Πιστοληπτική βαθμολογία ή αλλιώς credit score έχουν πλέον οι δανειολήπτες στην Κύπρο, με τη ρύθμιση που ισχύει σε άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες εδώ και πολλά χρόνια να μεταφέρεται και στην Κύπρο.
Με την πρόσφατη νέα νομοθετική ρύθμιση εκσυγχρονίζεται το υφιστάμενο πλαίσιο ανταλλαγής πιστωτικών δεδομένων, ώστε να καθίσταται δυνατή η παραγωγή υπηρεσιών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας (credit scoring).
Τι είναι το Credit Score?
Το Credit Score αποτελεί επιπρόσθετο εργαλείο υποστήριξης της διαδικασίας αξιολόγησης της πιστοληπτικής συμπεριφοράς και ικανότητας των δανειοληπτών από τα πιστωτικά ιδρύματα. Είναι η αριθμητική τιμή που αποδίδεται στον δανειολήπτη σύμφωνα με την πληροφόρηση η οποία προκύπτει από τα δεδομένα της πιστοληπτικής συμπεριφοράς του, με σκοπό την κατηγοριοποίηση του δανειολήπτη σε κλίμακα διαβάθμισης πιστοληπτικής ικανότητας και τον προσδιορισμό της πιθανότητας αθέτησης των οικονομικών του υποχρεώσεων εντός των επόμενων 12 μηνών.
Το Credit Score προκύπτει από στατιστικά μοντέλα επεξεργασίας τα οποία το υπολογίζουν βάσει της αποτίμησης της τρέχουσας και παρελθούσας συναλλακτικής συμπεριφοράς του δανειολήπτη καθώς και τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου των πιστωτικών υποχρεώσεών του.
Η πρόσφατη εισαγωγή της βαθμονόμησης πιστοληπτικής ικανότητας αποτελεί σημαντική αναβάθμιση για το Μηχανισμό Ανταλλαγής Δεδομένων Άρτεμις. Ως γνωστό, τον μηχανισμό διαχειρίζεται η Artemis Credit Bureau, το κυπριακό Γραφείο Πίστης.
Ικανοποίηση για υλοποίηση έργου
Σε δηλώσεις του στον «Π», ο γενικός διευθυντής της Artemis Credit Bureau, Γιάννης Τομασίδης, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επιτυχή υλοποίηση του έργου πιστοληπτικής βαθμονόμησης.
«Χαιρετίζουμε την εισαγωγή αυτής της καινοτομίας στην κυπριακή οικονομία γιατί γνωρίζουμε από την εμπειρία του εξωτερικού ότι το Credit Scoring παρουσιάζει απτά οφέλη σε μακρο-οικονομικό και μικρο-οικονομικό επίπεδο: Ενίσχυση της αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου από τα πιστωτικά ιδρύματα και της διοχέτευσης χρηματοδότησης προς τους δανειολήπτες με πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, ενδυνάμωση της υπεύθυνης δανειοληψίας και περιορισμός του υπερδανεισμού, και, κατ' επέκταση, θωράκιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Γι' αυτό τον λόγο, το έργο βαθμονόμησης πιστοληπτικής ικανότητας αποτελεί σημαντικό έργο υποδομής, όχι μόνο για την Artemis Credit Bureau, ως Γραφείο Πίστης, αλλά και για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο και την κυπριακή οικονομία γενικότερα. Είμαστε περήφανοι για την υλοποίησή του».
Η σημαντικότητα της μεταρρύθμισης διαφαίνεται και από το γεγονός ότι αποτελούσε ορόσημο στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα, το ορόσημο αναφερόταν στο «Ψηφιακό σύστημα για την ανταλλαγή δεδομένων και την παροχή υπηρεσιών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας», ως μέρος του Άξονα Πολιτικής 3.5 «Διασφάλιση της χρηματοοικονομικής και δημοσιονομικής σταθερότητας». H απώτερη επιδίωξη της μεταρρύθμισης είναι η αντιμετώπιση του υψηλού ιδιωτικού χρέους που χαρακτηρίζει την κυπριακή οικονομία.
Η εμπρόθεσμη υλοποίηση του σημαντικού αυτού έργου επιτεύχθηκε μέσω της συνεργασίας πολλών φορέων: Των Αρχών, δηλαδή του Υπουργείου Οικονομικών, της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και του Γραφείου της επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, της Artemis Credit Bureau, του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου, του Συνδέσμου Εταιρειών Εξαγοράς Πιστώσεων και Διαχειριστριών Εταιρειών Πιστωτικών Διευκολύνσεων και τέλος των οργανισμών που συμμετέχουν στον Μηχανισμό Ανταλλαγής Δεδομένων Άρτεμις, δηλαδή τις τράπεζες, τους αγοραστές πιστώσεων, τις εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων και τις εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης.
