Φόρμα αναζήτησης

Αναζητώντας νέο μοντέλο ανάπτυξης, και που δεν θα το βρούμε

*Του Βασίλη Πολεμίτη

Η αναζήτηση ενός μοντέλου βιώσιμης και ισόρροπης ανάπτυξης στην Κύπρο εντάθηκε τον τελευταίο καιρό όταν κατέστη εμφανές ότι το διαχρονικά ακολουθούμενο οπορτουνιστικό μοντέλο δεν ενδείκνυται πλέον. Για πολλούς λόγους που όλοι ξέρουμε. Κυρίως, όμως, επειδή εμπεριέχει σοβαρούς δομικούς και ηθικούς κινδύνους που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε, αλλά ούτε και να συνεχίσουμε να προσποιούμαστε ότι δεν έχουν επιπτώσεις. Ευτυχώς!

Ευτυχώς, γιατί το μοντέλο που εφαρμόζαμε διαχρονικά ήταν ουσιαστικά το «επιχειρείν» της εκμετάλλευσης -που εξελισσόταν σε κατάχρηση- της κάθε βραχύβιας ευκαιρίας που μας πρόκυπτε σχεδόν σε κάθε κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, με τα γνωστά αποτελέσματα. Και που οδηγούσε από «φούσκα» σε «φούσκα» και από κρίση σε κρίση με τις γνωστές οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες.

Όταν, επιτέλους, οι επαΐοντες κατανόησαν ότι ο κίνδυνος παγίωσης της φαυλότητας και η παγίδευση ενός λαού σε «λατινοαμερικανικές» συνθήκες είναι σχεδόν γεγονός, αποφασίστηκε η αναζήτηση νέων οδών ανάπτυξης. Μάλιστα, μόλις πρόσφατα εξαγγέλθηκε και η έναρξη της ετοιμασίας της μακροπρόθεσμης οικονομικής στρατηγικής της Κύπρου με στόχους την «ενισχυμένη διεθνή ανταγωνιστικότητα, ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα της οικονομίας, εξωστρέφεια, καινοτομία και τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας».

Στο ανακοινωθέν Τύπου της συμβουλευτικής επιτροπής οικονομίας και ανταγωνιστικότητας, που συνόδευσε την κήρυξη της έναρξης του έργου, συμπεριλαμβάνονταν κάποια σωστά σχόλια ως προς τις προθέσεις, την προσέγγιση κατά την προετοιμασία της μελέτης. Ακόμα, γινόταν αναφορά στην εξαρχής διαρκή επικοινωνία με όλα τα αρμόδια μέλη της κοινωνίας. Θέλω να ελπίζω ότι θα συμπεριληφθούν κυρίως οι νέοι, που θα ζήσουν, άλλωστε, την εφαρμογή της στρατηγικής, Και ασφαλώς όχι μόνο οι τεχνολόγοι και οι επιστήμονες, αλλά και οι καλλιτέχνες-δημιουργοί, αφού η αισθητική διάσταση και δημιουργική αντίληψη βρίσκεται εδώ και 30 χρόνια στο επίκεντρο της οικονομίας της γνώσης. Βλέπε Steve Jobs, Elon Musk, κοκ.

Επιπρόσθετα λέχθηκε ότι η στρατηγική θα περιλαμβάνει εισηγήσεις και σχέδια δράσης ως προς την εφαρμογή της. Το τελευταίο είναι εξαιρετικά σημαντικό, αφού μια στρατηγική, όσο εμπνευσμένη και αν είναι, αν δεν συνοδεύεται από τη σωστή ανάπτυξη δυνατοτήτων ώστε να εκτελεστεί και να φέρει αποτέλεσμα δεν είναι παρά έπεα πτερόεντα. Αντίστοιχα, άνευ αντικρίσματος είναι και οι όποιες τακτικές ενέργειες και ad hoc δράσεις επιχειρούνται χωρίς να προηγείται στρατηγική στόχευση.

