Φόρμα αναζήτησης

Το στοίχημα για τις Βρετανικές Βάσεις

Πριν από επτά χρόνια, εντός του δύσκολου για την οικονομία της Κύπρου 2013, επανήλθε στο προσκήνιο το διαχρονικό από το 1973 ζήτημα της μη στρατιωτικής ανάπτυξης των Βρετανικών Βάσεων. Ο βασικός λόγος που τότε δόθηκε έμφαση στο συγκεκριμένο εγχείρημα, πέραν των προφανών για τα ζωτικά συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ήταν το ότι μια συμφωνία για αξιοποίηση των περιοχών που δεν χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς από πλευράς των Βρετανών θα έδινε τεράστια ώθηση στην ανάπτυξη και την οικονομία της Κύπρου. Σήμερα, η υλοποίηση της συμφωνίας αυτής ακόμα εκκρεμεί. Στην προσπάθεια επανεκκίνησης της οικονομίας μετά την πανδημία της νόσου COVID-19, μια ενδεχόμενη ενεργοποίηση και εφαρμογή της συμφωνίας για τη μη στρατιωτική ανάπτυξη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σοβαρό όπλο στην προσπάθεια για ανάκαμψη, καθώς προστίθενται 200 περίπου τετραγωνικά χιλιόμετρα γης προς ανάπτυξη από πολίτες και εταιρείες.

Αναμένουν φως

Το βασικό πλαίσιο της συμφωνίας με τους Βρετανούς υπογράφηκε από τις πρώτες κιόλας μέρες του 2014 στο Λονδίνο επί υπουργίας Ιωάννη Κασουλίδη, ενώ στα χρόνια που μεσολάβησαν γίνονταν διαπραγματεύσεις μεταξύ του ΥΠΕΞ και των Βρετανών για τον καθορισμό όλων των επιμέρους πτυχών και ρυθμίσεων της εφαρμογής των συμφωνηθέντων. Το γενικό πρόσταγμα της διαπραγμάτευσης και της διαχείρισης γύρω από το ζήτημα αυτό είχε από το 2013 μέχρι και την αφυπηρέτησή του πρόσφατα ο τέως γενικός διευθυντής του ΥΠΕΞ Τάσος Τζιωνής.

Η διαπραγμάτευση μεταξύ των αρμοδίων έχει ολοκληρωθεί πλήρως από τον Μάρτιο του 2020, όταν και θεωρητικά συμφωνήθηκαν οι λεπτομέρειες στο ζήτημα της δικαιοδοσίας και της αστυνόμευσης στις υπό ανάπτυξη περιοχές εντός των Βάσεων. Το ΥΠΕΞ ολοκλήρωσε σε συνεργασία και με το Υπουργείο Δικαιοσύνης την πρόταση με τα σημεία όπως συμφωνήθηκαν από τις δύο πλευρές και έχει ήδη αποστείλει το σχετικό κείμενο στους Βρετανούς προς πολιτική έγκριση από την κυβέρνηση της χώρας. Ο κορωνοϊός ωστόσο πάγωσε την πολιτική ατζέντα, ενώ ρόλο έπαιξε και το ασταθές πολιτικό πλαίσιο στη Βρετανία. Αυτό που στην ουσία απομένει είναι το πράσινο φως από τη βρετανική κυβέρνηση. Το συγκεκριμένο ζήτημα άλλωστε συζητήθηκε και στις 13 Μαΐου στην τηλεδιάσκεψη που είχε ο ΥΠΕΞ Νίκος Χριστοδουλίδης με τον υπουργό Εξωτερικών της Βρετανίας Ντόμινικ Ράαμπ.

Τι λένε οι Βρετανοί

Εκπρόσωπος των Βρετανικών Βάσεων αναφέρει πως αντιμετωπίζουν ως εξαιρετικά σημαντική για τη στενή φιλία μεταξύ των Βάσεων και της Κυπριακής Δημοκρατίας τη συμφωνία της μη στρατιωτικής ανάπτυξης στις Βάσεις καθώς θα δώσει στις κοινότητες των Βρετανικών Βάσεων μεγαλύτερες ελευθερίες σχετικά με τις περιουσίες τους. Παρέπεμψε μάλιστα στο αμέσως επόμενο διάστημα για ανακοινώσεις, καθώς όπως είπε επεξεργάζονται αυτήν την περίοδο τη συμφωνία. Σε σχέση με το τελευταίο ζήτημα διαπραγμάτευσης της συμφωνίας που είχε να κάνει με τις δικαιοδοσίες και την αστυνόμευση, ο εκπρόσωπος που μίλησε στον «Π» επισήμανε πως πραγματοποιούν τακτικά συναντήσεις για τις λεπτομέρειες του σχεδιασμού και του νομοθετικού πλαισίου, ενώ οι πλευρές δεσμεύονται απόλυτα να συνεργαστούν και να εντάξουν νέες ρυθμίσεις εκεί που χρειάζονται.

