Φόρμα αναζήτησης

Τρύπα 3 εκατ. ευρώ από τα σκουπίδια – Ψάχνουν λύσεις οι τοπικές αρχές στη Λευκωσία

Τρόπους για να καλύψουν την «τρύπα» των 3 εκατ. ευρώ που προκύπτει από τη νέα τάξη πραγμάτων στη διαχείριση των σκυβάλων στην επαρχία Λευκωσίας αναζητούν απεγνωσμένα, σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο, οι τοπικές αρχές.

Στη σημερινή του συνεδρία το Συμβούλιο Εκμετάλλευσης Χώρων Διάθεσης ή Αξιοποίησης Οικιακών Αποβλήτων Λευκωσίας (ΟΕΔΑ) θα οριστικοποιήσει τις προτάσεις του προς τους υπουργούς Εσωτερικών και Περιβάλλοντος, με στόχο το έλλειμμα των τριών εκατ. να μειωθεί άμεσα. Η κυβέρνηση έκοψε κάθε ελπίδα στους δήμους και τις κοινότητες για απευθείας επιδότηση ούτως ώστε να καλυφθεί το έλλειμμα, υποσχέθηκε ωστόσο ότι θα συμβάλει οικονομικά στη δημιουργία υποδομών οι οποίες θα περιορίσουν το κόστος των υπηρεσιών αποκομιδής των σκυβάλων και συνεπώς θα μειώσουν το συνολικό κόστος της διαχείρισης.

Η τρύπα των 3 εκατ. προκύπτει από την απόφαση της Βουλής να μην επιβαρυνθούν οι πολίτες εξολοκλήρου την αύξηση του 800% στο κόστος αποκομιδής και διαχείρισης των σκυβάλων που δημιουργείται από την εγκατάλειψη του Κοτσιάτη, όπου γινόταν ταφή των σκουπιδιών, και τη μεταπήδηση στην περιβαλλοντική διαχείριση στη μονάδα της Κόσης. Βεβαίως, από φέτος τα νοικοκυριά στην επαρχία Λευκωσίας θα έχουν μία αύξηση στα τέλη σκυβάλων της τάξης του 14% τον χρόνο, με ανώτατο όριο τα 250 ευρώ περίπου ανά λογαριασμό, σύμφωνα με το πλαφόν που επέβαλε η Βουλή. Σήμερα, ένα μέσο νοικοκυριό στη Λευκωσία πληρώνει γύρω στα 170 ευρώ ετησίως.

Τραγική η κατάσταση

Όπως εξηγεί στον «Π» ο πρόεδρος ΟΕΔΑ Λευκωσίας, δήμαρχος Στροβόλου Ανδρέας Παπαχαραλάμπους, η ταφή των σύμμεικτων σκουπιδιών στον Κοτσιάτη, ο οποίος έβαλε λουκέτο τέλη Φεβρουαρίου, κόστιζε μόλις 8 ευρώ τον τόνο, ενώ με τη μετάβαση στη μονάδα διαχείρισης αποβλήτων της Κόσιης το κόστος εκτοξεύεται στα 43 ευρώ τον τόνο. «Μέχρι πέρσι ο Κοτσιάτης στοίχιζε 760 χιλ. ευρώ σε όλους τους δήμους και τις κοινότητες της επαρχίας Λευκωσίας. Από φέτος, λόγω της μετάβασης στην Κόση, σύμφωνα με τη μελέτη που κάναμε το ετήσιο κόστος θα ανέλθει σε 6,7 εκατ. ευρώ. Εκ των οποίων χονδρικά-χονδρικά τα 3,7 εκατ. θα πληρώνονται από τα τέλη αποκομιδής, δηλαδή από τους πολίτες. Για τα υπόλοιπα 3 εκατ. ευρώ υπάρχει μια τρύπα την οποία δεν γνωρίζουμε πώς θα κλείσουμε. Οι δήμοι και οι κοινότητες βρισκόμαστε σε τραγική κατάσταση, άλλοι λιγότερο, άλλοι περισσότερο, και καλούμαστε να βρούμε λύσεις. Θέσαμε στον υπ. Εσωτερικών τα δεδομένα και ζητήσαμε επιχορήγηση των 3 εκατ. ευρώ. Ο υπουργός, αφού μελέτησε το ζήτημα, ήρθε πίσω και μας είπε πως μετρητά δεν μπορεί να μας πληρώσει. Έχει, όμως, όπως είπε, κονδύλια για δημιουργία υποδομών ώστε να μειωθεί το κόστος διαχείρισης των σκουπιδιών και συνεπώς το έλλειμμα. Πριν από δύο εβδομάδες έθεσα ενώπιον των συναδέλφων μου στο ΟΕΔΑ την πρόταση του υπουργού και τους ζήτησα όπως κατά τη συνεδρία της 15ης Απριλίου (σ.σ. σήμερα) μου φέρουν εισηγήσεις ως προς τις υποδομές που μπορούν μεσοπρόθεσμα να γίνουν με στόχο τη μείωση του κόστους. Οι προτάσεις αυτές θα καταλήξουν στον υπουργό για τη λήψη αποφάσεων».

