POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Ο ασκός του Αιόλου ανοίγει στην Τουρκία» του Παναγιώτη Κοντάκου


τουρκική λίρα

 

 

Η απόφαση του Προέδρου Ερντογάν να αντικαταστήσει άνευ εξηγήσεως τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας –για τέταρτη φορά μέσα σε 20 μήνες– εντείνει τους τριγμούς στην τουρκική οικονομία, η οποία εισέρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο ταυτόχρονης υποτίμησης της λίρας, αρνητικών συναλλαγματικών αποθεμάτων, υψηλών επιτοκίων αλλά και ανεξέλεγκτου πληθωρισμού.

Η απόφαση αυτή μάλιστα λαμβάνει χώρα σε μία περίοδο που η παγκόσμια ρευστότητα προς τις αναδυόμενες αγορές έχει περιορισθεί και αναμένεται να περιορισθεί περαιτέρω το επόμενο διάστημα.

Νωρίτερα, την περασμένη εβδομάδα, ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Νατζί Αγμπάλ είχε αυξήσει το παρεμβατικό επιτόκιο κατά 200 μονάδες βάσης, που αποτελούσε την τελευταία από μία σειρά αυξήσεων κατά τη διάρκεια της θητείας του από τον Νοέμβριο, οι οποίες έφεραν το επιτόκιο στο 19% από 10,25%. Οι αυξήσεις των επιτοκίων βοήθησαν τη λίρα να επανακτήσει μερικώς το χαμένο της έδαφος, αλλά προφανώς ορισμένοι ηγέτες του AKP και επιχειρηματικές ομάδες κοντά στο κόμμα δεν ήταν ικανοποιημένοι με τα υψηλότερα επιτόκια.

Η πτώση του νομίσματος μετά την απομάκρυνση του Αγμπάλ οδήγησε την τουρκική λίρα κοντά στα ιστορικά χαμηλά της, όταν έφτασε να υποτιμάται ενδοημερησίως στις 22 Μαρτίου κατά 15% στις 8,5 λίρες ανά δολάριο, παρά τις κρατικές παρεμβάσεις στήριξης μέσω πωλήσεων συναλλάγματος από δημόσιες τράπεζες.

Η προσήλωση του Προέδρου Ερντογάν στις αρχές της ισλαμικής χρηματοδότησης, υποστηρίζοντας ότι τα υψηλά επιτόκια τροφοδοτούν τον πληθωρισμό, και οι παρεμβάσεις του οι οποίες έγιναν πιο τολμηρές μετά την ανάληψη εκτελεστικών εξουσιών το 2018, έχουν συντείνει στην απώλεια εμπιστοσύνης στην οικονομική διαχείριση της χώρας. Αυτό έχει οδηγήσει τους ξένους επενδυτές να εγκαταλείπουν τη χώρα και τους Τούρκους πολίτες να καταφεύγουν στην αγορά χρυσού ή να ανθίστανται να μετατρέψουν τις καταθέσεις που έχουν σε δολάρια ή ευρώ, παρά τα ελκυστικά υψηλά επιτόκια σε τοπικό νόμισμα, προκειμένου να προστατεύσουν την απαξίωση των περιουσιακών τους στοιχείων.

Στην οικονομία της Τουρκίας που εξαρτάται σε υψηλό βαθμό από τις εισαγωγές, οποιαδήποτε υποτίμηση του νομίσματος μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος και αυξήσεις τιμών που διαχέονται σε όλα σχεδόν τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Η αντικατάσταση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας αναμένεται να συμβάλει σε ένα νέο κύμα πληθωρισμού. Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός με βάση τον δείκτη των τιμών καταναλωτή που ανέρχεται σε 15,6% αμφισβητείται από πολλούς ως προς τη μεθοδολογία υπολογισμού του και εκτιμάται στο διπλάσιο επίπεδο από το επίσημα υπολογιζόμενο.

Ο αυξανόμενος πληθωρισμός μεταφράζεται μάλιστα σε μια περαιτέρω διάβρωση της εμπιστοσύνης στην τουρκική οικονομία και μια νέα άνοδο στο ασφάλιστρο κινδύνου και το εξωτερικό κόστος δανεισμού της Τουρκίας. Είναι ενδεικτικό ότι στις 22 Μαρτίου, το ασφάλιστρο κινδύνου της Τουρκίας –που αντικατοπτρίζεται στα γνωστά μας CDS– εκτινάχθηκε πάνω από 50% και ανήλθε στις 474 από τις 309 μονάδες βάσης.