Τεράστιες προοπτικές

Η επίτευξη συμφωνίας θα αλλάξει τα δεδομένα σε σχέση με τις Βρετανικές Βάσεις όπως τα γνωρίζουμε τα τελευταία 60 χρόνια και την ίδια ώρα θα προσδώσει και τεράστια προοπτική στην οικονομία. Και αυτό γιατί προνοεί μη στρατιωτική ανάπτυξη στο 78% του εδάφους των Βρετανικών Βάσεων, εκτάσεως περίπου 200 από σύνολο 255 τετραγωνικών χιλιομέτρων, συμπεριλαμβανομένων και των ιδιωτικών περιουσιών. Παράλληλα, πολίτες θα έχουν δικαίωμα να αποκτήσουν ακίνητη περιουσία στις περιοχές των Βάσεων και ανάλογα με τον σχεδιασμό που έχει εκπονηθεί να εγκατασταθούν σε αυτήν ή να την αναπτύξουν. Από την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας επωφελούνται γύρω στους 85 χιλιάδες πολίτες, όπως επίσης 3 δήμοι και 16 κοινότητες: Τους Δήμους Ύψωνα, Κάτω Πολεμιδιών και Δερύνειας αλλά και τις κοινότητες Ακρωτηρίου, Ασώματου, Τραχωνίου, Κολοσσίου, Ερήμης, Σωτήρας Λεμεσού, Παραμαλιού, Αυδήμου, Φρενάρους, Αυγόρου, Αχερίτου, Πύλας, Ορμήδειας, Ξυλοτύμπου, Ξυλοφάγου και Άχνας.

Πρόνοιες συμφωνίας

Σύμφωνα με τις πρόνοιες της συμφωνίας και στη βάση των πολεοδομικών σχεδίων και ζωνών όπως έχουν καθοριστεί, αίρονται οι περιορισμοί που ίσχυαν μέχρι τώρα για αναπτύξεις (εμπορική, βιομηχανική χρήση) και αγοραπωλησίες. Σε περιπτώσεις που θα εξυπηρετούνται από τα έργα και στρατιωτικές εγκαταστάσεις των Βρετανικών Βάσεων, θα γίνεται συζήτηση των δύο πλευρών για καταμερισμό του κόστους. Γίνονται διευθετήσεις για περιπτώσεις αστικών ή ποινικών αδικημάτων ώστε η εκδίκαση να γίνεται σε δικαστήρια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το ΗΒ δεν μπορεί να δημιουργήσει εμπορικές ή/και βιομηχανικές επιχειρήσεις εντός των Βάσεων, ενώ διατηρείται και ενισχύεται η δέσμευση να μην τις εποικίσει, όπως άλλωστε προνοείται από το Παράρτημα ‘Ο’ για τη διοίκηση των Βάσεων στην Κύπρο, το οποίο αποτελεί μέρος της δέσμης των Συμφωνιών του 1960. Άλλωστε, από το 2014 ο Πρόεδρος χαρακτήρισε εντελώς αβάσιμες τις ανησυχίες για δήθεν «Γιβραλταροποίηση» των Βάσεων, ενώ αυτό που αφορά στην ουσία τους Βρετανούς είναι η διασφάλιση της στρατιωτικής και μόνο χρήσης των Βάσεων.

Οι Βρετανικές Βάσεις στην ουσία απαλλάσσονται σε μεγάλο βαθμό από τη διοίκηση των μη στρατιωτικών περιοχών, γεγονός που θα τους εξοικονομήσει διοικητικούς και οικονομικούς πόρους. Θα υπάρχουν φυσικά περιορισμοί στην ανάπτυξη, ενώ δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη και απαραίτητα οικοδόμηση τουριστικών καταλυμάτων ή πανεπιστημίων. Είναι σημαντικό να καταγραφεί πως μέχρι σήμερα με το υφιστάμενο καθεστώς οι περιουσίες ακίνητης ιδιοκτησίας εντός των ορίων των Βρετανικών Βάσεων, ανεξαρτήτως της τοποθεσίας τους, παραμένουν εδώ και χρόνια περιοχές δεύτερης κατηγορίας γιατί υπόκεινται ακόμα και σήμερα σε περιορισμούς που στην ουσία μπλοκάρουν την αξιοποίησή τους.

Αξίζει να αναφερθεί πως για την καθυστέρηση της κατάληξης επί των διαδικαστικών ρυθμίσεων της υλοποίησης της συμφωνίας δεν ευθύνονται κατ’ ανάγκη οι Βρετανοί. Αντίθετα, οι διεργασίες, ο δημόσιος διάλογος, η εμπλοκή διαφόρων υπηρεσιών, δήμων και κοινοτήτων από πλευράς Κυπριακής Δημοκρατίας διαμόρφωσαν ένα μάλλον δαιδαλώδες σκηνικό. Πλέον στο παρόν στάδιο απομένουν η έγκριση της συμφωνίας και τα διαδικαστικά ζητήματα που θα ακολουθήσουν, όπως η επίσημη δημοσιοποίηση της πολιτικής συμφωνίας αλλά και μια περίοδος ενστάσεων που παραχωρείται διά νόμου για όλους τους επηρεαζόμενους.

Τα ζωτικά συμφέροντα

Η συμφωνία ενισχύει σε αρκετά σημεία την Κυπριακή Δημοκρατία καθώς από τις πρόνοιες ενισχύονται οι διοικητικές και δικαστικές εξουσίες επί των προσώπων που έχουν ή θα αποκτούν γη, διαμένουν ή θα εγκαθίστανται στις Βάσεις. Πλέον, κανένας δεν αποκτά δικαίωμα διαμονής στις Βάσεις παρά μόνο αν έχει δικαίωμα διαμονής στη Δημοκρατία το οποίο θα του έχει παραχωρηθεί από τις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Επίσης, εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο στη συμφωνία είναι ότι η διατήρηση του πολεοδομικού σχεδιασμού και των εξουσιών εξέτασης των αιτήσεων για ανάπτυξη στις Βάσεις μεταφέρεται και ανατίθεται στις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εξίσου σημαντικό και άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως με βάση τις πρόνοιες της συμφωνίας τα πολιτικά, εκλογικά ή άλλα δικαιώματα έκφρασης λαϊκής βούλησης όσων διαμένουν ή θα εγκατασταθούν στις περιοχές των Βάσεων ρυθμίζονται ως εάν να ασκούνται στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.