Φόρμα αναζήτησης

Αποκαλυπτική συνέντευξη Μάριο Σεντένο στον «Π»: Δεν είναι ώρα για κόκκινες γραμμές

Μηνύματα σε κάθε κατεύθυνση στέλνει μέσω του «Π» ο πρόεδρος του Eurogroup Μάριο Σεντένο. Σε εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, περιγράφει πώς η υπό διαμόρφωση κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση θα βοηθήσει χώρες με τα χαρακτηριστικά της Κύπρου και εξηγεί τη σημασία των καινοτόμων λύσεων στην άντληση πόρων, για να μην βρεθεί η ευρωζώνη μπροστά σε μία νέα κρίση ή σε μία ασύμμετρη ανάκαμψη, με τις χώρες με περιορισμένη δημοσιονομική δυνατότητα να μένουν πίσω.

«Το μήνυμα είναι απλό: η βοήθεια βρίσκεται στον δρόμο», σημειώνει ο επικεφαλής του Eurogroup λίγα 24ωρα πριν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώσει το σχέδιο της για το πολυαναμενόμενο Ταμείο Ανάκαμψης.

«Ο συνδυασμός των μέτρων έκτακτης ανάγκης που εγκρίθηκαν από το Eurogroup και το Ταμείο Ανάκαμψης θα διασφαλίσουν τις προϋποθέσεις κατάλληλης απάντησης σε κάθε κράτος μέλος», τονίζει ο Πορτογάλος υπουργός Οικονομικών. Στο μείζον ζήτημα της χρηματοδότησης της ανάκαμψης, ο κ. Σεντένο είναι σαφής: «Πρέπει να είμαστε καινοτόμοι. Η κοινή έκδοση χρέους θα ήταν ένας τρόπος να συγκεντρωθούν σημαντικά ποσά που χρειάζονται για την ανάκαμψη. Υπάρχουν και άλλες λύσεις. Πρέπει να παραμείνουμε ανοιχτοί και να επικεντρωθούμε στις λύσεις. Δεν είναι ώρα για κόκκινες γραμμές». Η τελευταία φράση, πάντως, θα μπορούσε να απευθύνεται και στο εσωτερικό της Κύπρου…

Επιχειρηματολογώντας υπέρ της έκδοσης κοινού χρέους, επαναλαμβάνει τρεις φορές τη σημασία του να κατανεμηθεί σε βάθος χρόνου το κόστος της ανάκαμψης, ώστε να υπάρξει μία εμπροσθοβαρής παρέμβαση και να αποφευχθεί ο κίνδυνος μίας νέας οικονομικής κρίσης. Πρόσθετα, τονίζει ότι αυτό είναι σημαντικό για χώρες που χρειάστηκαν βοήθεια στην τελευταία κρίση χρέους, δηλαδή Κύπρο, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία.

Για να χρηματοδοτήσουμε τη διαχείριση της έκτακτης κατάστασης και την ανάκαμψη, θα χρειαστεί να αυξήσουμε το χρέος μας, και γι’ αυτό, συλλογικά στην ΕΕ, πρέπει να επιλέξουμε λύσεις που να μοιράζουν αυτό το βάρος μέσα στον χρόνο για να αποφευχθούν η υπερσυσσώρευση χρέους και μία νέα κρίση, οικονομική και δημόσιου χρέους»

«Για να χρηματοδοτήσουμε τη διαχείριση της έκτακτης κατάστασης και την ανάκαμψη, θα χρειαστεί να αυξήσουμε το χρέος μας, και γι’ αυτό, συλλογικά στην ΕΕ, πρέπει να επιλέξουμε λύσεις που θα μοιράζουν αυτό το βάρος μέσα στον χρόνο, για να αποφευχθεί η υπερσυσσώρευση χρέους και μία νέα κρίση, οικονομική και δημοσίου χρέους. Εάν πετύχουμε, δεν θα διακυβευθούν οι προηγούμενες προσπάθειες […]. Διακυβεύονται πολλά. Ευτυχώς, είμαι πεπεισμένος ότι όλες οι χώρες το καταλαβαίνουν αυτό, γιατί όλοι επωφελούνται από την ενιαία αγορά και την οικονομική και νομισματική ένωση», τονίζει. Σε αυτό το πλαίσιο χαιρετίζει τη γαλλογερμανική πρωτοβουλία για την κοινή έκδοση χρέους, και σημειώνει ότι «αυτό θα ήταν αδιανόητο πριν από αυτήν την κρίση».

