Τι αναζητούν οι επενδυτές στις κυπριακές startups- Τι λέει στον «Π» ο συνιδρυτής και εταίρος του 33East

Περίπου ενάμιση χρόνο μετά την έναρξη των επενδύσεών του, το 33East, έχει στηρίξει 12 εταιρείες, δεσμεύοντας κεφάλαια περίπου 7,5 εκατ. ευρώ.

Ο Δημήτρης Ζώππος, συνιδρυτής και εταίρος του 33East, ανέφερε στο "Politis to the Point" ότι η ομάδα έχει αξιολογήσει από 1.000 έως 1.200 νεοφυείς επιχειρήσεις για τη διαμόρφωση του χαρτοφυλακίου της. Όπως εξήγησε, οι περισσότερες απορρίψεις οφείλονται στην αναντιστοιχία μεταξύ των φιλοδοξιών των ιδρυτών και του είδους των επιχειρήσεων που είναι σχεδιασμένα να χρηματοδοτούνται μέσω κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital).

Μόνο 12 εξασφάλισαν μέχρι σήμερα χρηματοδότηση από το επενδυτικό ταμείο. Η διαδικασία επιλογής αναδεικνύει μια βασική δυσκολία για τις startups που αναζητούν κεφάλαια. Δεν αρκεί μια ενδιαφέρουσα επιχειρηματική ιδέα. Απαιτούνται φιλοδοξίες για ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας, ισχυρή ομάδα και δυνατότητα διείσδυσης σε διεθνείς αγορές.

Η στρατηγική του 33East συμπυκνώνει μια συγκεκριμένη αντίληψη για το κυπριακό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων. Η χρηματοδότηση πρέπει να συνδέεται με τη δυνατότητα κλιμάκωσης, η διεθνής αγορά να βρίσκεται στο επίκεντρο από την αρχή και η ποιότητα της ομάδας να αποτελεί βασικό κριτήριο επιλογής. Για να αξιοποιηθεί, όμως, αυτό το δυναμικό, η Κύπρος χρειάζεται να διευκολύνει την επιχειρηματική δραστηριότητα και να επιτρέπει στις εταιρείες να αναπτύσσονται χωρίς περιττές καθυστερήσεις.

Οι επενδύσεις

Το ύψος των μεμονωμένων επενδύσεων κυμαίνεται από μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ μέχρι λίγο πάνω από το 1 εκατ. ευρώ. Το ποσό εξαρτάται από το επενδυτικό σκέλος του ταμείου, το στάδιο ανάπτυξης της εταιρείας και το μέγεθος του χρηματοδοτικού γύρου.

Τα κεφάλαια που έχουν δεσμευτεί αντιστοιχούν περίπου στο ένα τέταρτο των συνολικών επενδύσιμων κεφαλαίων. Το ταμείο έχει στόχο συνολικού μεγέθους 37,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 29 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν σε πραγματικά μετρητά. Περίπου τα μισά από αυτά προορίζονται για τις αρχικές επενδύσεις, ενώ τα υπόλοιπα θα κατευθυνθούν σε συμπληρωματικές επενδύσεις στις εταιρείες που θα παρουσιάσουν τη μεγαλύτερη πρόοδο.

Ένα ταμείο όπως το 33East επενδύει συνήθως σε ορίζοντα τριών έως τεσσάρων ετών και διατηρεί τις καλύτερες εταιρείες του χαρτοφυλακίου του για αρκετά χρόνια στη συνέχεια.

«Οι αποτυχίες έρχονται νωρίς και οι επιτυχίες αργότερα», σημείωσε. «Συνήθως, οι πρώτες ενδείξεις για την πορεία ενός ταμείου επιχειρηματικών συμμετοχών εμφανίζονται κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια των επενδύσεών του».

Η δομή του ταμείου

Το ταμείο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Cyprus Equity Fund, το οποίο διαχειρίζεται το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF). Το Cyprus Equity Fund συνεισέφερε 27 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται κυρίως από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου. Η Τράπεζα Κύπρου συνεισέφερε 3 εκατ. ευρώ, ενώ άλλοι ιδιώτες επενδυτές πρόσθεσαν 5,6 εκατ. ευρώ. Στους τελευταίους περιλαμβάνονται οι οικογένειες David και Λεβέντη, ομάδα Κυπρίων ιδιωτών και οι ίδιοι οι εταίροι του 33East.

Το 33East χωρίζεται σε δύο επενδυτικά σκέλη: ένα για την επιτάχυνση νεοφυών επιχειρήσεων (acceleration) και ένα για επενδύσεις επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital). Όπως ανέφερε ο κ. Ζώππος, ο διαχωρισμός δεν αποτέλεσε στρατηγική επιλογή της ομάδας. «Στην περίπτωση της Κύπρου, επειδή είμαστε μια μικρή χώρα, η αγορά δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να διαχωριστούν τα ταμεία», είπε. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα ενιαίο ταμείο με δύο επενδυτικά σκέλη.