Ταυτόχρονα, η Κεντρική Τράπεζα έχει εξαντλήσει τα αποθεματικά της σε ξένο νόμισμα σε ανεπιτυχείς προσπάθειες υπεράσπισης της λίρας που έχουν κοστίσει πάνω από 128 δισ. δολάρια τα τελευταία δύο χρόνια. Ως αποτέλεσμα, δεν έχει απομείνει παρά ένα αρνητικό συναλλαγματικό αποθεματικό 40-42 δισ. δολαρίων, ενώ οι τουρκικές εταιρείες είναι φορτωμένες με ένα βουνό χρέους σε δολάρια και η τουριστική βιομηχανία, βασικός προμηθευτής ξένου συναλλάγματος σε άλλους καιρούς, απέναντι σε αδιέξοδο λόγω ενός νέου τρίτου κύματος πανδημίας.

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2020, η Άγκυρα ενθάρρυνε τον φθηνό δανεισμό και την πιστωτική επέκταση για την αναζωογόνηση της οικονομίας εν μέσω της πανδημίας εις βάρος του περιορισμού του πληθωρισμού και της επέκτασης του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Το κλίμα δεν είναι πλέον βολικό για την επανάληψη μίας παρόμοιας κίνησης, αλλά ο Πρόεδρος Ερντογάν φαίνεται να είναι απεγνωσμένος για κάτι τέτοιο εν μέσω μίας κάμψης της δημοτικότητάς του στα μεσαία και χαμηλού εισοδήματος στρώματα, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα και στην Κωνσταντινούπολη, όπου η κρίση και η ανεργία τα έχουν ωθήσει σε συνθήκες πείνας.

Ο διορισμός του νέου διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Σαχάπ Καβτζίογλου, ο οποίος έχει εκφράσει παρόμοιες θέσεις στο παρελθόν για τις αρνητικές επιπτώσεις των υψηλών επιτοκίων στον πληθωρισμό, εξυπηρετεί επομένως την με κάθε τίμημα οικονομική ανάπτυξη και στον ορίζοντα πιθανόν τη διάσωση μέσω προσφυγής σε πρόωρες εκλογές πριν τον Ιούνιο 2023.

Ο Πρόεδρος Ερντογάν, επιδιώκοντας εναγωνίως να περισώσει την οικονομική ανάπτυξη με τη χρήση δημοσίων κεφαλαίων, ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, τη στιγμή μάλιστα που η τουρκική λίρα είναι περισσότερο επιρρεπής σε κερδοσκοπικές επιθέσεις από κάθε άλλη φορά.

Οι νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές της Τουρκίας έχουν καταστεί αναξιόπιστες στα μάτια των αγορών και οι προσπάθειες της Κεντρικής Τράπεζας να συγκρατήσει τη λίρα καθιστούν αυτή την έλλειψη αξιοπιστίας ακόμη χειρότερη.

H διαρκής πόλωση στην εσωτερική πολιτική σκηνή και την κοινωνία και στις περιφερειακές διεθνείς σχέσεις θέτουν αναμφισβήτητα την τουρκική λίρα σε περαιτέρω τροχιά υποτίμησης το επόμενο χρονικό διάστημα.

Δεν είναι πλέον δυνατή η υπεράσπιση της λίρας στα τρέχοντα επίπεδά της, όπως προηγουμένως. Ως αποτέλεσμα αναμένουμε να επιταχυνθεί η πτώση της και μια απότομη κατάρρευση ή βύθιση της οικονομίας σε παρατεταμένη ύφεση ή επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων να είναι μόνο θέμα χρόνου.

Έχει ειπωθεί σε μία παραλλαγή από τον Προμηθέα ότι «οι θεοί πρώτα μωραίνουν αυτόν που θέλουν να καταστρέψουν» (The Masque of Pandora, Η. Longfellow, 1875). Αυτό φαίνεται να ισχύει και στην περίπτωση του Προέδρου Ερντογάν, τουλάχιστον όσον αφορά την οικονομική του σκέψη.

* Ο Δρ Παναγιώτης Κοντάκος είναι Επίκουρος Καθηγητής στη Διεθνή Επιχειρηματικότητα, Διευθυντής του ΜΒΑ, μέλος του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus και μέλος της Παράλληλης Βουλής για την Επιχειρηματικότητα στην Κύπρο.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.