Διαμετακομιστικός σταθμός

Δύο είναι οι προσωπικές εισηγήσεις του δημάρχου Στροβόλου προς το συμβούλιο του ΟΕΔΑ όπως μας αποκαλύπτει.

Η πρώτη είναι να γίνει ένας διαμετακομιστικός σταθμός στη Λευκωσία, μάλιστα παραχωρεί ο Δήμος Στροβόλου τις αποθήκες Στροβόλου στην περιοχή ΓΣΠ, για να διευκολύνει την κατάσταση. Εκεί, όπως εξηγεί, τα απορριμματοφόρα όλων των δήμων και κοινοτήτων της επαρχίας θα μεταφέρουν τα σύμμεικτα οικιακά απόβλητα με τα σκυβαλοφόρα τους. Τα σκύβαλα θα μεταφορτώνονται σε μεγαλύτερα αυτοκίνητα, ίσως σε κοντέινερ, τα οποία θα καταλήγουν στην Κόση.

Η λογική του κ. Παπαχαραλάμπους είναι αντί να πηγαίνουν 60-70 φορτηγά τη μέρα στη μονάδα της Κόσης, να πηγαίνει το ένα τρίτο από αυτά, κάτι που θα σημαίνει τεράστια εξοικονόμηση σε κόστος καυσίμου και εργατικού δυναμικού, αλλά και σε συντήρηση στόλου. Στην περίπτωση του Στροβόλου καθημερινά μεταβαίνουν στην Κόση 11 απορριμματοφόρα δυναμικότητας 7-8 τόνους το καθένα. Εάν, όπως επεσήμανε ο δήμαρχος, μεταφορτώνονται σε τρία μεγαλύτερα φορτηγά τα οποία θα κάνουν τη μεταφορά στην Κόση, θα υπάρχει και ανάλογη μείωση κόστους.

Γίνεται μελέτη

Γύρω από αυτό το ζήτημα ετοιμάζεται και μελέτη από ιδιώτη σύμβουλο, τον Κυριάκο Παρπούνα. Σύμφωνα με τον ίδιο τον κ. Παρπούνα, ο σταθμός μεταφόρτωσης θα καταστήσει πιο αποδοτική τη μεταφορά των απορριμμάτων καθώς σήμερα τα μικρά σκυβαλοφόρα χρειάζονται περίπου δύο ώρες για να πάνε και να επιστρέψουν στην Κόση. Με τον σταθμό μεταφόρτωσης αυτό μπορεί να μειωθεί στη μισή ώρα μέχρι τον σταθμό μεταφόρτωσης. «Πρόκειται για μια βιώσιμη επένδυση, ακόμη κι αν εξυπηρετεί μόνο τον δήμο Στροβόλου. Θα έχει όμως τη δυνατότητα να εξυπηρετήσει όλους τους δήμους και κανένας δεν έχει λόγο να ξοδεύει δύο ώρες πήγαινε – έλα ενώ θα μπορούσε να κάνει αυτή τη δουλειά στη μισή ώρα και τα συνεργεία του να κάνουν μόνο τη συλλογή».

Αγορά υπηρεσιών: 50% φθηνότερη

Η δεύτερη εισήγηση του δημάρχου Στροβόλου είναι η συμβολή του κράτους στην ανανέωση του στόλου των σκυβαλοφόρων, κάποια από τα οποία είναι πάνω των 25 ετών, με αποτέλεσμα η συντήρησή τους να καθίσταται πλέον ασύμφορη. Ο κ. Παπαχαραλάμπους αναμένει σήμερα πως οι συνάδελφοί του στο συμβούλιο του ΟΕΔΑ θα υποβάλουν σειρά εισηγήσεων, οι οποίες θα μεταφερθούν στον υπουργό Εσωτερικών που δεσμεύτηκε να βοηθήσει.

Να υπενθυμίσουμε ότι επτά δήμοι της μείζονος Λευκωσίας συζητούσαν προ πενταετίας, σε μια προσπάθεια να προλάβουν τις αυξήσεις που θα έρχονταν με το κλείσιμο του Κοσιάτη, τη συμπλεγματοποίηση των υπηρεσιών αποκομιδής οικιακών αποβλήτων με στόχο τη μείωση του κόστους, κάτι που έμεινε βεβαίως στη μέση και πλέον ενόψει της μεταρρύθμισης της τοπικής αυτοδιοίκησης έχει παγώσει.

Μία άλλη προσπάθεια των δήμων, η οποία προσέκρουσε στις αντιδράσεις από το μόνιμο προσωπικό, ήταν η αγορά υπηρεσιών για την αποκομιδή. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των δήμων, το κόστος της μεταφοράς των σκυβάλων από ιδιωτική εταιρεία είναι μέχρι και 50% χαμηλότερο σε σχέση με τις υπηρεσίες του δήμου. Το σενάριο αυτό δεν έχει εγκαταλειφθεί από τους δήμους. Στον Στρόβολο, σύμφωνα με τον κ. Παπαχαραλάμπους, θα προχωρήσει η αγορά υπηρεσιών για έναν χρόνο, ενώ σκέψεις γίνονται και από άλλους δήμους.

