Στοχευμένα μέτρα για την ακρίβεια ζητούν φορείς, προειδοποιούν για πληθωριστικές πιέσεις

Στοχευμένα μέτρα στήριξης των ευάλωτων ομάδων, οι οποίες επηρεάζονται περισσότερο από την ακρίβεια, ζήτησαν εκπρόσωποι αρμόδιων φορέων κατά τη συζήτηση του θέματος στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εμπορίου την Τρίτη. Όπως προειδοποίησαν, μέτρα που ενισχύουν τη ζήτηση χωρίς στόχευση ενδέχεται να επιδεινώσουν τον πληθωρισμό.

Ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος είχε κληθεί να παραστεί, ενημέρωσε ότι δεν μπορούσε να παρευρεθεί. Τον εκπροσώπησε ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου, Ανδρέας Ζαχαριάδης, ο οποίος αποχώρησε πριν ολοκληρωθεί η συζήτηση.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής του ΔΗΣΥ Νίκος Γεωργίου, χαρακτήρισε «εξαιρετικά δύσκολη» τη συζήτηση για την ακρίβεια «όταν δεν εκπροσωπείται πολιτικά η Κυβέρνηση». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει το θέμα, αφού «η πραγματική οικονομία δεν είναι τα πλεονάσματα του κράτους, αλλά τι μένει στον πολίτη».

Ο κ. Ζαχαριάδης ανέφερε ότι ο πληθωρισμός οφείλεται κυρίως σε εξωγενείς παράγοντες και επηρέασε πρωτίστως τα καύσιμα και την ενέργεια, καθώς και όσα επηρεάζονται από αυτά. «Ως Υπουργείο Οικονομικών και Κυβέρνηση αντιλαμβανόμαστε τη δυσκολία στην οποία έχει περιέλθει ο κόσμος. Η προσπάθεια είναι να ανταποκριθούμε ώστε να βοηθήσουμε την κατάσταση», είπε. Τα μέτρα, πρόσθεσε, ξεκίνησαν με προσωρινό ορίζοντα, αλλά παραμένουν μεσοπρόθεσμα.

Σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή, τα κυβερνητικά μέτρα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: άμεσα βραχυπρόθεσμα μέτρα, μεταρρυθμιστικά και θεσμικά μέτρα, καθώς και παρεμβάσεις για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

Για τα άμεσα μέτρα είπε ότι, ιδανικά, θα έπρεπε να είναι όλα στοχευμένα. «Αλλά επειδή πολλές φορές έχει σημασία η ταχύτητα ανταπόκρισης και η ευκολία εφαρμογής, αναγκαστικά κάποια δεν μπορούν να είναι στοχευμένα», σημείωσε, αναφέροντας τη μείωση του ΦΠΑ στο ηλεκτρικό ρεύμα, τη μείωση των φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα θέρμανσης και κίνησης στο ελάχιστο δυνατό λόγω του ευρωπαϊκού κεκτημένου και τον μηδενικό ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης.

Τα μεταρρυθμιστικά και θεσμικά μέτρα, σύμφωνα με τον κ. Ζαχαριάδη, αποσκοπούν στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Σε αυτά περιλαμβάνονται η αύξηση της φοιτητικής χορηγίας και του επιδόματος τέκνου, η φορολογική και συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, η θέσπιση κατώτατου μισθού και η συμφωνία για την ΑΤΑ. Για την εξοικονόμηση ενέργειας αναφέρθηκε στη μείωση του ΦΠΑ στα φωτοβολταϊκά στο 9%, στο σχέδιο «Εξοικονομώ-Αναβαθμίζω» και στα σχέδια για ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών και του προέδρου του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών, Μάριου Δρουσιώτη, για τους ελέγχους εφαρμογής της νομοθεσίας και το κατά πόσο τα μέτρα φτάνουν στους καταναλωτές, ο κ. Ζαχαριάδης είπε ότι πραγματοποιούνται έλεγχοι, αλλά «δεν είναι εύκολο να επιβεβαιώσουμε ότι φτάνουν στους καταναλωτές».

