Φόρμα αναζήτησης

«Next Generation EU»: Με όρους τα 1,4 δις.

Το μέσο ανάκαμψης από την ύφεση που έχει προκαλέσει η πανδημία με την ονομασία “Next Generation EU”, ύψους 750 δισ. ευρώ, το οποίο ανακοίνωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προκάλεσε ευεξία στις αγορές, σκόρπισε χαμόγελα σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες (ειδικά σε Ρώμη και Παρίσι), αλλά κρύβει λεπτομέρειες που το καθιστούν δυνητικά πολιτικά τοξικό για χώρες όπως η Κύπρος. Το “Next Generation EU” θα αντλήσει χρήματα από τις αγορές και θα διαθέσει τα 500 δισ. ευρώ στα κράτη μέλη με τη μορφή επιχορήγησης και 250 δισ. ευρώ με τη μορφή δανείων. Το προτεινόμενο μέσο, σε συνδυασμό με τη νέα πρόταση για έναν μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 1,1 τρισ. ευρώ και τα τρία δίχτυα ασφαλείας ύψους 540 δισ. ευρώ σε δάνεια (σχέδιο SURE για απασχόληση, δανειοδότηση από την ΕΤΕπ), κινητοποιούν ένα ποσό 2,4 τρισ. ευρώ.

Η Κύπρος μπορεί να αντλήσει 1,433 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και συνολικά 2,520 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα τεράστιο ποσό. Πού είναι η «παγίδα»;

Η ραχοκοκαλιά του “Next Generation EU” είναι η γραμμή χρηματοδότησης “Recovery and Resilience Facility” ύψους 560 εκατ. ευρώ (310 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 250 δισ. ευρώ δάνεια) η οποία θα παρέχει στα κράτη μέλη υποστήριξη για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις. Η αξιοποίηση των πόρων δεν θα είναι αυτόματη και το κάθε κράτος θα υποβάλει Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης για τη χρήση των κονδυλίων το οποίο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις προτεραιότητες της Ένωσης για την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την ανθεκτικότητα της οικονομίας και τις ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Το “Recovery and Resilience Facility” θα ενσωματωθεί στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Με κομψό τρόπο εισάγεται μια διαδικασία αιρεσιμότητας για την αξιοποίηση των πόρων, σε μια εμφανή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμβιβάσει τις απαιτήσεις Γαλλίας – Ιταλίας για επιχορήγηση των οικονομιών τους και των ενστάσεων του μπλοκ των “4” φειδωλών οι οποίοι κερδίζουν τον έλεγχο των χρημάτων.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Κύπρο; Μια ανάγνωση των συστάσεων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την Κύπρο καθιστά σαφές ότι η προσπάθεια άντλησης των χρημάτων από το “Next Generation EU” ανοίγει όσα μέτωπα δεν έκλεισαν κατά τη διάρκεια του μνημονίου. Στο κείμενο για την περίοδο 2020-21 υπάρχουν αναφορές στο πρόγραμμα των διαβατηρίων, τις ιδιωτικοποιήσεις και το φορολογικό σύστημα της Κύπρου. Ξαφνικά ένα «αδιάφορο» κείμενο μετατρέπεται σε χάρτη πορείας. Από την άλλη τα 2,520 δισ. ευρώ που αναλογούν στην Κύπρο μπορούν να μεταμορφώσουν την κυπριακή οικονομία.

Η Κομισιόν θα εγκρίνει τα σχέδια (με διαδικασία Επιτροπολογίας) και θα αρχίζει η ροή των χρημάτων.

Χρήματα για επενδύσεις

Όλα τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν μέσω του “Next Generation EU” θα διοχετεύονται μέσω του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμό της ΕΕ και μπορούν, με βάση τις προτεραιότητες της ΕΕ, να δαπανηθούν, ενδεικτικά, για:

  • Ένα μαζικό κύμα ανακαίνισης κτηρίων και υποδομών και μια πιο κυκλική οικονομία, που φέρνουν θέσεις εργασίας σε τοπικό επίπεδο.
  • Σταδιακή εκτέλεση έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως αιολικής και ηλιακής, και εκκίνηση μιας καθαρής οικονομίας υδρογόνου στην Ευρώπη.
  • Ενδυνάμωση του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για τη στήριξη της επανειδίκευσης, που θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να δημιουργήσουν νέες οικονομικές ευκαιρίες.
  • Επένδυση σε περισσότερη και καλύτερη συνδεσιμότητα, ιδίως όσον αφορά την ταχεία εγκατάσταση των δικτύων 5G.