Ερωτηθείς για τον τραπεζικό τομέα και την ιδέα για μία πανευρωπαϊκή «κακή τράπεζα», δεν την απορρίπτει, αλλά τονίζει τη σημασία της παροχής κρατικών εγγυήσεων για τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και για τη συγκράτηση της δημιουργίας νέων κόκκινων δανείων. Από την απάντηση του κ. Σεντένο προκύπτει ότι το θέμα των κρατικών εγγυήσεων θα το ξαναβρούμε μπροστά μας, καθώς αποτελεί μέρος του σχεδιασμού, ιδίως μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. «Η παροχή εγγυήσεων, ιδίως μέσω των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, είναι η σωστή απάντηση σε αυτό το στάδιο της κρίσης», τονίζει.

Πρώτα απ’ όλα θα ήθελα να ζητήσω ένα σχόλιο σχετικά με την απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου για τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ. Απειλεί τη σταθερότητα της ευρωζώνης;

Στην τελευταία συνεδρίαση της Ευρωομάδας, ενημερωθήκαμε από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών για την απόφαση. Πρόκειται για ένα ζήτημα που επηρεάζει τη δικαιοδοσία ενός κράτους μέλους και σχετίζεται με τη λειτουργία ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Υπό αυτήν την έννοια, δεν είναι πρέπον να σταθώ στο περιεχόμενο αυτή της θέσης.

Από την πλευρά μου, αυτό που έχει σημασία είναι η αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ορίζει ότι το ευρωπαϊκό δίκαιο υπερισχύει των εθνικών νομοθεσιών των κρατών μελών. Μαζί με την απόλυτη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αυτή η αρχή είναι ο πυλώνας της έννομης τάξης της ΕΕ.

Είναι επίσης σημαντικό να τονίσουμε ότι μιλάμε για τις ενέργειες της ΕΚΤ, την οποία η Συνθήκη μάς αναγνωρίζει ως ένα πλήρως ανεξάρτητο όργανο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι υπουργοί Οικονομικών αποφεύγουν να σχολιάσουν ή να κρίνουν τις ενέργειές της. Είναι (η ΕΚΤ) ένας βασικό μέλος της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Όσον αφορά το μέλλον, η απάντηση στην ερώτησή σας δόθηκε από την πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ: η ΕΚΤ θα συνεχίσει να ενεργεί βάσει της εντολής της για σταθερότητα των τιμών, απρόσκοπτα.

Αυτή η άνευ προηγουμένου κρίση έπληξε σκληρά όλες τις χώρες της ΕΕ. Μέχρι τώρα, τα κράτη μέλη πολεμούν μόνα τους. Η επίδραση στην πραγματική οικονομία είναι σημαντική και μία κοινή απάντηση δεν είναι ακόμη στο τραπέζι. Η Κύπρος, ειδικότερα, χρειάζεται επιπλέον βοήθεια. Η χώρα εισήλθε στην κρίση με υψηλό επίπεδο δημόσιου και ιδιωτικού χρέους και τα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης έχουν εξαντλήσει τα δημοσιονομικά περιθώρια για τη στήριξη των επιχειρήσεων και του εργατικού δυναμικού. Το Ταμείο Ανάκαμψης θα αποτελέσει ένα εργαλείο θα βοηθήσει χώρες, όπως η Κύπρος, να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις;

Η πανδημία του κορωνοϊού έχει επηρεάσει όλες τις χώρες, αλλά η οικονομική επίπτωση είναι πιο σοβαρή σε χώρες που έχουν δώσει μικρότερη δημοσιονομική απάντηση και σε εκείνες τις οικονομίες που είναι πιο ανοιχτές, που εξαρτώνται από τις εξαγωγές και τον τουριστικό τομέα. Αυτή είναι η περίπτωση της Κύπρου.

Η δέσμη μέτρων έκτακτης ανάγκης που εγκρίθηκαν από το Eurogroup και το Ταμείο Ανάκαμψης, αποτελούν έναν συνδυασμό που θα διασφαλίσουν τις προϋποθέσεις κατάλληλης απάντησης στην κρίση σε κάθε κράτος μέλος. Έχουμε ήδη συμφωνήσει σε ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά του Ταμείου Ανάκαμψης:

-Βοηθά στην επανεκκίνηση των οικονομιών με συνεκτικό τρόπο, χωρίς αποκλεισμούς, στοχεύοντας σε χώρες που πλήττονται περισσότερο.

