POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Άδεια απουσίας αντί πληρωμής υπερωριών


Δημήτρης Εργατούδης

O αγγλικός όρος time off in lieu of overtime σημαίνει την παραχώρηση άδειας απουσίας, αντί της πληρωμής για υπερωριακή εργασία. Η πανδημία του κορωνοϊού και οι ραγδαίες εξελίξεις όσον αφορά την τεχνολογία και την πληροφορική, έχουν αλλάξει άρδην τις συνθήκες εργασίας των υπαλλήλων. Όλο και λιγότεροι υπάλληλοι ακολουθούν το παραδοσιακό ωράριο (π.χ. 07.30-14.30 ή 09.00-17.00). Όσον αφορά τους εργοδότες, αυτοί είναι τώρα πρόθυμοι να προσφέρουν ελαστικό ωράριο στους υπαλλήλους τους, σε μια προσπάθεια να προσελκύσουν ταλαντούχους υποψηφίους.

Υπερωριακή εργασία

Η υπερωριακή εργασία ανέκαθεν υπήρχε. Κάποτε επί πληρωμή (για τους τυχερούς που ανήκουν σε ισχυρές συντεχνίες) και κάποτε απλήρωτη (είτε γιατί ο υπάλληλος θέλει να δείξει πρόσωπο στον εργοδότη του, είτε γιατί ο υπάλληλος δεν έχει άλλη επιλογή).

Όταν οι υπερωρίες πληρώνονται κανονικά, αυξάνονται τόσο τα έξοδα του εργοδότη όσο και οι φορολογικές αποκοπές των υπαλλήλων. Φυσικά, όλα αυτά ισχύουν, αν ο εργοδότης πληρώνει τους υπαλλήλους του για την υπερωριακή τους εργασία. Στον αντίποδα, υπάρχουν ακόμη εργοδότες που δεν αποζημιώνουν τους υπαλλήλους τους για τις υπερωρίες που εργάστηκαν, με αποτέλεσμα οι τελευταίοι -με το δίκαιό τους- να δυσανασχετούν.

Άδεια απουσίας αντί πληρωμής

Η παραχώρηση άδειας απουσίας αντί της χρηματικής αποζημίωσης για υπερωριακή εργασία, άρχισε να εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια. Ανάλογα με τις συμφωνίες μεταξύ υπαλλήλων (και των συντεχνιών τους όπου υπάρχουν) και εργοδοτών, η υπερωριακή εργασία αποζημιώνεται με την ίδια φόρμουλα όπως και η χρηματική. Δηλαδή είτε ένα προς ένα (δηλαδή μία ώρα άδεια απουσίας για μία ώρα υπερωριακή εργασία, ή ένα προς ενάμισι (δηλ. μιάμιση ώρα απουσίας για μία ώρα υπερωριακής εργασίας), ή ένα προς δύο (δηλ. δύο ώρες απουσία για μία ώρα υπερωριακής εργασίας τα Σαββατοκύριακα).

Η μέθοδος αυτή έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της τόσο για τους υπαλλήλους όσο και για τους εργοδότες.

Πλεονεκτήματα υπαλλήλων

Με τους εντατικούς ρυθμούς που εργάζονται σήμερα οι πιο πολλοί υπάλληλοι, την πίεση και το άγχος που καθημερινά βιώνουν, ο ελεύθερος χρόνος έχει εξελιχθεί σε πολύτιμο στοιχείο για κάθε εργαζόμενο. Αυτό ισχύει περισσότερο στην περίπτωση των υψηλά αμειβομένων, αφού, γι’ αυτούς τα χρήματα πιθανόν να έπαυσαν να αποτελούν σημαντικό κίνητρο. Εξάλλου ένα μεγάλο ποσοστό της υπερωριακής αμοιβής τους θα αποκοπεί ως φόρος εισοδήματος.