Το σκέλος της επιτάχυνσης χρηματοδοτείται από το EIF μαζί με τη συνεισφορά των εταίρων του 33East. Το βασικό σκέλος venture capital περιλαμβάνει τόσο το EIF όσο και τους ιδιώτες επενδυτές.

Μέχρι την πρώτη επένδυση

Το ταμείο ολοκλήρωσε το πρώτο κλείσιμο χρηματοδότησης τον Δεκέμβριο του 2024, ξεκίνησε τις επενδυτικές δραστηριότητές του τον Ιανουάριο του 2025 και πραγματοποίησε την πρώτη επένδυση τον Απρίλιο του 2025.

Από τις 1.000 έως 1.200 νεοφυείς επιχειρήσεις που εξέτασε το ταμείο, εκτιμά ότι περίπου οι μισές δεν ήταν κατάλληλες για επένδυση. Πολλές απέστειλαν παρουσιάσεις προς τους επενδυτές ή προχώρησαν σε δεύτερες και τρίτες συζητήσεις με την ομάδα. Περίπου 35 έφτασαν στο στάδιο της λεπτομερούς αξιολόγησης, ενώ το ταμείο επένδυσε περίπου στο ένα τρίτο αυτών.

Ο κ. Ζώππος είπε ότι ο συνηθέστερος λόγος απόρριψης στο αρχικό στάδιο αφορά το επίπεδο των φιλοδοξιών των ιδρυτών.

«Οι περισσότερες αρνητικές απαντήσεις οφείλονταν στην αναντιστοιχία μεταξύ του επιπέδου φιλοδοξίας και του χρηματοδοτικού εργαλείου. Στη δική μας περίπτωση, τα κεφάλαια venture capital είναι κατάλληλα μόνο για ένα μικρό υποσύνολο νεοφυών επιχειρήσεων: εκείνες που έχουν μεγάλες φιλοδοξίες και απευθύνονται σε διεθνείς αγορές από την πρώτη ημέρα».

Πρόσθεσε ότι πολλοί ιδρυτές σχεδιάζουν να αναπτύξουν αρχικά την επιχείρησή τους στην Κύπρο και αργότερα να επεκταθούν στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες.

«Η Κύπρος δεν αποτελεί ποτέ ιδανική αγορά δοκιμής για την αρχική επιβεβαίωση της καταλληλότητας ενός προϊόντος για την αγορά. Είναι μια πολύ μικρή και ιδιόμορφη αγορά».

Έδωσε δύο παραδείγματα:

«Εάν δραστηριοποιείσαι στον τομέα της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (fintech) και οι μεγαλύτεροι πελάτες σου είναι καταναλωτές, για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, πρέπει να ξεκινήσεις από εκεί. Εάν απευθύνεσαι στην αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου των ΗΠΑ, δεν έχει νόημα να ξεκινήσεις από την Κύπρο και στη συνέχεια να προσπαθήσεις να πουλήσεις στους Αμερικανούς καταναλωτές. Πρέπει να βρίσκεσαι στην αγορά στην οποία σκοπεύεις να αναπτυχθείς σε μεγάλη κλίμακα».

«Εάν είχα περάσει ολόκληρη την επαγγελματική μου ζωή στην Κύπρο, πιθανότατα θα πίστευα ότι η Κύπρος είναι η αγορά. Έχεις την τάση να κοιτάζεις προς τα μέσα, επειδή δεν κατανοείς πραγματικά τι συμβαίνει έξω από τη χώρα», σημειώνει.

Όπως επισημαίνει, ακόμη και επιχειρηματίες σε μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Παρίσι και το Βερολίνο, θεωρούν μερικές φορές ότι η εγχώρια αγορά τους είναι μικρή. Για τις επιχειρήσεις που φιλοδοξούν να αναπτυχθούν γρήγορα, η σκέψη πρέπει να επεκτείνεται εξαρχής σε αγορές όπως οι ΗΠΑ και η Ασία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση πρέπει να εγκαταλείψει την Κύπρο. Σημαίνει ότι πρέπει να επιλέγει την αγορά με βάση το προϊόν και τους πελάτες της. Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει βάση ανάπτυξης για επιχειρήσεις που απευθύνονται εξαρχής σε διεθνείς πελάτες. Ο κ. Ζώππος αναφέρει ως παράδειγμα το ισραηλινό μοντέλο, στο οποίο εταιρείες αναπτύσσουν λογισμικό στη χώρα τους και το διαθέτουν στην αμερικανική αγορά. Η δημιουργία μιας τέτοιας σύνδεσης, ωστόσο, απαιτεί χρόνο.

Η ομάδα πριν από την επιχειρηματική ιδέα

Για το 33East, η αξιολόγηση μιας εταιρείας δεν αρχίζει από το προϊόν, αλλά από τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτό.

«Αξιολογούμε τους ιδρυτές πριν αξιολογήσουμε την επιχειρηματική πρόταση. Αρχικά προσπαθούμε να κατανοήσουμε γιατί ξεκινούν αυτή την προσπάθεια και τι τους κινητοποιεί. Το κίνητρο είναι το σημαντικότερο στοιχείο», αναφέρει ο κ. Ζώππος.