-Θα χρηματοδοτήσει τις νέες πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης, όπως η ψηφιοποίηση, η έρευνα & ανάπτυξη και η ενεργειακή μετάβαση.

-Πρέπει να είναι ανάλογο με το έκτακτο κόστος της κρίσης, που σημαίνει ότι θα είναι αρκετά μεγάλο.

-Θα βοηθήσει να κατανεμηθεί το κόστος της απάντησης σε βάθος χρόνου, πράγμα που σημαίνει ότι η υποστήριξη θα είναι εμπροσθοβαρής, χωρίς να επιβαρύνει τα οικονομικά μας.

Πρόσφατα, η πρόταση της Γαλλίας και της Γερμανίας ήταν επίσης ένα σαφές βήμα προς τα εμπρός, με τις δύο χώρες να εισηγούνται καινοτόμες λύσεις, όπως η κοινή έκδοση χρέους για την καλύτερη διαχείριση του κόστους της κρίσης. Αυτό θα ήταν αδιανόητο πριν από αυτή την κρίση. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της παρέμβασης που σχεδιάζουμε θα μας προσφέρουν κάποια άνεση. Το μήνυμα είναι απλό: η βοήθεια βρίσκεται στον δρόμο.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ ζητά από την ευρωζώνη μία πιο δυναμική κοινή αντίδραση στην κρίση και προειδοποίησε για τον κίνδυνο σημαντικών διαφορών μεταξύ των κρατών μελών. Ο κίνδυνος ασύμμετρης ανάκαμψης -με χώρες σε καλύτερη κατάσταση να έχουν πλεονέκτημα κατά την ανάκαμψη- είναι κάτι που απασχολεί το μπλοκ;

Σίγουρα. Η εστίασή μου στο να διασφαλίσω ότι η Ευρωομάδα θα λάβει θέση υπέρ ενός ισχυρού Ταμείου Ανάκαμψης καθοδηγείται από τη βαθύτερη ανησυχία μου για τον κίνδυνο μίας ασύμμετρης ανάκαμψης. Εάν αποτύχουμε να διορθώσουμε τις ανισότητες, όπως αποδεικνύεται από την άνιση αντιμετώπιση της κρίσης έκτακτης ανάγκης σε εθνικό επίπεδο, θα διαλύσουμε την ενιαία αγορά μας και θα θέσουμε το σκηνικό για σημαντικές πολιτικές και χρηματοοικονομικές εντάσεις στην ευρωζώνη και την ΕΕ. Θα διολισθήσουμε σε μία οικονομική κρίση. Διακυβεύονται πολλά. Ευτυχώς, είμαι πεπεισμένος ότι όλες οι χώρες το καταλαβαίνουν αυτό, γιατί όλοι επωφελούνται από την ενιαία αγορά και την οικονομική και νομισματική ένωση.

«Η εστίασή μου στο να διασφαλίσω ότι η Ευρωομάδα θα λάβει θέση υπέρ ενός ισχυρού Ταμείου Ανάκαμψης καθοδηγείται από τη βαθύτερη ανησυχία μου για τον κίνδυνο μίας ασύμμετρης ανάκαμψης»

 

Η Ευρωομάδα συμφώνησε για τα χαρακτηριστικά και τους τυποποιημένους όρους του εργαλείου διευκόλυνσης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ), της «Υποστήριξης Πανδημικής Κρίσης». Αλλά για ορισμένες χώρες ο ΕΜΣ είναι πολιτικά «τοξικός». Το ερώτημα είναι απλό: Εάν μία χώρα χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη πιστωτική γραμμή, αυτό θα οδηγήσει σε ένα κλασικό μνημονιακό πρόγραμμα, με όρους και προϋποθέσεις;