Ο εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Πρόνοιας, Νικόλας Χριστοφόρου, είπε ότι το Υφυπουργείο ανησυχεί για τις αυξήσεις των τιμών. «Ευελπιστούμε σε μέτρα που θα βοηθήσουν τους δικαιούχους των επιδομάτων για να μην τους βυθίσουμε κι άλλο στη φτώχεια», ανέφερε.

Εκπρόσωπος του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ανέφερε ότι το Υπουργείο στηρίζει τους χαμηλόμισθους μέσω της οδηγίας για την επάρκεια των μισθών και αναφέρθηκε στην υιοθέτηση εθνικού κατώτατου μισθού και στον μηχανισμό αναθεώρησής του. Για την επέκταση της απόδοσης της ΑΤΑ, είπε ότι η οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς προβλέπει την ετοιμασία σχεδίου δράσης για τρόπους αύξησης της συνδικαλιστικής οργάνωσης και της κάλυψης από συλλογικές συμβάσεις.

Η διευθύντρια της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού, Όλγα Δρουσιώτη, είπε ότι είναι κρίσιμο οι τιμές να διαμορφώνονται σε συνθήκες ανταγωνισμού. Οι υψηλές τιμές και η ομοιομορφία τους, διευκρίνισε, δεν συνιστούν από μόνες τους παράβαση, αλλά σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία μπορεί να δικαιολογούν έρευνα. «Δεν καθορίζουμε τις τιμές, ούτε ελέγχουμε τα περιθώρια κέρδους», ανέφερε.

Λειτουργός της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή είπε ότι πραγματοποιούνται χιλιάδες έλεγχοι στην αγορά: πάνω από 25.000 το 2025 και περισσότεροι από 12.000 μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Πρόσθεσε ότι οι καταναλωτές μπορούν, κάνοντας προσεκτικές επιλογές, να εξοικονομήσουν έως και 25-35% από υπεραγορά σε υπεραγορά.

Η εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας, Μαρία Παπαγεωργίου, υπογράμμισε ότι τα μέτρα πρέπει να στοχεύουν τις ευάλωτες ομάδες. Είπε ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αυξάνει τα επιτόκια για να συγκρατήσει τον πληθωρισμό που προκαλείται από τη ζήτηση και προειδοποίησε για τον κίνδυνο υπερπληθωρισμού. Σημείωσε, παράλληλα, ότι οι ανατιμήσεις συνδέονται και με συνθήκες προσφοράς, όπως οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, τις οποίες οι αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν.

Για να τεκμηριώσει την ανάγκη στόχευσης, η εκπρόσωπος της ΚΤΚ αναφέρθηκε σε ευρωπαϊκή έρευνα, σύμφωνα με την οποία οι πληθωριστικές πιέσεις του 2022 δεν επηρέασαν το 31% των κυπριακών νοικοκυριών και την κατανάλωσή τους. «Αν δεν είναι στοχευμένα, διοχετεύουμε χρήματα σε νοικοκυριά που προκαλούν περισσότερες πληθωριστικές πιέσεις, λόγω αυξημένης κατανάλωσης», είπε, προσθέτοντας ότι οι επιπτώσεις επιδεινώνονται περαιτέρω για τους ευάλωτους.

Ο κ. Γεωργίου ρώτησε ποιο είναι το δημοσιονομικό κόστος των οριζόντιων μέτρων, αν καταγράφηκε πράγματι μείωση τιμών και πώς αξιολογείται η αποτελεσματικότητα του e-kalathi.

Σε δηλώσεις μετά τη συνεδρία, είπε ότι «η μεσαία τάξη συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο, ενώ τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα βλέπουν το πορτοφόλι τους να αδειάζει πριν καν τελειώσει ο μήνας. Για πολλούς εργαζόμενους, από την τρίτη κιόλας εβδομάδα μετά την πληρωμή του μισθού, η καθημερινότητα γίνεται αγώνας επιβίωσης».

Πρόσθεσε ότι η ακρίβεια περιορίζει την αγοραστική δύναμη και κρατά τους πολίτες σε «οικονομική ασφυξία», ενώ «η κυβέρνηση φαίνεται να ακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις προλαβαίνει, με εξαγγελίες αποσπασματικές, χωρίς επαρκή στόχευση, ολοκληρωμένο σχεδιασμό και μετρήσιμο αποτέλεσμα».

Στόχος, είπε, είναι να κληθεί η Κυβέρνηση να περάσει από τις γενικές διαπιστώσεις και τις αποσπασματικές εξαγγελίες σε συγκεκριμένες, στοχευμένες και αποτελεσματικές κοινωνικές πολιτικές. Ανέφερε ότι χρειάζεται στήριξη με στοχευμένα μέτρα για πολύτεκνες και τρίτεκνες οικογένειες, φοιτητές, χαμηλοσυνταξιούχους και όλες τις ευάλωτες ομάδες. «Τα πλεονάσματα έχουν αξία όταν μεταφράζονται σε καλύτερη καθημερινότητα για τους πολίτες», σημείωσε.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιαννάκης Γαβριήλ είπε στην Επιτροπή ότι όλα ξεκινούν από τα καύσιμα και ρώτησε αν το Υπουργείο εξετάζει την υιοθέτηση της μεθοδολογίας της Μάλτας: επιδότηση καυσίμων και κρατική εταιρεία που διοχετεύει καύσιμα στην αγορά σε χαμηλότερες τιμές.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου ρώτησε σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υλοποίηση της δέσμευσης για αύξηση των προϊόντων στο e-kalathi κατά 1.000 και ζήτησε μετρήσιμα στοιχεία για το αν τα μέτρα συγκράτησαν τις τιμές. Ρώτησε, επίσης, πόσοι έλεγχοι έγιναν για αισχροκέρδεια.

Μετά τη συνεδρία, ο κ. Κωνσταντίνου είπε ότι η ακρίβεια δεν είναι ένας αριθμός σε στατιστική έκθεση, αλλά «ο λογαριασμός ρεύματος, τα καύσιμα, το καλάθι της υπεραγοράς, η στέγαση και τα δάνεια που τρέχουν, η αγωνία μιας οικογένειας, ενός συνταξιούχου, ενός μονήρους ατόμου για το πώς θα βγάλει τον μήνα».

Υποστήριξε ότι η Κυβέρνηση δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητές της, επειδή δεν αντιλαμβάνεται το μέγεθος της ακρίβειας και την ανάγκη στήριξης των πολιτών. «Τα υφιστάμενα μέτρα θεωρούμε ότι είναι ανεπαρκή και χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο», είπε.

Επανέλαβε τις εισηγήσεις για στοχευμένο επίδομα μετακίνησης, κατάργηση της διπλής φορολογίας στα καύσιμα και μείωση κατά 50% του κόστους αδειών κυκλοφορίας για οχήματα που ανήκουν σε χαμηλομεσαία εισοδηματικά στρώματα. Πρότεινε ακόμη ουσιαστική εποπτεία της αγοράς και ελέγχους στις τιμές, επέκταση του επιδόματος θέρμανσης σε οικογένειες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, μόνιμο ΦΠΑ 5% στο ρεύμα και μόνιμα σχέδια ενεργειακής αναβάθμισης, φωτοβολταϊκών και αποθήκευσης με εισοδηματικά κριτήρια.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Ευγένιος Χαμπουλάς ρώτησε πόσοι είναι σήμερα οι λήπτες του ΕΕΕ και πόσοι ήταν το 2012, καθώς και αν το επίδομα αυξήθηκε έκτοτε. Είπε ότι για μια οικονομία που βασίζεται στις εισαγωγές «δεν είναι εύκολο να ρυθμίσει και να ελέγξει η ίδια το θέμα της ακρίβειας» και ζήτησε να εξεταστεί το μοντέλο οικονομίας που επιδιώκεται, με συγκεκριμένους μακροοικονομικούς στόχους. Αναφέρθηκε επίσης στον «δυσβάσταχτο και εγκληματικό» ΦΠΑ 19% στα ακίνητα, ο οποίος, όπως είπε, τροφοδότησε πολλές πληθωριστικές τάσεις στην οικονομία.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσης Παντελίδης είπε στην Επιτροπή ότι πολλές από τις συζητήσεις αποσκοπούν στη δημιουργία εντυπώσεων και όχι στην επίλυση του προβλήματος, σημειώνοντας ότι ο πληθωρισμός είναι εισαγόμενος. Αναφέρθηκε στα μέτρα που έχει ήδη λάβει η Κυβέρνηση και είπε ότι, αν τεθεί ζήτημα στην εκτελεστική εξουσία, αυτό είναι η μείωση φορολογιών, «κατανοώντας ότι είμαστε σε περίοδο παρατεταμένης και αβέβαιης κρίσης». Έθεσε, επίσης, το ζήτημα της στήριξης πολύτεκνων, τρίτεκνων οικογενειών και μονογονιών.