Μείωση του όγκου σκουπιδιών το μεγάλο στοίχημα

Η Κύπρος τοποθετείται στη δεύτερη θέση παραγωγής οικιακών σκουπιδιών μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Συγκεκριμένα, η κατά κεφαλήν ετήσια παραγωγή σκουπιδιών, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά, ήταν 637 κιλά σκουπίδια, την ώρα που ο μέσος όρος της ΕΕ είναι τα 487 κιλά! Σύμφωνα με τον κ. Παπαχαραλάμπους, το περιθώριο για μείωση του όγκου σκουπιδιών είναι τεράστιο και μέχρι σήμερα δεν έγιναν σημαντικές ενέργειες – πέραν από την ανακύκλωση που γίνεται προαιρετικά και χωρίς κίνητρα.

Οργανικά απόβλητα

Η μάχη που θα δοθεί από τους δήμους, με τη συμβολή και του Υπουργείου Περιβάλλοντος, αφορά τη διαλογή ξεχωριστών ροών απορριμμάτων. Με αυτό τον τρόπο επισημαίνει ο υγειονομικός λειτουργός του Δήμου Στροβόλου, Γιώργος Τσιάκκας, θα μειωθεί ο όγκος που καταλήγει στην Κόση και συνεπώς το κόστος. Η μία προσπάθεια στρέφεται, όπως σημείωσε, στην ξεχωριστή συλλογή των οργανικών οικιακών αποβλήτων (υπολείμματα τροφών). Ήδη βρίσκεται σε νομοτεχνική επεξεργασία σχετικό νομοσχέδιο του Τμήματος Περιβάλλοντος το οποίο πέρασε κι από δημόσια διαβούλευση. Μάλιστα, όπως έχουμε πληροφορηθεί, ετοιμάζεται μελέτη και θα είναι έτοιμη εντός των επόμενων δύο-τριών μηνών αναφορικά με τις προδιαγραφές για την ξεχωριστή συλλογή των οργανικών απορριμμάτων σε ολόκληρη την Κύπρο. Ήδη δήμοι έχουν την πρόθεση να ξεκινήσουν το συντομότερο.

Μείωση 50%

Σύμφωνα με τον κ. Παρπούνα, αν καταφέρουμε να βγάλουμε το υλικό της κουζίνας, που είναι πέραν του 50%, στις περισσότερες τοπικές αρχές, σημαίνει πως η όποια διαχείριση υπολειμματικών υλικών θα πέσει κάτω από 50%. Που θα είναι βιώσιμο για τους δήμους». Μια τέτοια διαχείριση, σημειώνει ο κ. Παρπούνας, θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να καταλήγουν τα οργανικά απόβλητα στις μονάδες βιοαερίου που ήδη υπάρχουν και μέχρι σήμερα δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς, ενώ θα είναι επαρκείς και οι δύο μονάδες διαχείρισης σκυβάλων στη Κόση και στο Πεντάκωμο για ολόκληρη την Κύπρο.

Κυκλική οικονομία

Στη μείωση των ροών προς την Κόση θα συμβάλει και η λειτουργία των πράσινων σημείων που ξεκίνησαν τη λειτουργία τους πριν από δέκα μέρες καθώς σκουπίδια, όπως οικιακές συσκευές, έπιπλα, κλαδέματα κ.ά. που οδηγούνταν στον Κοτσιάτη θα τυγχάνουν πλέον διαχείρισης. Όπως επεσήμανε ο κ. Παρπούνας, ο οποίος έχει και την τεράστια εμπειρία από την προϋπηρεσία του στην Green Dot, οι πολίτες έχουν ευθύνη και μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του όγκου των σκυβάλων και του κόστους εάν αλλάξουν καταναλωτικές συνήθειες. «Σκεφτείτε πόσο φαγητό πετούμε! Υπολογίζεται στα 100-120 κιλά το άτομο τον χρόνο στην Ανατολική Ευρώπη».

Άλλα μέτρα τα οποία τυγχάνουν μελέτης είναι η υιοθέτηση κινήτρων ώστε οι πολίτες να έχουν όφελος από τη σωστή διαχείριση των οικιακών τους αποβλήτων. Ένα παράδειγμα, επεσήμανε ο κ. Παρπούνας, είναι το pay as you throw (πληρώνω όσο πετώ), μία άλλη μελέτη η οποία αυτή την περίοδο ετοιμάζεται για το Τμήμα Περιβάλλοντος. Όσον αφορά στο πλαστικό και στο χαρτί, ο κ. Παρπούνας σημειώνει πως, δεδομένου ότι συμμετέχει μόλις το 50% του κόσμου στην ανακύκλωση, υπάρχει τεράστιο περιθώριο μείωσης των αποβλήτων και από αυτό.