POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Η περίπτωση του εργασιομανή προϊσταμένου


Δημήτρης Εργατούδης

Mετά τη δημοσίευση του άρθρου μου για τους εργασιομανείς υπαλλήλους, στον «Πολίτη» στις 10.1.21, μου τηλεφώνησε ένας πρώην συνάδελφος, ο οποίος εργάζεται ακόμη, για να με ρωτήσει τι γίνεται όταν ένας υπάλληλος δεν είναι εργασιομανής, αλλά ο προϊστάμενός του είναι. Και το χειρότερο, τι γίνεται όταν ο προϊστάμενος αυτός ζητά από τους υπαλλήλους του να ακολουθούν τους δικούς του ρυθμούς.

Συγκρίνοντας τις δύο περιπτώσεις (εργασιομανής υπάλληλος VS εργασιομανής προϊστάμενος) διερωτώμαι ποια ζεύγη εργαζομένων (υπαλλήλων και προϊσταμένων) μπορούν να υπάρξουν σε έναν οργανισμό. Ας τα μετρήσουμε:

Ο προϊστάμενος εργασιομανής, ο υπάλληλος όχι.
Ο υπάλληλος εργασιομανής, ο προϊστάμενος όχι.
Τόσο ο υπάλληλος όσο και ο προϊστάμενος είναι εργασιομανείς.
Ούτε ο υπάλληλος ούτε ο προϊστάμενος είναι εργασιομανείς.

Ας εξετάσουμε την κάθε περίπτωση ξεχωριστά, αρχίζοντας από την τελευταία (ούτε ο υπάλληλος ούτε ο προϊστάμενος είναι εργασιομανείς). Νοουμένου ότι πρόκειται για ικανά και αποτελεσματικά στελέχη, πιστεύω ότι είναι το ιδανικό ζευγάρι τόσο για τους ίδιους όσο και για τον οργανισμό στον οποίο εργάζονται.

Στην τρίτη περίπτωση (υπάλληλος και προϊστάμενος εργασιομανείς) μπορεί στην αρχή να παρουσιάσουν αυξημένη παραγωγικότητα, σύντομα όμως ο οργανισμός θα κινδυνεύει να χάσει δύο –κατά τα άλλα– ικανά στελέχη. Αν, δε, στον οργανισμό λειτουργεί Ταμείο Υγείας, ο οργανισμός θα κληθεί να καταβάλει τεράστια ποσά σε ιατρικά (και ψυχιατρικά) έξοδα. Τα ποσά αυτά θα είναι διπλάσια και τριπλάσια από ό,τι αρχικά κέρδισε ο οργανισμός με την εφήμερη αυξημένη παραγωγικότητα των δύο στελεχών.

Η δεύτερη περίπτωση (ο υπάλληλος εργασιομανής, ο προϊστάμενος όχι) ίσως να είναι η ευκολότερη, αφού ο προϊστάμενος με κατάλληλο χειρισμό μπορεί να αμβλύνει σημαντικά την εργασιομανία του υπαλλήλου του. Λεπτομέρειες δόθηκαν στο προηγούμενο άρθρο μου στις 10.1.21.

Η πρώτη περίπτωση (ο προϊστάμενος εργασιομανής, ο υπάλληλος όχι) είναι η χειρότερη αφού ο μεν προϊστάμενος υποφέρει από την εργασιομανία του, ο δε υπάλληλος υποφέρει από την εργασιομανία τού προϊσταμένου του.

Στο άρθρο θα ασχοληθούμε με την πρώτη περίπτωση. Είναι αυτή που έθιξε ο πρώην συνάδελφός μου.

Συμπτώματα

Όταν ένας υπάλληλος δεν είναι εργασιομανής δύσκολα μπορεί να καταλάβει τον τρόπο συμπεριφοράς του εργασιομανή προϊσταμένου του. Αυτή περιλαμβάνει:

-εργάζεται νυχθημερόν

-το μεσημεριανό φαγητό του το τρώγει στο γραφείο του ή δεν τρώγει καθόλου

-εργάζεται Σαββατοκύριακα και αργίες

-καθημερινά μεταφέρει δουλειά στο σπίτι

-αποφεύγει να πάρει άδεια, και αν πάρει επιμένει να τον ενημερώνουν καθημερινά για τα τεκταινόμενα, ενώ ο ίδιος επικοινωνεί συνεχώς με το γραφείο του για ενημέρωση

-είναι διαρκώς αγχωμένος, μεταφέροντας το άγχος του στους υπαλλήλους του, και,

-το χειρότερο, απαιτεί από τους υπαλλήλους να τον αντιγράφουν.

Αν νομίζετε ότι η περίπτωση αυτή είναι σπάνια, σας πληροφορώ ότι έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ έδειξε ότι 77% των υπαλλήλων υποφέρουν από το φαινόμενο αυτό.

Αντιμετώπιση

Σε όλα τα σεμινάρια για την καταπολέμηση του άγχους, οι εκπαιδευτές φέρνουν ως παράδειγμα τον προϊστορικό άνθρωπο που συναντούσε μια αρκούδα. Εκεί ο πρώτος είχε δύο επιλογές: Είτε να το βάλει στα πόδια με την ελπίδα ότι θα ξεφύγει, είτε να παλέψει με την αρκούδα και να τη σκοτώσει. Την απόφαση αυτή έπρεπε να την πάρει αμέσως, γι’ αυτό και το άγχος του κτυπούσε κόκκινο. 