Η επίδραση

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το “Next Generation EU” είναι πιθανό να έχει ένα μόνιμο θετικό αποτέλεσμα στο πραγματικό ΑΕΠ των χωρών της ΕΕ. Οι επενδύσεις που θα κινητοποιηθούν αναμένεται να αυξήσουν τα επίπεδα του πραγματικού ΑΕΠ της ΕΕ κατά περίπου 1,75% το 2021 και το 2022, ποσοστό που θα αυξηθεί στο 2,25% έως το 2024. Ακόμη και μετά από δέκα χρόνια, τα επίπεδα του πραγματικού ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα είναι τουλάχιστον κατά 1% υψηλότερα σε σύγκριση με το βασικό σενάριο. Οι χώρες με χαμηλότερο από τον μέσο όρο κατά κεφαλήν ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα έχουν τη μεγαλύτερη ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα μεσοπρόθεσμα, με τα επίπεδα του ΑΕΠ να κινούνται 4,5% υψηλότερα από το βασικό σενάριο έως το 2024.

Εκτιμάται, επίσης, ότι θα δημιουργηθούν έως δύο εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας συνολικά στην ΕΕ. Τα επίπεδα απασχόλησης στην περίοδο 2021-2024 αναμένεται να είναι κατά 1% υψηλότερα κατά μέσο όρο σε σχέση με το βασικό σενάριο. Το “Next Generation EU” εκτιμάται ότι δεν θα αυξήσει το βάρος του χρέους σημαντικά στην ΕΕ. Τα ποσοστά του χρέους ως προς το ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα μειωθούν στην ομάδα χωρών με υψηλότερο χρέος κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες και για την ομάδα χωρών με χαμηλότερο χρέος κατά 3,25 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2024.

Νέοι φόροι για αποπληρωμή

Τα χρήματα για το «Next Generation EU» θα συγκεντρωθούν από την ίδια την επιτροπή, από τις αγορές, με την προσωρινή άρση του ανώτατου ορίου ιδίων πόρων, ώστε να μπορέσει η επιτροπή να αξιοποιήσει την ιδιαίτερα καλή πιστοληπτική της ικανότητα για να δανειστεί χρήματα από τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ειδικότερα, η επιτροπή θα εκδώσει ομόλογα στις αγορές με εγγύηση την αύξηση των ιδίων πόρων του επταετούς κοινοτικού προϋπολογισμού στο 2% του ΑΕΠ. Δηλαδή, η αποπληρωμή θα γίνει από τα κράτη μέλη με τη χρήση της γνωστής και δοκιμασμένη κλείδας μέσω των μελλοντικών προϋπολογισμών της ΕΕ, όπως εξήγησε χθες η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η αποπληρωμή των δανείων θα ξεκινήσει μετά το 2027, από το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, και ολοκληρωθεί θα το 2058. Η μέγιστη διάρκεια των δανείων θα είναι τα 30 έτη και θα χτιστεί καμπύλη αποδόσεων. Η επιτροπή θα αρχίσει να δανείζεται από την 1η Ιανουαρίου 2020, εκδίδοντας ομόλογα αξιολόγησης «ΑΑΑ». Το επιτοκιακό κόστος θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες στις αγορές, αλλά θα είναι σχετικά χαμηλό για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό.

«Επιπλέον», προσέθεσε η κ. Φον ντερ Λάιεν, «η επιτροπή θα προτείνει προς τον σκοπό αυτόν (την αποπληρωμή) σειρά νέων πηγών ιδίων εσόδων: Αυτές θα μπορούσαν να βασίζονται στη σχεδιαζόμενη επέκταση της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ή σε έναν συνοριακό φόρο άνθρακα, ο οποίος θα λειτουργεί ως αντισταθμιστικός μηχανισμός κατά της εισαγωγής φθηνών, επιβλαβών για το κλίμα προϊόντων από το εξωτερικό, ή σε έναν νέο φόρο ψηφιακών υπηρεσιών. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να φανούμε φιλόδοξοι, και βασίζομαι στη στήριξή σας», είπε απευθυνόμενη χθες στους ευρωβουλευτές.

