρα που αυτές έχουν λάβει για να αντιμετωπίσουν τις υφιστάμενες διαρθρωτικές ελλείψεις θα συνεχίσουν να παρακολουθούνται προσεκτικά από τους επόπτες.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.