Όχι. Αντιθέτως. Η «Υποστήριξη Πανδημικής Κρίσης» δημιουργήθηκε για να αποτρέψει τις χώρες να πέσουν σε παγίδα ρευστότητας. Στέλνει το μήνυμα στις αγορές χρήματος ότι οποιαδήποτε χώρα, η οποία μπορεί προσωρινά να τεθεί υπό πίεση, μπορεί εύκολα να αντλήσει από τον ΕΜΣ το 2% του ΑΕΠ της. Είναι μία επιπλέον γραμμή άμυνας ενάντια στην ανάγκη για ένα πλήρες πρόγραμμα (από τον ΕΜΣ). Το γεγονός ότι αυτά τα χρήματα είναι διαθέσιμα είναι ένας παράγοντας κατευνασμού για τις Κεφαλαιαγορές. Και αυτό επειδή πρόκειται για μία φτηνή χρηματοδότηση, η οποία μειώνει το ποσό που πληρώνει μία χώρα σε τόκους, απελευθερώνοντας πόρους για άλλες προτεραιότητες. Οι επενδυτές γνωρίζουν ότι αυτό το εργαλείο είναι διαφορετικό από το υπόλοιπο πακέτο εργαλείων του ΕΜΣ, επειδή δεν συνοδεύεται από μακροοικονομικούς όρους, αλλά μόνο από κανόνες για το πώς θα δαπανηθούν τα χρήματα.

Η Κύπρος και άλλες χώρες υποστηρίζουν την ιδέα ενός ευρωπαϊκού ομολόγου. Αυτή η ιδέα υπογραμμίζει και μία διαφορετική προσέγγιση μεταξύ των χωρών του Βορρά και του Νότου. Και πρέπει να επισημάνω ένα παράδοξο: όλα τα κράτη μέλη συμφωνούν ότι επωφελήθηκαν από την Ενιαία Αγορά και τη Νομισματική Ένωση, αλλά ταυτόχρονα το μπλοκ δείχνει δυσκολία στη λήψη αποφάσεων που προστατεύουν την ακεραιότητα της Ένωσης. Είναι το χάσμα Βορρά – Νότου ορατό στις συνεδριάσεις της Ευρωομάδας;

Αυτό το φερόμενο χάσμα είναι πολύ απλοϊκό. Υπενθυμίζω πάντα, σε κάθε συνεδρίαση της Ευρωομάδας, ότι κάθε έθνος είναι κυρίαρχο και τα συμφέροντά του είναι μοναδικά. Για παράδειγμα, στη συζήτηση σχετικά με την απάντηση της οικονομικής πολιτικής στο ξέσπασμα του κορωνοϊού, υπάρχουν χώρες που πλήττονται περισσότερο από την κρίση στην υγεία. Άλλες χώρες επηρεάζονται περισσότερο από τη διακοπή του εμπορίου. Υπάρχουν άλλες χώρες που είναι ευάλωτες επειδή τα δημόσια οικονομικά τους δρουν ανασταλτικά στις εθνικές πολιτικές απάντησης στην κρίση. Η διαχείριση των διαφορών είναι η δουλειά μου. Το αποτέλεσμα είναι ένας ευρωπαϊκός συμβιβασμός. Στη συμφωνία για τα τρία δίχτυα ασφαλείας (για τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και τα κράτη) γεφυρώσαμε όλες τις διαιρέσεις και προσθέσαμε 540 δισ. ευρώ στην ευρωπαϊκή απάντηση για να υποστηρίξουμε χώρες με μικρότερο δημοσιονομικό χώρο ώστε να ανέβουν στο ίδιο επίπεδο με τις υπόλοιπες, προστατεύοντας με αυτό τον τρόπο την Ενιαία μας Αγορά, και την Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Πρέπει να κάνουμε το ίδιο και στη φάση της ανάκαμψης. Πρέπει να είμαστε καινοτόμοι. Η κοινή έκδοση χρέους θα ήταν ένας τρόπος να συγκεντρωθούν σημαντικά ποσά που χρειάζονται για την ανάκαμψη και να επιτρέψουν την κατανομή του κόστους σε βάθος χρόνου. Υπάρχουν και άλλες λύσεις. Πρέπει να παραμείνουμε ανοιχτοί (σε ιδέες) και να επικεντρωθούμε στις λύσεις. Δεν είναι ώρα για κόκκινες γραμμές.