Αν οι νέοι ίδιοι πόροι είναι επαρκείς, δεν θα χρειαστεί να μειωθούν τα κονδύλια μετά το 2027 ή να ζητηθούν μεγαλύτερες συνεισφορές από τα κράτη μέλη για την κάλυψη του χρέους. Με αυτό τον τρόπο απαντάται η θέση κρατών μελών κατά της αμοιβοποίησης δημοσίου χρέους στην ΕΕ.

Για υπάρξουν διαθέσιμα κεφάλαια πριν από το 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κομισιόν ζητά να αυξηθεί και ο φετινός προϋπολογισμός (2020) για την υποστήριξη ρευστότητας και ανακεφαλαιοποίησης, τη στήριξη του React EU για την περιφερειακή συνοχή και το κομμάτι της εξωτερικής δράσης. Για αυτό θα χρειαστεί ομοφωνία στο συμβούλιο.

Ακολουθεί ένας επίπονος κύκλος διαπραγμάτευσης

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε τους Ευρωπαίους να «παραμερίσουν τις παλιές προκαταλήψεις» και να στηρίξουν το σχέδιό της, το οποίο προκαλεί την αντίδραση ορισμένων κρατών μελών, όπως η Ολλανδία, η Αυστρία και η Σουηδία, που θα προτιμούσαν αυτήν η οικονομική στήριξη να γίνει αποκλειστικά μέσω δανείων και όχι επιχορηγήσεων, ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προτείνει έναν σχεδιασμό των δύο. Η πρόεδρος της επιτροπής κατέστησε σαφές ότι οι επιχορηγήσεις συνιστούν επένδυση για το μέλλον: «Στην ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς, στην ψηφιοποίηση της οικονομίας, στην Πράσινη Συμφωνία».

«Είμαι μία επείγουσα και εξαιρετικού χαρακτήρα ανάγκη για μία επείγουσα και εξαιρετικού χαρακτήρα κρίση. Ας βάλουμε στην άκρη τις παλιές προκαταλήψεις. Είναι η ώρα της Ευρώπης, την ώρα που ενισχύονται οι διαφορές και οι ανισότητες… Η κρίση την οποία καλούμαστε τώρα να αντιμετωπίσουμε είναι τεράστια… Αλλά η ευκαιρία για την Ευρώπη είναι επίσης τεράστια, όπως και η ευθύνη μας για να πράξουμε αυτό που πρέπει στην κατάσταση αυτή».

Ωστόσο, με σκεπτικισμό αντιμετωπίζουν Ολλανδία, Αυστρία, Δανία και Σουηδία την πρόταση της επιτροπής για το νέο μέσο ανάκαμψης. Συγκεκριμένα, ολλανδικές διπλωματικές πηγές που περιέγραψαν τις θέσεις των τεσσάρων χωρών αναφέρουν ότι «η θέση μας είναι γνωστή: το σημείο εκκίνησης είναι ότι οι Κάτω Χώρες είναι πρόθυμες να βοηθήσουν και θέλουν να συνεργαστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την καταπολέμηση της κρίσης. Θέλουμε να το κάνουμε με τρόπο που ενισχύει τα κράτη μέλη και την ΕΕ στο σύνολό της».

«Οι θέσεις μας απέχουν πολύ, και αυτό είναι θέμα για την απαιτούμενη ομοφωνία. Έτσι, οι διαπραγματεύσεις θα χρειαστούν χρόνο. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτή η πρόταση θα είναι το τέλος αυτών των διαπραγματεύσεων», σημειώνουν.

Ευρωπαίος διπλωμάτης σημείωσε ότι «η επιτροπή απέφυγε οποιεσδήποτε δύσκολες αποφάσεις ή συμβιβασμούς σε αυτό το στάδιο, και, ως αποτέλεσμα, οι ηγέτες θα έχουν σημαντικά ζητήματα στις προσπάθειές τους να επιτύχουν έναν αποδεκτό συμβιβασμό γρήγορα. Η σχέση μεταξύ ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της εσωτερικής αγοράς στην πρόταση δεν είναι ανεπτυγμένη αρκετά και δεν ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στις προσδοκίες».

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.