Στη συνέχεια εξετάζονται η σύνθεση της ομάδας, η κατανομή των μετοχικών μεριδίων, ο τρόπος λήψης αποφάσεων και ο επιμερισμός των ευθυνών.

Η εμπειρία του ταμείου δείχνει ότι η πορεία μιας startup δεν είναι γραμμική. Μια εταιρεία μπορεί να αποκτήσει γρήγορα πελάτες και στη συνέχεια να χάσει τη δυναμική της, ενώ μια άλλη μπορεί να παραμείνει για μεγάλο διάστημα χωρίς εμφανή πρόοδο και ξαφνικά να αναπτυχθεί, επειδή η ομάδα της συνεχίζει να δοκιμάζει νέες προσεγγίσεις.

Αντίθετα, προβλήματα στην ίδια την ομάδα συχνά προμηνύουν δυσκολίες στην πορεία: ελλείψεις δεξιοτήτων, ασάφεια ρόλων ή διαφωνίες για τη στρατηγική κατεύθυνση.

Το 33East επιδιώκει να λειτουργεί με την ταχύτητα μιας νεοφυούς επιχείρησης. Οι επενδυτικές αποφάσεις λαμβάνονται από τον Δημήτρη Ζώππο και τον Γιάννη Ευτυχίου, οι οποίοι συντάσσουν επενδυτικά υπομνήματα και αμφισβητούν συστηματικά τις θέσεις ο ένας του άλλου.

«Δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε τα μεγαλύτερα ταμεία λειτουργώντας αργά και με υπερβολικά σύνθετες διαδικασίες. Η ταχύτητα σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε φιλικοί προς τους ιδρυτές», σημειώνει.

Απλούστευση για περισσότερες επιχειρήσεις

Παρά τα πλεονεκτήματα της Κύπρου, ο συνιδρυτής του 33East θεωρεί ότι οι διοικητικές διαδικασίες εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τον χρόνο που απαιτείται για την ίδρυση μιας εταιρείας.

«Στην Αμερική μπορείς να ιδρύσεις μια εταιρεία σε μία ημέρα και σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες σε δύο ή τρεις ημέρες. Στην Κύπρο χρειάζονται δέκα ημέρες και δεν υπάρχει πειστική εξήγηση για το γιατί».

Η χώρα διαθέτει, όπως επισημαίνει, σημαντικά πλεονεκτήματα: σύστημα δικαίου κοινοδικαίου, συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ευρεία χρήση της αγγλικής γλώσσας. Η απλούστευση των διαδικασιών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την ελκυστικότητά της για επιχειρήσεις που θέλουν να αναπτυχθούν διεθνώς.

Το ταμείο, πάντως, δεν λειτουργεί ως φορέας επιχορηγήσεων. Πρόκειται για εμπορικό επενδυτικό οργανισμό που αναζητεί εταιρείες με προοπτική διεθνούς ανάπτυξης και απόδοσης των κεφαλαίων που επενδύονται.

«Αναζητούμε κατηγορίες επιχειρήσεων στις οποίες οι ιδρυτές που εγκαθίστανται στην Κύπρο μπορούν να πετύχουν διεθνώς. Κατά την άποψή μου, αυτές αφορούν κυρίως τις λύσεις B2B και την τεχνητή νοημοσύνη, όπου μπορείς να αναπτύξεις μια επιχείρηση στην Κύπρο και να επεκταθείς σε μεγάλες διεθνείς αγορές», καταλήγει.

Οι εταιρείες

Το 33East έχει επενδύσει στις εξής εταιρείες:

Electryone AI: Τεχνολογία για την εμπορία και την αποδοτικότερη αξιοποίηση της ανανεώσιμης ενέργειας.

Mokka AI: Εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για προσλήψεις προσωπικού, με στόχο τον περιορισμό των προκαταλήψεων στην αξιολόγηση υποψηφίων.

FitWise: Μετατρέπει βίντεο σε τρισδιάστατα μοντέλα ανθρώπινης κίνησης για αθλητές, προπονητές και επαγγελματίες υγείας.

Squid: Λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης για τον σχεδιασμό και τη διαχείριση δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.

Positronic Robotics: Αξιολογεί μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης για ρομπότ με πραγματικό εξοπλισμό.

Genie: Αναπτύσσει μη επεμβατικό διαγνωστικό τεστ για την υγεία της μήτρας, με βάση το εμμηνορροϊκό αίμα.

xmemory: Δημιουργεί τεχνολογία μνήμης για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, μετατρέποντας μη δομημένα δεδομένα σε οργανωμένες πληροφορίες.

Clove: Πλατφόρμα διαχείρισης περιουσίας με τεχνητή νοημοσύνη, για επαγγελματίες ηλικίας 30–40 ετών.

Code Maestro: Εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που επιταχύνουν την παραγωγή διαδραστικών διαφημίσεων για βιντεοπαιχνίδια.

Piney: Υπηρεσίες και τεχνολογικές λύσεις για την αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων.