Φόρμα αναζήτησης

Η οικονομική πραγματικότητα και όσα συζητούνται στο «παζάρι»

Βασίλης Πολεμίτης

Από τις συζητήσεις που διεξάγονται στο «παζάρι», και που δεν χαρακτηρίζονται από την επιτήδευση των αντίστοιχων που γίνονται στα διαδικτυακά συνέδρια και συναθροίσεις, φαίνεται ότι στην Κύπρο όλοι περιμένουν το «κακό» να περάσει για να συνεχίσουν να πράττουν τα ίδια. Και μάλιστα, να συνεχίσουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που ήξεραν και ακολουθούσαν πριν την πανδημία και την οικονομική κρίση που αυτή προκάλεσε. Οι ντιβέλοπερ αναμένουν την ανάκαμψη των πωλήσεων των ίδιων ακριβώς «προϊόντων» που πουλούσαν τα τελευταία χρόνια. Οι ξενοδόχοι περιμένουν τις τουριστικές αγορές της Αγγλίας και της Ρωσίας και την επαναλειτουργία του all-inclusive μοντέλου. Οι τραπεζίτες προσβλέπουν στη συνέχιση του μοντέλου «υποθήκη-δάνειο-χρεώσεις», και οι συντεχνίες στο δικό τους αντίστοιχο που αφορά στα «κεκτημένα». Τα κόμματα ευελπιστούν στις εξυπηρετήσεις που θα παρέχουν προς άντληση ψήφων και οι επαγγελματικές υπηρεσίες προσδοκούν στους πελάτες που θα μας προτιμήσουν για το φορολογικό μας σύστημα. Ξέρουν όμως όλοι ότι το μοντέλο που ακολουθείται και εφαρμόζεται χρόνια τώρα δεν μπορεί να μας βγάλει από το αδιέξοδο στο οποίο έχουμε περιέλθει εδώ και δεκαπέντε χρόνια.

Τα στοιχεία
Ένα οικονομικό αδιέξοδο που φαίνεται ξεκάθαρα αν τα δεδομένα της Παγκόσμιας Τράπεζας, που αφορούν στο κυπριακό ΑΕΠ, λένε την αλήθεια. Με βάση μια επιφανειακή αλλά αρκούντως περιγραφική ανάγνωση αυτών των δεδομένων, το ΑΕΠ της Κύπρου το 2019, δηλαδή πριν την πανδημία, ήταν περίπου το ίδιο με το ΑΕΠ της Κύπρου το 2007. Η μοναδική περίοδος όπου το ΑΕΠ της Κύπρου κατέγραψε απότομη και ραγδαία αύξηση ήταν η περίοδος μεταξύ της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ, δηλαδή το 2003-2004, και της στιγμής ακριβώς πριν την κρίση του 2011, όπου τότε το ΑΕΠ αυξήθηκε από τα 17 δισεκατομμύρια το 2004 στα 27 δισεκατομμύρια το 2009. Στην εικοσιπενταετία, η Κύπρος κατέγραψε το υψηλότερο ΑΕΠ το 2008, με σχεδόν 28 δισεκατομμύρια δολάρια, και ακολούθως, όπως όλοι ξέρουμε, καταγκρεμίστηκε στα 21 σχεδόν δισεκατομμύρια το 2015 και έκτοτε ακολούθησε μια σταθερά ανοδική πορεία που κάλυψε τη χαμένη απόσταση με πολλή πειθαρχία και μόχθο από όλους, αλλά όχι και τη ζημιά, αφού για να καλυφθεί η ζημιά χρειάζεται αλλαγή παραγωγικού μοντέλου και μεταρρύθμιση. Ουσιαστικά, χρειάζονται να γίνουν όλα όσα συζητούνταν και συζητούνται αλλά δεν έγιναν επειδή «πιαστήκαμε» και πάλι από τα γνωστά σε όλους ευκαιριακά και βραχύβιας διάρκειας σωσίβια. Σωσίβια που πλέον ξεφούσκωσαν και αποκάλυψαν έτσι την παντελή απουσία αντοχής τους. Αλλά που και πάλι το «παζάρι», όπως αναφέρθηκε και στην αρχή, μάλλον εναγωνίως προσπαθεί να ξαναεξασφαλίσει για να ξαναπιαστεί από αυτά με την πρώτη ευκαιρία. Χωρίς όμως, δυστυχώς, να αντιλαμβάνεται τη μοναδική ευκαιρία που μας δίδεται με την πανδημία για να συνειδητοποιήσουμε τα αδιέξοδα στα οποία μας έφεραν οι επιλογές μας και να αλλάξουμε πορεία.