Η Κύπρος, η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία είναι οι χώρες που χρειάστηκαν οικονομική βοήθεια στην τελευταία κρίση. Η νόσος Covid-19 θέτει σε κίνδυνο τις προσπάθειες αυτών των χωρών να θεραπεύσουν τις πληγές της προηγούμενης κρίσης;

Η διόρθωση των ανισορροπιών από την κρίση του δημόσιου χρέους ήταν πολύ σημαντική και διαρθρωτικής φύσης. Συλλογικά, η ευρωζώνη εισήλθε σε αυτήν την κρίση χωρίς καμία χώρα να βρίσκεται υπό τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, με σχεδόν ισορροπημένη θέση στους προϋπολογισμούς και στο εμπόριο, με 25 τρίμηνα διαδοχικής ανάπτυξης πίσω μας και με 13 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας. Κοιτάζοντας τα θεμελιώδη στοιχεία, κανένα άλλο μπλοκ στον κόσμο δεν ήταν σε καλύτερη θέση.

Αυτή η υγιής θέση είναι εμφανής στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από την κρίση δημόσιου χρέους. Τα κληροδοτήματα αυτής της κρίσης, όπως η ανεργία, το δημόσιο χρέος και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, υποχώρησαν γρήγορα. Πρέπει να επιστρέψουμε σε αυτήν τη θέση.

Για να χρηματοδοτήσουμε τη διαχείριση της έκτακτης κατάστασης και την ανάκαμψη, θα χρειαστεί να αυξήσουμε το χρέος μας, και γι’ αυτό, συλλογικά στην ΕΕ, πρέπει να επιλέξουμε λύσεις που θα μοιράζουν αυτό το βάρος μέσα στον χρόνο, για να αποφευχθεί η υπερσυσσώρευση χρέους και μία νέα κρίση, οικονομική και δημοσίου χρέους. Εάν πετύχουμε, δεν θα διακυβευθούν οι προηγούμενες προσπάθειες.

Η παροχή εγγυήσεων, η σωστή απάντηση σε αυτό το στάδιο της κρίσης

Mario Centeno, President of the Eurogroup during a video roundtable at the Finance Ministry in Lisbon on May 15, 2020.

Σε σχέση με το τραπεζικό σύστημα, αυτή η κρίση θα δημιουργήσει ένα νέο κύμα μη εξυπηρετούμενων δανείων. Υποστηρίζετε την ιδέα μίας ευρωπαϊκής «κακής τράπεζας» ως εργαλείου για να βοηθηθούν τράπεζες και δανειολήπτες;

Έχουμε δει μία ταχεία μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζών τα τελευταία χρόνια. Ο εξαιρετικός ρυθμός μείωσης των κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων και σε χώρες με υψηλότερα επίπεδα όπως η Κύπρος, έστρωσε τον δρόμο για τα βήματα κατανομής κινδύνων στην Τραπεζική μας Ένωση.

Το τραπεζικό σύστημα σήμερα είναι σε πολύ ισχυρότερη θέση απ’ ό,τι πριν. Οι τράπεζες δεν αποτέλεσαν την αιτία ή τον ενισχυτή της κρίσης της Covid-19, αλλά μάλλον πηγή σταθερότητας μέσω της παροχής ρευστότητας στις επιχειρήσεις. Οι εθνικές κυβερνήσεις και οι ευρωπαϊκές αρχές υποστηρίζουν τον σταθεροποιητικό ρόλο των τραπεζών, πρώτα μέσω της χαλάρωσης των κανονιστικών και εποπτικών απαιτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης των επισφαλών δανείων, και εκ δευτέρου μέσω της παροχής εγγυήσεων. Το πανευρωπαϊκό ταμείο της ΕΤΕπ που ιδρύουμε θα κάνει ακριβώς αυτό.

Η παροχή εγγυήσεων, ιδίως μέσω των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, είναι η σωστή απάντηση σε αυτό το στάδιο της κρίσης. Στην πορεία θα πρέπει να εκτιμήσουμε τον αντίκτυπο αυτής της κρίσης στο τραπεζικό σύστημα και να εξετάσουμε τι άλλο, αν μη τι άλλο, πρέπει να κάνουμε.

Όλοι γνωρίζουμε τους συμβιβασμούς που χρειάζονται, τη διαπραγμάτευση που απαιτείται, για τη δημιουργία μίας «κακής τράπεζας» και τις συζητήσεις που έγιναν σχετικά στο παρελθόν. Δεν θα κλείσω την πόρτα σε οποιαδήποτε πιθανή λύση, αλλά υπάρχει χρόνος για να λάβουμε αποφάσεις. Το γεγονός είναι ότι η διάρκεια και η σοβαρότητα της κρίσης παραμένουν άγνωστα.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.