Ο κ. Παντελίδης ανέφερε ακόμη ότι η Κύπρος είναι η πέμπτη φθηνότερη χώρα στην ΕΕ στα καύσιμα κίνησης. «Είναι ισοπεδωτικό να λέμε ότι δεν έχουμε συγκοινωνίες», είπε, προσθέτοντας ότι το κράτος δαπανά εκατομμύρια κάθε χρόνο στις αστικές συγκοινωνίες.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Αδάμος Ασπρής είπε σε δηλώσεις του ότι η ακρίβεια οφείλεται σε εξωγενείς παράγοντες. «Ρεαλιστικά, το κράτος μπορεί να κάνει μόνο λίγα και συγκεκριμένα πράγματα, εφόσον δεν έχει δική του παραγωγή φυσικού αερίου ή πετρελαίου. Η δική μας κυβέρνηση ήδη έχει λάβει μέτρα προκειμένου να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Η κυβέρνηση μπορεί να κάνει μόνο δύο πράγματα: μείωση της φορολογίας και στήριξη ευάλωτων ομάδων της κοινωνίας», ανέφερε, σημειώνοντας τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί.

Είπε ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσης της κοινωνίας και αναφέρθηκε στην επιβεβαίωση του Υπουργείου Οικονομικών ότι ο Υπουργός, μαζί με άλλες χώρες, υπέβαλε πρόσφατα στη συνάντηση του ECOFIN κοινό αίτημα προς τις Βρυξέλλες. Το αίτημα αφορά την έγκριση περαιτέρω μείωσης της φορολογίας και μεγαλύτερης ευελιξίας, ώστε να επιστρέψουν στην κοινωνία τα αυξημένα έσοδα που προκύπτουν λόγω πληθωρισμού.

Η βουλευτής του Κινήματος Άλμα Ειρήνη Χαραλαμπίδου είπε, τόσο στην Επιτροπή όσο και σε δηλώσεις της, ότι συχνά αποδίδεται η ακρίβεια στα γεωπολιτικά δεδομένα της περιοχής. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η ακρίβεια στην Κύπρο «δεν ξεκίνησε ούτε με τον πόλεμο του Ιράν, ούτε της Ουκρανίας».

Αναφέρθηκε στα χρυσά διαβατήρια και στη μειωμένη φορολογία για ξένους εργαζόμενους, τα οποία, όπως είπε, οδήγησαν στην εκτόξευση των ενοικίων και του κόστους αγοράς στέγης. Επέκρινε, επίσης, τους «στρατηγικούς σχεδιασμούς» για την ενέργεια, αναφέρθηκε σε €450 εκατ. για ρύπους τον χρόνο και απέδωσε ευθύνες στον τέως Υπουργό Ενέργειας, σημειώνοντας όσα δεν υλοποιήθηκαν για το Βασιλικό και για τα φωτοβολταϊκά που αποκόπτονται.

«Δεν υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός. Σαφώς και επηρεάζουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις. Τα προβλήματά μας ξεκίνησαν πολύ πιο πριν λόγω κακού προγραμματισμού, και Υπουργών που δεν ήταν μέλημά τους το καλό του τόπου», είπε.

Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Γιάννης Λαούρης είπε ότι το κόμμα κατέθεσε στην Επιτροπή πέντε προτάσεις νόμου για την ενέργεια. Κάλεσε την Κυβέρνηση να αναγνωρίσει το ηλεκτρικό ρεύμα ως είδος πρώτης ανάγκης και ζήτησε να φιλελευθεροποιηθούν η παραγωγή, η πώληση και η φύλαξη ηλεκτρικού ρεύματος.

Πηγή: ΚΥΠΕ