Μοντέλα
Με άλλα λόγια, και στη μέση μιας πανδημίας που βρίσκεται σε έξαρση σε όλο και περισσότερες χώρες που βιάστηκαν να «ανοίξουν», ίσως η σοφότερη επιλογή θα ήταν η αξιοποίησή της για επανακαθορισμό των προτεραιοτήτων μας παρά η προσποίηση της προώθησης και διάσωσης ήδη ξεπερασμένων και πεπερασμένων μοντέλων. Μοντέλων που αποδείχθηκαν ξανά ανεπαρκή και ευάλωτα, είτε αυτά αφορούν το τουρισμό, την ανάπτυξη γης, την παιδεία, τη γεωργία, τις υπηρεσίες και τη βιομηχανία, την ενέργεια, την περιβαλλοντική διαχείριση, τη λειτουργία του Δημοσίου. Τώρα είναι η ώρα για αλλαγή του μοντέλου, επειδή αν γίνει κάτι τέτοιο, κανείς δεν θα μπορεί να παραπονεθεί από την αναπόφευκτη αναστάτωση, αφού η αναστάτωση προκύπτει ήδη λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας. Οπότε, το όποιο παράπονο θα είναι μάλλον ένδειξη εγωιστικής πλεονεξίας και αδιαφορίας απέναντι στο σύνολο και το κοινό καλό. Επιπρόσθετα, το όποιο πολιτικό κόστος τώρα από την προώθηση των όποιων αλλαγών και μεταρρυθμίσεων θα είναι εξαιρετικά πιο μικρό από ό,τι θα ήταν αν δεν υπήρχε η αφορμή και η δραματική επίπτωση της πανδημίας και της συνακόλουθης οικονομικής κρίσης. Μιας κρίσης που δεν θα ξεπεραστεί ούτε με επιδοματική πολιτική, ούτε και με την πώληση ακόμα εκατό ή διακοσίων πολυτελών οικιών σε ξένους, αλλά ούτε με την επανέναρξη των ροών «all inclusive» τουριστών από δύο αγορές. Αφού το μόνο που δύνανται να πετύχουν αυτές οι λύσεις, αν και όταν προκύψουν, είναι μια ακόμα προσωρινή, επιφανειακή και βραχύβια καταπράυνση των συμπτωμάτων αντί για μια πιο μόνιμη, ουσιαστική και διαρκή θεραπεία. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι αυτή τη στιγμή χρειάζεται και το παυσίπονο, και θα είχε δίκιο. Τα όποια βραχύβια μέτρα όντως χρειάζονται για να μην καταστραφούμε εντελώς. Αλλά αυτά τα μέτρα και αυτές οι επιδιώξεις δεν πρέπει να αφεθούν να αναλώσουν όλους μας τους πόρους, υλικούς και άυλους, και ούτε να μας καθησυχάσουν και να μας αποτρέψουν από του να προχωρήσουμε δυναμικά και τάχιστα με τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και αλλαγές στο μοντέλο μας. Οπότε, μαζί με τα παυσίπονα χρειάζεται και η θεραπεία, καθώς και η πρόληψη. Κυρίως η τελευταία…

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.