Πλεονεκτήματα για εργοδότες

Η καθημερινή εργασία, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, δεν είναι όλες τις μέρες η ίδια. Π.χ. οι τελευταίες μέρες του μήνα και οι πρώτες του επόμενου, υπάρχει μεγαλύτερος όγκος εργασίας, σε αντίθεση με τα μέσα του μήνα. Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί οι υπάλληλοι να εργαστούν υπερωριακά τις μέρες αιχμής και να αποζημιωθούν με άδεια απουσίας στα μέσα του μήνα, όταν ο όγκος εργασιών μειώνεται κάθετα. Αν δεν υπήρχε αυτή η ευχέρεια, οι εργοδότες θα ήταν υποχρεωμένοι να προσλαμβάνουν πρόσθετους υπαλλήλους για να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες ανάγκες των εργασιών τους. Οι πρόσθετοι αυτοί υπάλληλοι θα υποαπασχολούνταν τις υπόλοιπες μέρες του μήνα. Φυσικά το πρόβλημα αμβλύνεται αν ο εργοδότης δικαιούται να προσλαμβάνει έκτακτους υπαλλήλους τις μέρες αιχμής, λίγοι όμως εργοδότες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο αυτή.

Άλλο μεγάλο πλεονέκτημα για τους εργοδότες που εφαρμόζουν την άδεια απουσίας αντί της πληρωμής υπερωριών, είναι τα τεράστια ποσά που εξοικονομούν, αφού δεν επιβαρύνονται με διάφορες χρεώσεις και συνεισφορές πάνω στις ολικές απολαβές των υπαλλήλων (π.χ. ταμείο υγείας, ταμείο προνοίας, κοινωνικές ασφαλίσεις, πλεονάζον προσωπικό κ.λπ.).

Μειονεκτήματα για υπαλλήλους

Υπάρχουν υπάλληλοι που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες και προτιμούν να πληρώνονται κανονικά για τις υπερωρίες τους, αντί να παίρνουν άδεια απουσίας. Αυτοί αντιδρούν όταν ο εργοδότης τους εφαρμόζει οριζόντια την άδεια αντί της πληρωμής. Από την άλλη, ακόμη και αυτοί που προτιμούν τη μέθοδο αυτή, δυσανασχετούν όταν ο εργοδότης τους δεν τους επιτρέπει να κάμουν χρήση της συσσωρευμένης τους άδειας, τις μέρες που οι ίδιοι (οι υπάλληλοι) προτιμούν.

Μειονεκτήματα για εργοδότες

Όπως έχει αναφερθεί και πιο πάνω, δεν είναι όλοι οι υπάλληλοι που προτιμούν την άδεια απουσίας αντί της πληρωμής για την υπερωριακή τους εργασία. Γι’ αυτό και πάντοτε θα υπάρχουν αντιδράσεις αν ο εργοδότης αποφασίσει τη γενική εφαρμογή της. Επίσης οι εργοδότες αντιμετωπίζουν προβλήματα όταν μεγάλος αριθμός υπαλλήλων θέλουν να κάμουν χρήση της συσσωρευμένης τους άδειας συγκεκριμένες μέρες, συνήθως Παρασκευή και παραμονή αργιών.

Επίλογος

Με σωστούς χειρισμούς και αρκετή ευελιξία, η μέθοδος αυτή μπορεί να αποδειχθεί επωφελής τόσο για τους υπαλλήλους όσο και για τους εργοδότες (win-win). Αυτό μπορεί να επιτευχθεί αν ο υπάλληλος δικαιούται να αποφασίζει αν προτιμά να πληρωθεί ή να πάρει άδεια απουσίας. Εκείνο που πρέπει να αποφεύγεται είναι να ενθαρρύνει (άμεσα ή έμμεσα) ή να επιτρέπει η διεύθυνση στους υπαλλήλους να εργάζονται υπερωριακά χωρίς κάποιου είδους ανταμοιβή. Και η υπόσχεση ότι οι δωρεάν υπερωρίες θα ληφθούν υπόψη στην ετήσια αξιολόγηση του υπαλλήλου, όχι μόνο δεν είναι ανταμοιβή αλλά δηλητηριάζει τις σχέσεις υπαλλήλων και εργοδοτών καθώς και τις σχέσεις μεταξύ των υπαλλήλων.

* Αφυπηρετήσαντος (2006) ανώτερου διευθυντή της Λαϊκής Τράπεζας και fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.