Πώς εφαρμόζεται
Σύμφωνα με τον δρα Μανόλη Διακουράκη, διευθυντή Λειτουργιών, Ανάλυσης Δεδομένων και Διαχείρισης Έργων στην Artemis Credit Bureau και υπεύθυνο του Έργου Πιστοληπτικής Βαθμονόμησης, η κλίμακα διαβάθμισης του Credit Score στον Μηχανισμό Άρτεμις είναι από το 1-671. «Το Credit Score είναι δυναμικό και δύναται να αλλάζει κάθε φορά που αλλάζουν τα δεδομένα του δανειολήπτη στον μηχανισμό. Για αυτό τον λόγο, το Credit Score αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του Credit Report της Artemis Credit Bureau το οποίο απεικονίζει τις πιστωτικές υποχρεώσεις του δανειολήπτη», ανέφερε στον «Π».
Στο πλαίσιο διασφάλισης της διαφάνειας, τo Credit Score συνοδεύεται από τους τρεις κυριότερους παράγοντες διαμόρφωσής του, οι οποίοι μπορούν να συσχετιστούν με τα δεδομένα στο Credit Report.
Το Credit Score παράγεται μόνο για πρωτοφειλέτες και συνοφειλέτες ούτως ώστε να λαμβάνεται υπόψη η συμπεριφορά τους για τις πιστωτικές διευκολύνσεις για τις οποίες είναι κύρια υπεύθυνοι. Οι δανειολήπτες μπορούν να πληροφορηθούν για το Credit Score τους απευθυνόμενοι στο Γραφείο Εξυπηρέτησης Κοινού της Artemis Credit Bureau.
Τα οφέλη του Credit Scoring
Το Credit Scoring συμβάλλει στην εξυγίανση των οικονομικών συναλλαγών και τη μείωση του πιστωτικού κινδύνου μέσω της αναβάθμισης της διαδικασίας αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών εκ μέρους των πιστωτικών ιδρυμάτων. Με αυτό τον τρόπο ενισχύεται περαιτέρω η υπεύθυνη δανειοδότηση και προστατεύονται οι δανειολήπτες από την ανάληψη μη βιώσιμου δανεισμού.
Ταυτόχρονα όμως, το Credit Score βοηθά τον ίδιο το δανειολήπτη να έχει πληρέστερη γνώση της πιστωτικής του εικόνας και πιστοληπτικής του ικανότητας όπως αυτή μεταβάλλεται στον χρόνο. Γνωρίζοντας το Credit Score του και τους βασικότερους παράγοντες που το επηρεάζουν, ο δανειολήπτης είναι σε θέση να βελτιώσει την οικονομική του εικόνα μέσω επίδειξης συμπεριφοράς υπεύθυνης δανειοληψίας. Αυτό δύναται να τον υποβοηθήσει στην εξασφάλιση καλύτερων όρων χρηματοδότησης από τα πιστωτικά ιδρύματα καθότι, πρακτικά, μια υγιής πιστοληπτική εικόνα ενός δανειολήπτη συνδέεται με χαμηλότερο πιστωτικό κίνδυνο για ένα πιστωτικό ίδρυμα. Το σημαντικότερo είναι ότι το Credit Scoring προστατεύει τον ίδιο τον δανειολήπτη, καθότι υποβοηθά η δανειοδότησή του από τα πιστωτικά ιδρύματα να είναι εντός των οικονομικών του δυνατοτήτων.
Σημαντικός αλλά επικουρικός ο ρόλος
Παρά τη σημαντικότητά του, το Credit Scoring έχει καθαρά επικουρικό ρόλο για τα πιστωτικά ιδρύματα και τους υπόλοιπους οργανισμούς που συμμετέχουν στον μηχανισμό, καθότι συνεκτιμάται με τα υπόλοιπα δεδομένα που διαθέτουν, σε συνάρτηση με την εσωτερική πολιτική Διαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου και ενεργώντας εντός του ισχύοντος εποπτικού πλαισίου, για σκοπούς λήψης απόφασης για μια πιστωτική διευκόλυνση.
«Το Credit Score που παράγεται δεν συνεπάγεται, από μόνο του, τη χορήγηση ή μη μιας πιστωτικής διευκόλυνσης στο δανειολήπτη και, σε κάθε περίπτωση, δεν υποκαθιστά την κρίση του πιστωτή», ανέφερε ο δρ Διακουράκης.
Ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο
Της εισαγωγής του Credit Scoring προηγήθηκε πολύμηνη προετοιμασία του νομοθετικού πλαισίου για την οποία συνεργάστηκαν στενά οι Αρχές. Συγκεκριμένα, έχουν εισαχθεί ειδικές πρόνοιες στον περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμο καθώς και σε παρεμφερείς νομοθεσίες που σχετίζονται με τον Μηχανισμό Ανταλλαγής Δεδομένων Άρτεμις. Σε επίπεδο δευτερογενούς νομοθεσίας, το Credit Scoring είναι ενταγμένο στην οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας που διέπει τη λειτουργία του Μηχανισμού Άρτεμις. Κατά την ανάπτυξη του νομοθετικού πλαισίου της βαθμονόμησης πιστοληπτικής ικανότητας δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Σε πρόσφατη σχετική ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Οικονομικών υπογράμμισε ότι η ψήφιση της σχετικής νομοθετικής δέσμης που επέτρεψε την εισαγωγή του Credit Scoring αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν τη διαφάνεια, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας.