Πέραν, όμως, τούτων υπάρχει και μια άλλη εξίσου σημαντική παράμετρος που χρειάζεται να συμπεριληφθεί στη στρατηγική. Πέραν των όσων θα εισηγείται ότι πρέπει να κάνουμε, χρειάζεται να προσδιορίσουμε και τα όσα θα σταματήσουμε να κάνουμε. Αφού, αυτονοήτως αν δεν σταματήσουμε να τα κάνουμε, το μοντέλο θα παραμείνει το ίδιο. Αντίστοιχα, θα πρέπει να καταγράψουμε και τα όσα δεν θα επιχειρήσουμε να κάνουμε, επειδή, ευνοήτως, τα μέσα και οι πόροι μας είναι περιορισμένα. Ακριβώς, εδώ είναι η πρόκληση και η δυσκολία.

Είναι σχετικά εύκολο να καταγράψουμε τις διεθνείς τάσεις, τις βέλτιστες πρακτικές και να τις προσαρμόσουμε στα μέτρα και ανάγκες μας. Να καταδείξουμε νέους τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητας στη βάση του πλαισίου που τίθεται από τις ραγδαία εκκολαπτόμενες συνθήκες της καλούμενης τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης που διερχόμαστε ήδη. Είναι, επίσης, σχετικά εύκολο να υιοθετήσουμε καινοτόμες τεχνολογίες, πολιτικές, νομοθεσίες και διαχειριστικούς μηχανισμούς και να προτείνουμε ρεαλιστικά σχέδια μεθοδικής εφαρμογής τους. Όλα αυτά θα τα συμπεριλάβουμε, σίγουρα.

Εκεί που θα δυσκολευτούμε, ώστε να μην παρεισφρήσουν στη στρατηγική, θα είναι στην καταγραφή των όσων θα πρέπει να σταματήσουμε να κάνουμε και των όσων δεν θα πρέπει να κάνουμε. Και θα είναι εξαιρετικά δύσκολο επειδή αυτά που δεν θα πρέπει να κάνουμε είναι αυτά που κάνουμε εδώ και καιρό και που διασυνδέονται με υπαρκτά, μετρήσιμα και παγιωμένα συμφέροντα και πρόσωπα.

Συνθήκες, δηλαδή, που μονοπωλούν και δυναστεύουν, σε κάποιες περιπτώσεις, τις υπηρεσίες, τον τουρισμό, τα χρηματοοικονομικά, την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τη γεωργία, τις κατασκευές, τις ξένες επενδύσεις, και φυσικά τον δημόσιο τομέα. Είναι όλα αυτά που στέκονται ανάχωμα στην ανάγκη πραγματικής μεταρρύθμισης και εκσυγχρονισμού. Είναι όλα εκείνα που δυστυχώς σήμερα πλειοψηφούν στο υφιστάμενο οικονομικό μας μοντέλο. Αλλά και που καταλαμβάνουν και το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου της ταυτότητάς μας, δηλαδή του Brand Cyprus και που μας υποχρεώνουν συχνά να αμυνόμαστε, να εξηγούμε και να απολογούμαστε, και ενίοτε να χαιρόμαστε όταν η κριτική που δεχόμαστε ως χώρα είναι ήπια αντί για σκληρή. Αυτή είναι η βασική προϋπόθεση της δημιουργίας, υιοθέτησης και εφαρμογής του νέου μοντέλου βιώσιμης και διεθνώς ανταγωνιστικής ανάπτυξης.

Αυτή η προϋπόθεση θα είναι το κριτήριο του βαθμού της ειλικρίνειας των προθέσεων μας, αλλά και της θέλησής μας για υιοθέτηση ενός πραγματικά νέου μοντέλου. Θα τολμούσα να πω, μάλιστα, πως αν δεν το πράξουμε, θα καταλήξουμε με μια μελέτη που ναι μεν θα δείχνει προς ένα υποσχόμενο μελλοντικό μοντέλο βιώσιμης και ανταγωνιστικής οικονομίας, αλλά που όμως στην πράξη θα παραμένει για πάντα μελλοντικό, και κατά συνέπεια, νοσταλγικά ανεκπλήρωτο.

*Οικονομολόγου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.