Κάπως έτσι αισθάνεται και ο υπάλληλος του οποίου ο προϊστάμενος είναι εργασιομανής. Η κατάσταση είναι χειρότερη από την περίπτωση της αρκούδας, αφού τώρα οι επιλογές είναι περισσότερες από δύο: Ο υπάλληλος μπορεί:

Να υποκύψει και να υποφέρει (και μαζί του να υποφέρει και η οικογένειά του)
Να ζητήσει μετάθεση
Να υποβάλει παραίτηση, ή
Να προσπαθήσει να πείσει τον προϊστάμενό του να απαλλαγεί από την εργασιομανία του.

Ίσως η πιο ανώδυνη λύση είναι η δεύτερη (μετάθεση), όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα, ιδίως αν ο προϊστάμενος  του υπαλλήλου έχει ισχυρές διασυνδέσεις μέσα στον οργανισμό. 

Η τρίτη λύση (παραίτηση) είναι δύσκολη αν όχι αδύνατη σε καιρούς ισχνών αγελάδων όπως οι σημερινοί. 

Η πρώτη (υποταγή) αργά ή γρήγορα θα οδηγήσει σε ψυχικές διαταραχές.

Η τέταρτη (προσπάθεια να αλλάξει τον προϊστάμενο) είναι μια δύσκολη επιλογή, όμως στο παρελθόν υπήρξαν περιπτώσεις που δοκιμάστηκε και πέτυχε, με τον υπάλληλο να εφαρμόζει τα εξής:

Όχι ενθάρρυνση

Ο υπάλληλος δεν πρέπει να ενθαρρύνει και να επικροτεί την εργασιομανία του προϊσταμένου του. Αν ο προϊστάμενος αποπερατώσει ένα έργο εργαζόμενος όλο το Σαββατοκύριακο, δεν πρέπει ο υπάλληλος, τη Δευτέρα το πρωί, να τον συγχαρεί γι’ αυτήν του την «επιτυχία».

Ξεκάθαρη θέση

Η προσέγγιση ενός υπαλλήλου προς τον εργασιομανή προϊστάμενό του πάντοτε προκαλεί δέος, αφού υπάρχει ο κίνδυνος η συμπεριφορά τού υπαλλήλου να χαρακτηριστεί ως επιθετική ή προσβλητική. Όμως η κατάσταση αμβλύνεται αν ο υπάλληλος θεωρήσει ως δεδομένο ότι πρόθεση του προϊσταμένου του δεν είναι να καταστρέψει την προσωπική, κοινωνική και οικογενειακή του ζωή (του υπαλλήλου). Είναι κι ο προϊστάμενος άνθρωπος και για να φτάσει εκεί που έφτασε σημαίνει ότι διαθέτει κάποια χαρίσματα, πέραν των γνώσεων και των ευθυνών. Αν ο εργασιομανής προϊστάμενος δεν δίνει την πρέπουσα σημασία στην προσωπική ζωή των υπαλλήλων του, αυτό πιθανόν να οφείλεται στο γεγονός ότι είναι τόσο επικεντρωμένος στη δουλειά του που αγνοεί κάποιες κοινωνικές και οικογενειακές υποχρεώσεις, τις οποίες καλά κάνει ο υπάλληλος να του τις υπενθυμίσει.

Όχι πανικός

Ορισμένοι υπάλληλοι πανικοβάλλονται από τον υπερβολικό φόρτο εργασίας και συνεχώς μεμψιμοιρούν. Αυτό δίνει τροφή στον εργασιομανή προϊστάμενο για να απαιτεί από τους υπαλλήλους του να εργάζονται πιο εντατικά και περισσότερες ώρες. Δεν είναι δύσκολο να λεχθεί στον προϊστάμενο ότι η υπερένταση οδηγεί σε εξουθένωση και ότι αυτά έχουν επιπτώσεις στην ποιότητα της εργασίας. Είναι θέμα κοινής λογικής και αν ο προϊστάμενος τη διαθέτει, θα το δεχτεί.

Όχι αντιγραφή

Αν ένας υπάλληλος εκπαιδευτεί από έναν εργασιομανή προϊστάμενο, υπάρχει ο κίνδυνος να γίνει και ο ίδιος εργασιομανής. Αυτό μπορεί να αποφευχθεί αν ο υπάλληλος χρησιμοποιήσει νέες μεθόδους και αξιοποιήσει την τεχνολογία. Με τον τρόπο αυτό θα αυξηθεί η παραγωγικότητα του τμήματος και ο προϊστάμενος θα αντιληφθεί ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι για αυξημένη παραγωγικότητα εκτός από τις πολλές ώρες δουλειάς.

Επίλογος

Η κατάσταση ίσως να είναι πιο δύσκολη από ό,τι εκ πρώτης όψεως φαίνεται. Κατ’ αρχάς δεν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις κάτω από το κράτος πανικού. Όπως είδαμε υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις επιλογές. Θα πρέπει να τεθούν και οι τέσσερις στο τραπέζι οικογενειακού συμβουλίου. Αν υπάρχουν καλές πιθανότητες επιτυχίας είναι καλύτερα να γίνει προσπάθεια για άμβλυνση της εργασιομανίας του προϊσταμένου. Αν αυτή αποκλειστεί τότε το οικογενειακό συμβούλιο θα πρέπει να αποφασίσει με ποια σειρά θα επιλεγούν οι υπόλοιπες τρεις λύσεις, έχοντας υπόψη ότι παραμονή στη σημερινή κατάσταση θα έχει επιπτώσεις όχι μόνο στη σωματική και ψυχική υγεία τού υπαλλήλου αλλά και στην κοινωνική και οικογενειακή του ζωή.

* Αφυπηρετήσαντος (2006) ανώτερου διευθυντή της Λαϊκής Τράπεζας και fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.