POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Ο Robert A. Mundell, το ευρώ και το παλάτ


polemitis

Tην Κυριακή 4 Απριλίου 2021, άφησε, σε ηλικία 88 ετών, τα εγκόσμια και πέρασε στις σελίδες της οικονομικής και πολιτικής ιστορίας ο νομπελίστας καθηγητής οικονομικών Robert A. Mundell, γνωστός στους επαΐοντες ως ο θεωρητικός της Νομισματικής Ένωσης, καθώς και κάποιων άλλων πολύ σημαντικών μοντέλων που αφορούν τη σχέση συναλλαγματικών ισοτιμιών με τη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική. Για αυτό το έργο του, ο μ. Bob Mundell τιμήθηκε με το Νόμπελ Οικονομικών το 1999.

Τι έλεγε, όμως, ο Mundell που αξίζει τον κόπο να ξαναθυμηθούμε; Βασικά μιλούσε για τη συνθήκη που επιτρέπει σε μια βέλτιστη νομισματική περιοχή (optimum currency area) να υπάρξει και να λειτουργήσει υπέρ των συμμετεχόντων σε αυτήν. Η συνθήκη αυτή χαρακτηρίζεται από κάποιες προϋποθέσεις, οι βασικότερες εκ των οποίων είναι η δυνατότητα ελεύθερης διακίνησης εργατικού δυναμικού και κεφαλαίου, δημοσιονομικής ανακατανομής και συγχρονισμού οικονομικών κύκλων. Δίκαια, και αναμενόμενα, όλοι μας λοιπόν σκεφτόμαστε, κάθε φορά που αναφερόμαστε στο θέμα, το ευρώ. Το ευρώ όμως και η Νομισματική Ένωση δεν είναι ακόμη μια βέλτιστη νομισματική περιοχή… παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των κρατών που συμμετέχουν σε αυτήν. Ούτε η διακίνηση ανθρώπινου δυναμικού καθοδηγείται από την ελεύθερη προσφορά και ζήτηση στην εργασία (απουσιάζει η κοινή γλώσσα και κοινή κουλτούρα), ούτε τα κεφάλαια διακινούνται τόσο ελεύτερα, ούτε η δημοσιονομική ανακατανομή υφίσταται όπως θα απαιτείτο λόγω της απουσίας κοινής φορολογίας, και ούτε οι οικονομικοί κύκλοι είναι συγχρονισμένοι. Το χάος που επικρατεί, δε, στα υπόλοιπα, όπως π.χ. ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, απόσταση «θεσμών» και Ευρωπαίων πολιτών, ταυτότητα, στοχεύσεις και συσχέτιση κοινοτικών και εθνικών προτεραιοτήτων χρειάζεται…τόλμη και πυγμή για να καταστεί πραγματικότητα, και δυστυχώς εδώ και κάποια χρόνια η ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία ποδηγετείται από πολιτικούς νάνους ή «εθνικούς συνταξιούχους», ενώ κανονικά θα έπρεπε να ήταν το αντίθετο…αν θα δούμε «χαΐρι».

Όσο για το ευρώ και τον ενιαίο νομισματικό χώρο, η επιλογή είναι μονόδρομος. Είτε θα ολοκληρωθεί και θα λειτουργήσει η συνθήκη της βέλτιστης νομισματικής ολοκλήρωσης όπως πρέπει και οι «Ευρωπαίοι» θα γίνουν πρώτα Ευρωπαίοι και μετά οτιδήποτε άλλο, είτε το μαγαζί μια μέρα θα κλείσει και θα καταλήξει να είναι αυτό που ήταν και πριν, δηλαδή μια εξιδανικευμένη εμπορική κοινότητα διανθισμένη με μια «ειδική σχέση» μεταξύ των συμμετεχόντων σε αυτήν, όσον αφορά κάποιες παραμέτρους διευκόλυνσης της μεταπρατικής δυνατότητας των κρατών και των επιχειρήσεων, προεξεχούσης της διαχείρισης του συναλλαγματικού ρίσκου. Και στα υπόλοιπα, ο καθένας θα πάρει τον δρόμο του, με κάποιους από εμάς να μην έχουν κανένα, όμως, δρόμο να πάρουν.

Μνημονεύοντας, τέλος, τον Mundell, θα ήταν άδικο για τον ίδιο και την επίδρασή του στη σύγχρονη οικονομική θεωρία και πολιτικές, να αμελήσουμε να αναφερθούμε στη ρηξικέλευθη και διορατική προσέγγισή του τις δεκαετίες του 1950 και 1960 στα όσα θα διαδραματίζονταν τις επόμενες δεκαετίες στην παγκόσμια οικονομία και δη στην επίπτωση της φορολογίας στην απόδοση της οικονομίας. Μια προσέγγιση που τον έφερε σε απευθείας σύγκρουση, τόσο με την καθεστηκυία τάξη του Κενσιανισμού όσο και με το άλλο «ιερό τέρας» της σχολής του Σικάγου, έτερο νομπελίστα και συνάδελφο καθηγητή Milton Friedman. Δεν θα μπορούσε, όμως, μια προσωπικότητα όπως αυτή του Mundell να υπάρξει διαφορετικά.

Με καταγωγή από το Οντάριο του Καναδά, ο Mundell έμαθε τα πρώτα του γράμματα σε ένα μονοδιδάσκαλο σχολείο ενός δωματίου κοντά στη φάρμα στην οποία μεγάλωσε. Αυτό δεν τον εμπόδισε από το να φοιτήσει σε κάποια από τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, να λάβει το διδακτορικό του από το φημισμένο ΜΙΤ, να τιμηθεί με Νόμπελ και να επηρεάσει όσο λίγοι την πολιτική και οικονομική πορεία μιας ολόκληρης ηπείρου και την καθημερινότητα εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων. Και να πεθάνει σε ένα ιδιόκτητο παλάτι του 12 αιώνα στη Santa Colomba, λίγο έξω από τη Siena της Ιταλίας. Αυτά, τα τελευταία, για όσους από εμάς παριστάνουν τους σπουδαίους προσωρινά καθισμένοι σε δανεικές καρέκλες…                      

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.